profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY › 2011-7
 

2011-7

 
  DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2012) e-zeszytów czasopisma

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

 

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2012), also from March - year 2013.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 640,80 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 576,72 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 567,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 283,50 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 141,75 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

AKTUALNOŚCI
 
Azoty Tarnów czują się coraz pewniej Dnia 14 czerwca 2011 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie udzieliło zarządowi i radzie nadzorczej Azotów Tarnów absolutorium za 2010 r. Podczas posiedzenia Zgromadzenie podjęło wiele innych istotnych uchwał, przeznaczając m.in. na kapitał zapasowy Spółki zysk netto wypracowany w 2010 r. Zysk netto Spółki wyniósł ponad 60 mln zł, a zysk całej Grupy Tarnów ponad 400 mln zł. Decyzja o przeznaczeniu zysku na kapitał zapasowy spółki była podjęta przez akcjonariuszy jednomyślnie, zgodnie z zasadą polityki dywidendy zawartą w Prospekcie Emisyjnym z 2008 r. Głównym celem emisyjnym była tam realizacja programu inwestycyjnego, mającego na celu poprawę pozycji konkurencyjnej. Walne Zgromadzenie zatwierdziło ponadto wszystkie sprawozdania Spółki i Grupy Kapitałowej. Absolutorium uzyskali także wszyscy członkowie rady nadzorczej Azotów Tarnów. Po zakończeniu Walnego Zgromadzenia opublikowano informację, że Azoty Tarnów chcą kupić akcje Zakładów Chemicznych Police. Za 1 akcję proponują 11,50 zł, co przekracza docelowe ceny Polic rekomendowane przez analityków giełdowych. Uważam, że wzmocnienie Grupy Kapitałowej Azoty Tarnów o ZCh Police przyniesie wymierne korzyści akcjonariuszom i innym interesariuszom tych spółek - powiedział Jerzy Marciniak, prezes Azotów Tarnów. Akcja będzie prowadzona w okresie od 6 lipca do 16 sierpnia 2011 r. Minimalny próg powodzenia to 38,25 mln akcji Polic, co stanowi 51% ogólnej liczby akcji. Kupno minimalnej liczby akcji to wydatek ok. 440 mln zł, więc Azoty Tarnów zabezpieczyły się umową kredytu pomostowego z PKO na kwotę 400 mln zł. Azoty Tarnów uważają, że zakup pozwoli m.in. na zwiększenie skali prowadzonej działalności i asortymentu oferowanych produktów w segmencie nawozów mineralnych, poprawę efektywności i warunków zaopatrzenia w surowce, zwłaszcza w gaz ziemny, zbilansowanie dostaw i produkcji oraz poprawę funkcjonowania dystrybucji i logistyki. Prezes J. [...]
 
Badania właściwości reologicznych kompozycji epoksydowych z modyfikowanymi olejami roślinnymi
 
Piotr Czub  Katarzyna Kania  
Przedstawiono wyniki badań właściwości reologicznych małocząsteczkowej dianowej żywicy epoksydowej Ruetapox 0162, epoksydowanego oleju sojowego oraz kompozycji żywicy Ruetapox 0162 z epoksydowanym olejem sojowym o różnej zawartości modyfikowanego oleju. Szybkość i naprężenie ścinania, zmierzone w zakresie temperatur 25-65°C, przeliczono na wartości rzeczywiste wykorzystując w tym celu metody Kriegera i Marona oraz Schümmera i Worthoffa, a następnie porównano z wartościami nieskorygowanymi. Do opisu krzywych płynięcia zastosowano modele reologiczne Oswalda i de Waele’a, Binghama oraz Cassona. Wskazano modele przydatne do opracowania wyników pomiarów wykonanych w określonym zakresie temperatur. Com. Bisphenol A-based low mol. mass epoxy resin was mixed with an epoxidized soybean oil to produce 2 compns. (viscosity 1500 and 700 mPa.s) studied for flow behaviour at 25-65°C and shear rate 2-200/s. After correction of the shear rate data by Krieger-Maron and Schümmer-Worthoff methods, the sheare rate relationship of the shear stress were detd. to calc. the flow index and consistence coeffs. by using Oswald-de Waele, Bingham and Casson models. The both compns. were non-Newtonian viscoplastic fluids. W wielu gałęziach przemysłu wykorzystywane są surowce oraz otrzymywane produkty występujące w postaci płynnej, które wykazują cechy cieczy nienewtonowskich1). Lepkość tych płynów zależy nie tylko od temperatury i ciśnienia, ale także od szybkości i czasu ścinania2). Dlatego też właściwości reologiczne mają istotny wpływ na warunki przetwórstwa i aplikacji wielu materiałów, w tym również polimerowych. W technologii żywic epoksydowych parametry reologiczne mają szczególne znaczenie przy stosowaniu tych tworzyw jako systemów powłokowych, klejów, materiałów izolacyjnych przeznaczonych dla elektroniki i elektrotechniki czy też syciw do laminatów3). I tak np. w formowaniu przetłoczonym charakter reologiczny ciekłych żywic epoksydow[...]
 
Duże krajowe firmy chemiczne po kryzysie. "Lista 500" za 2010 r.
 
Zbigniew Krawczyk  
Ogłoszono już koniec kryzysu, być może zbyt pochopnie. Napięcia gospodarcze spowodowane zniknięciem z obiegu większości (w przeliczeniu na wartość) papierów wartościowych (które okazały się bezwartościowe), trwają w najlepsze i znowu mogą przybrać formy kryzysowe (będzie to double dip crisis, lub W-crisis, w odróżnieniu od V-crisis z jednym obniżeniem koniunktury). Zezwolono firmom sektora finansowego na ściąganie brakujących im ustawicznie pieniędzy od klientów, co zaowocowało wysokimi stopami oprocentowania i opłatami, a w rezultacie drożyzną. Rządy zdecydowały się na pomoc budżetową dla przypadkowych społeczeństw, co postawiło kilka z nich w obliczu niewypłacalności. Jest to zwalanie kosztów kryzysu na gospodarkę lat przyszłych, która nie musi być wolna od kryzysów. Również Polska zastosowała tę taktykę, mimo głośnych protestów rządu, który nie wprowadził "pakietu antykryzysowego" dotacji budżetowych finansowanych z kredytu. Wystarczyło podtrzymywanie absurdalnie dużego deficytu budżetowego, spowodowanego ponoć głównie przez fundowanie młodym ludziom przyszłych emerytur (oczywiście na kredyt), zwiększającego zadłużenie Państwa. Wyróżnikiem tej strategii finansowej jest wzrost przychodów firm ubezpieczeniowych i pozostawienie przypadkowego społeczeństwa swojemu losowi. Niewątpliwie odbije się to na sile nabywczej tegoż społeczeństwa (czytaj: na "popycie wewnętrznym"), co zadecyduje o koniunkturze w polskiej gospodarce. Bartłomiej Mayer cieszył się w Rzeczpospolitej, że branża [chemiczna jest] na plusie. Duże firmy chemiczne wyszły z deficytu lub olśniewająco (BASF, Dow) zwiększyły zyski. W sektorze chemicznym takie rachunki są jeszcze bardziej złudne niż w innych, mniej kapitałochłonnych działach gospodarki. Po prostu znaczny wzrost przychodów pozwolił na bezpieczne pokrycie stałych kosztów działania firm, a to co pozostało - na wygenerowanie zysków. Ów wzrost przychodów w firmach chemicznych z "listy 500" t[...]
 
Helsinki Chemical Forum
 
W dniach 18-20 maja br. w Holiday Inn Helsinki - Exhibition & Convention Centre odbyło się Helsinki Chemical Forum organizowane przez Chemicals Forum Association we współpracy z European Chemical Industry Council (CEFIC), European Commission, European Chemical Agency (ECHA) oraz rząd Republiki Finlandii przy udziale miasta Helsinki, Federacji Przemysłu Chemicznego w Finlandii oraz uniwersytetu w Helsinkach. W Forum uczestniczyło ok. 200 osób, w tym 21 zaproszonych na koszt organizatorów dziennikarzy prasy fachowej z Indii, Wielkiej Brytanii, Turcji, Niemiec, Rosji, USA, Kanady, Chin, Korei Południowej, Japonii, Polski (2 dziennikarzy) i Włoch. W dniu 18 maja wieczorem w Muzeum Technologii zorganizowano spotkanie dziennikarzy z przedstawicielami przemysłu chemicznego Finlandii oraz z dyrektorem Izby Przemysłu Chemicznego Finlandii. Pan Mika Wiljanen, dyrektor firmy St1, przedstawił swoją firmę, która produkuje i sprzedaje swe technologie do produkcji energii bez emisji CO2. Firma bada i rozwija ekonomicznie opłacalne i bezpieczne dla środowiska rozwiązania energetyczne, a jej usługi i produkty dotyczą szerokiego wachlarza problemów: od elektrowni wiatrowych do stężonego etanolu produkowanego z bioodpadów (z żywności, przemysłu spożywczego i rolnictwa). Etanol uzyskiwany z takich surowców może być używany w mieszance (zawierającej 85% etanolu) w silnikach samochodowych przystosowanych do tego paliwa. Pan Heikki Hassi, prezes Firmy Avilon, przedstawił swoje przedsiębiorstwo, które produkuje wiskozę z odpadów drzewnych. Rozwijana w firmie nowa technologia produkcji będzie o 30% tańsza niż technologie tradycyjne. Pani Anne-Christine Ritschkoff z firmy VTT Technical Research Centre of Finland omówiła proinnowacyjną politykę Finlandii oraz przytoczyła przykłady rozwiązań technologicznych w chemii, które opracowano w kraju i które są sprzedawane jako rozwiązania innowacyjne za granicą. Finlandia jest trzecim krajem świa[...]
 
Historia i teraźniejszość Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki (1966-2011)
 
Wydział Chemiczny był piątym wydziałem Politechniki Krakowskiej, utworzonym 6 kwietnia 1966 r. Uzasadnieniem jego powołania było zapotrzebowanie na wysoko wykwalifikowaną kadrę inżynierską zgłaszane przez przemysł chemiczny, w latach sześćdziesiątych ub. wieku, szybko rozwijający się na terenach Polski południowej. Z inicjatywą wystąpili ówczesny rektor prof. Kazimierz Sokalski oraz prof. Jan Krakowski, a także mgr inż. Jerzy Olszewski, dyrektor Zjednoczenia Przemysłu Azotowego, i mgr Tadeusz Kapcia, dyrektor Zjednoczenia Przemysłu Rafinerii Nafty. Zawarto cenne porozumienie między Ministrem Przemysłu Chemicznego i Ministrem Szkolnictwa Wyższego, w wyniku którego resort chemii podjął się w okresie pięciu lat sfinansować budowę nowego sześciopiętrowego gmachu przy ulicy Szlak na kampusie Warszawska 24, ponieść koszty adaptacji laboratoriów na czas przejściowy oraz zakupu aparatury naukowo-badawczej (ogólny koszt 45 mln zł). Ta umowa i jej realizacja stanowiła faktyczną bazę dla rozwoju Wydziału i na wiele lat zdecydowała o jego przyszłości, którą była współpraca z przemysłem chemicznym. Stąd wywodziły się pierwsze kadry kierownicze Wydziału. Pierwszym dziekanem Wydziału został prof. mgr inż. Maciej Sarnowski, a w 45-letniej historii Wydziału funkcję tę pełnili profesorowie: Jerzy Kramarz, Jerzy Węgiel, doc. Jan Żądło i profesorowie Ludwik Górski, Jan Pielichowski, Regina Kijkowska, Andrzej Stokłosa oraz Zbigniew Żurek. Od 2008 r. Wydziałem kieruje prof. dr hab. inż. Zygmunt Kowalski. (1966-1970), Katedrę Chemii Organicznej doc. dr hab. inż. Władysław Czuba (1967- 1970), Katedrę Technologii Nieorganicznej prof. dr inż. Witold Mazgaj (1966-1970), b. dyrektor Instytutu Nawozów Sztucznych w Tarnowie, a Katedrę Inżynieii Chemicznej doc. dr inż. Mieczysław Mrowec (1968-1970). Laboratoria organizowane od podstaw mieśc[...]
 
Hydrożele z poli(kwasu akrylowego) dla nowoczesnych zastosowań agroinżynieryjnych
 
Bożena Tyliszczak  Krzysztof Pielichowski  
Hydrożele akrylowe zdolne do kontrolowanego uwalniania nawozów mineralnych reprezentują nową generację nawozów, działających wg innych mechanizmów uwalniania składników niż nawozy dotąd stosowane. Celem badań było opracowanie podstaw technologii wytwarzania wolnodziałających nawozów otoczkowanych hydrożelem akrylowym modyfikowanych poli( glikolem etylenowym) (PEG). Badania obejmowały opracowanie sposobu otrzymywania w polu promieniowania mikrofalowego matrycy hydrożelowej zawierającej nawozy mineralne oraz określenie wpływu składu kompozycji na strukturę i właściwości fizykochemiczne otrzymanych kompozytów. Aq. soln. of CH2=CHCOOH was neutralized with KOH and crosslinked after addn. of (CH2=CHCONH)2CH2 in presence of poly(ethylene glycol), KH2PO4 and (NH4)2S2O8 at room temp. under microwave irradn. (400 W) for 3 min to produce an acrylic hydrogel used then as a controlled release fertilizer. Structure of the hydrogels was studied by SEM and X-ray diffraction anal. The hydrogels were tested for H2O absorption capacity and kinetics of KH2PO4 release to distd. H2O. The full release of KH2PO4 was achieved after 20 days of expt. W drugiej połowie XX w. nastąpił duży wzrost zainteresowania polimerami charakteryzującymi się zdolnościami do absorbowania dużych ilości wody1, 2). Polimery takie nazywane hydrożelami, Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Bożena Tyliszczak*, Krzysztof Pielichowski Hydrożele z poli(kwasu akrylowego) dla nowoczesnych zastosowań agroinżynieryjnych Poli(acrylic acid) - based hydrogels for modern agricultural applications Prof. dr hab. inż. Krzysztof PIELICHOWSKI w roku 1992 ukończył studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Stopień doktora uzyskał w 1995 r. (na Akademii Górniczo-Hutniczej), doktora habilitowanego w 1999 r. (Politechnika Warszawska)., a tytuł profesora w 2006 r. Jest kierownikiem Katedry Chemii i Technologii Tworzyw Sztucznych Politec[...]
 
Mechanizm działania sondy fluorescencyjnej Coumarin 1 w technologii FPT
 
Joanna Ortyl  Katarzyna Sawicz-Kryniger  Roman Popielarz  
Zbadano wpływ polarności i lepkości otoczenia na charakterystykę fluorescencji 7-(dietyloamino)-4-metylokumaryny (Coumarin 1). Stwierdzono, że sonda ta jest wrażliwa zarówno na zmiany polarności, jak i mikrolepkości otoczenia, w którym się znajduje, ale w różny sposób. Wzrost mikrolepkości środowiska sondy powoduje wzrost intensywności fluorescencji, ale nie ma wpływu na położenie widma fluorescencyjnego sondy. Z kolei, wzrost polarności środowiska powoduje przesunięcie widma fluorescencji sondy w kierunku fal dłuższych, ale praktycznie nie wpływa na intensywność fluorescencji. Taka charakterystyka Coumarin 1 umożliwia niezależne monitorowanie metodą FPT zmian polarności i mikrolepkości środowiska w trakcie reakcji chemicznych. Sondę tę zastosowano do badań fotopolimeryzacji przykładowych monomerów i przedyskutowano zakres stosowalności poszczególnych parametrów widma fluorescencyjnego sondy do śledzenia zmian zachodzących w trakcie procesu polimeryzacji. Solvent effect on fluorescence characteristics of 7-diethylamino- 4-methylcoumarin (Coumarin 1) was studied. It was found that the solvent polarity affects only position of the fluorescence spectrum, while the solvent viscosity affects only the fluorescence intensity. Next, Coumarin 1 was used as a fluorescence probe for following changes of the medium polarity and microviscosity independently in the course of photopolymerization of polyethylene glycol and 1,6-hexanediol diacrylates, using (MeO)2PhCCOPh as a photoinitiator. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Joanna Ortyl, Katarzyna Sawicz-Kryniger, Roman Popielarz* Mechanizm działania sondy fluorescencyjnej Coumarin 1 w technologii FPT Mechanism of Coumarin 1 probe response in fluorescence probe technology (FPT) Mgr inż. Katarzyna SAWICZ-KRYNIGER w roku 2007 ukończyła studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Obecnie jest doktorantką IV roku studiów doktoranckich [...]
 
Metody zwiększania gęstości nasypowej tripolifosforanu sodu
 
Katarzyna Gorazda  Marcin Banach  Agnieszka Makara  Zbigniew Wzorek  
Przedstawiono wyniki badań zwiększania gęstości nasypowej tripolifosforanu sodu metodą chemiczną z zastosowaniem półproduktów pochodzących z instalacji przemysłowej: stałych fosforanów sodu po procesie suszenia rozpyłowego i roztworu ortofosforanów sodu po procesie neutralizacji. Określono wpływ ilości dozowanej fazy ciekłej na właściwości fizykochemiczne mieszanek wprowadzanych do procesu kalcynacji oraz parametry jakościowe produktów kalcynacji, takie jak gęstość nasypowa, skład fazowy, uziarnienie, zawartość części nierozpuszczalnych w wodzie, Fe, P2O5 i pH. Spray-dried Na phosphates and a soln. of Na3PO4 from an industrial plant were mixed together to prep. Na5P3O10 of increased d. at 80°C and varying mass ratio (optionally after addition of the reaction product). The product was calcined at 450 or 550°C. The highest d. of the calcined product (0.915 g/mL) was achieved when the raw materials were mixed at the mass ratio 0.5 and some amts. of Na5P3O10 were added to the reaction mixt. Tripolifosforan sodu (TPFS) jest wypełniaczem aktywnym zapewniającym najlepsze właściwości użytkowe środków piorących oraz najmniejszy wpływ na środowisko naturalne1-6}. Ze względu na postać w przemyśle rozróżnia się proszek oraz granulat TPFS7). W zależności od zawartości głównego składnika i zanieczyszczeń,klasyfikuje się produkt w postaci gatunków: ekstra, oczyszczony, gatunek pierwszy i gatunek drugi. Wymagania jakościowe dotyczą zawartości fosforu, TPFS, fazy I, substancji nierozpuszczalnych w wodzie i żelaza oraz uziarnienia TPFS, jego gęstości nasypowej i pH 1-proc. roztworu wodnego. Jednak w praktyce parametry jakościowe TPFS są dyktowane przez jego największego odbiorcę, jakim jest rynek środków do prania i czyszczenia8, 9). W technologiach produkcji proszków piorących w postaci tabletek, środków kompaktowych, koncentratów i superkoncentratów ważnym etapem stały się procesy służące zwiększaniu gęstości nasypowej gotowego produkt[...]
 
Modyfikacja właściwości elektrycznych CaTiO3 metodą wysokoenergetycznego mielenia jako przykład zielonej chemii
 
Krystyna Wieczorek-Ciurowa  Piotr Dulian  Wojciech Bąk  Czesław Kajtoch  
Zaprezentowano wyniki badań dotyczących modyfikacji właściwości elektrycznych CaTiO3 poprzez domieszkowanie jonami miedzi metodą wysokoenergetycznego mielenia. Wytworzono kilka roztworów stałych o składzie Ca1-xCuxTiO3 i CaTi1-xCuxO3-&#948;. Określono wpływ domieszkowania tytanianu wapnia miedzią na właściwości elektryczne, takie jak przenikalność dielektryczna, przewodnictwo elektryczne oraz tangens kąta strat dielektrycznych. Największy wzrost wartości wielkości elektrycznych zaobserwowano dla roztworu stałego o składzie CaTi0,80Cu0,20O3. Elec. properties of CaTiO3 were modified with Cu ions by high-energy ball milling in air. Several solid state solns. of Ca1-xCuxTiO3 (0 < x < 0.8) and CaTi1-xCuxO3-&#948; (x = 0.02 and 0.20) were produced. The addn. of Cu resulted in an improvement of dielec. permittivity, dielec. loss and conductivity of the solns. The optimum compn. was CaTi0,80Cu0,20O3. Materiały ceramiczne o strukturze perowskitu są w ostatnim dwudziestoleciu intensywnie badane ze względu na ich szerokie możliwości aplikacyjne. Wśród perowskitów szczególne interesujące, ze względu na różnorodność właściwości fizycznych i chemicznych, są tytaniany, do których należy tytanian wapnia. W zależności od składu chemicznego oraz stopnia aPolitechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki; bUniwersytet Pedagogiczny, Kraków Krystyna Wieczorek-Ciurowaa,*, Piotr Duliana, Wojciech Bąkb, Czesław Kajtochb Modyfikacja właściwości elektrycznych CaTiO3 metodą wysokoenergetycznego mielenia jako przykład zielonej chemii High-energy ball milling as a green chemistry method for modification of CaTiO3 electrical properties Mgr Piotr DULIAN w roku 2008 ukończył studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest doktorantem w Instytucie Chemii i Technologii Nieorganicznej na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Specjalność - chemia i technologia chemiczna nieorganiczna, chemia środowiska. Wydział I[...]
 
Nowe katalizatory na nośnikach polimerowych do procesów utleniania związków organicznych
 
Edyta Hebda  Jan Pielichowski  
Przedstawiono właściwości katalizatorów utleniania osadzonych na nośniku polimerowym. Omówiono właściwości powierzchni stosowanych katalizatorów na nośniku polistyrenowym i na kopolimerach styrenu oraz możliwości wykorzystania tych katalizatorów w reakcjach epoksydacji. Przedstawiono też przykładowe katalizatory polimerowe na bazie polianiliny i polifosfazenu z możliwością wykorzystania ich w reakcjach utleniania wybranych związków organicznych. A comprehensive review, with 106 refs., of structures and properties of polymer-supported metal-complex catalysts. In particular, the polystyrene, polyaniline and polyphosphazene- based catalysts for epoxidation of olefins and oxidn. Of some other org. compds. were taken into consideration. Olbrzymie znaczenie praktyczne katalizy wynika z faktu, że ok. 90% produktów przemysłu chemicznego wytwarza się w procesach katalitycznych. Większość z nich to procesy katalizy heterogenicznej, ale wciąż poszukuje się nowych rozwiązań technologicznych. Nowe możliwości stwarza preparatyka katalizatorów na nośnikach polimerowych. Ważną zaletą polimerów jest łatwość z jaką ulegają one modyfikacji chemicznej, dzięki czemu możliwe stało się otrzymanie nowej generacji katalizatorów. Synteza katalizatorów immobilizowanych na nośnikach polimerowych miała na celu uzyskanie stabilnych i odtwarzalnych kata- Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Edyta Hebda*, Jan Pielichowski Nowe katalizatory na nośnikach polimerowych do procesów utleniania związków organicznych New polymer-supported catalysts for oxidation of organic compounds Prof. dr hab. inż. Jan PIELICHOWSKI w roku 1961 ukończył studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej. Jest profesorem zwyczajnym na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Specjalność - synteza organiczna, chemia i technologia polimerów. Katedra Chemii i Technologii Tworzyw Sztucznych, Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kosci[...]
 
Obliczenia procesowe suszenia fluidalnego na podstawie koncepcji uogólnionej krzywej kinetycznej
 
Włodzimierz Ciesielczyk  Janusz Iwanowski  Anita Kamińska  
Przedstawiono propozycję półempirycznej metody określania kinetyki suszenia fluidalnego, bazującej na autorskiej koncepcji uogólnionej krzywej suszenia (GDC). Stwierdzono, że dla otrzymania krzywej suszenia fluidalnego w skali przemysłowej wystarcza przeprowadzenie doświadczenia w suszarce komorowej lub mikrofalowej będącej do dyspozycji w danym laboratorium. Weryfikację doświadczalną przeprowadzono dla materiałów zaliczanych do grupy B klasyfikacji Geldarta, charakteryzujących się występowaniem obydwu okresów suszenia. A semi-empirical method was used for analyzing kinetics of fluidized bed drying some solid (SiO2 gel, fodder phosphate, poppy seeds). The generalized drying curves were detd. in lab. driers with microwave and chamber heating. The exptl. data were used to verify the results of calcn. Wiele opublikowanych zależności dotyczących kinetyki suszenia w układach fluidalnych1-15) jest rozbieżnych, a nawet sprzecznych. Najpewniejsze dane co do kinetyki procesu suszenia fluidalnego (krzywe suszenia) otrzymuje się z analizy wyników doświadczeń prowadzonych w warunkach maksymalnie zbliżonych do projektowanych. Badania takie są z reguły czasochłonne i drogie. Rosnące wymagania dotyczące jakości produktu generują m.in. potrzebę dokładnej analizy krzywych suszenia. Dlatego też równolegle z dalszym rozwojem prac teoretycznych prowadzi się intensywne działania Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Włodzimierz Ciesielczyk*, Janusz Iwanowski, Anita Kamińska Obliczenia procesowe suszenia fluidalnego na podstawie koncepcji uogólnionej krzywej kinetycznej Process calculations for fluidized bed drying by using the generalized drying curve concept Mgr inż. Janusz IWANOWSKI w roku 1999 ukończył studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Ukończył studia podyplomowe "Otwarte systemy komputerowe" na Akademii Górniczo-Hutniczej w 2002 r. oraz szkolenie "Projektowanie systemów wykorzystu[...]
 
Ocena wpływu wielkości bioreaktora zbiornikowego na jego właściwości procesowe i kinetyczne. Wpływ narastania mikroorganizmów na ściankach aparatu
 
Bolesław Tabiś  Szymon Skoneczny  
Omówiono wpływ zmiany skali na charakterystykę stacjonarną przepływowego reaktora zbiornikowego, w którym przebiega proces mikrobiologiczny. Wykazano, że uwzględnienie obecności biofilmu na ściankach aparatu i wymiany masy między biofilmem a cieczą w modelu matematycznym bioreaktora prowadzi do odkrycia nowych, nieznanych dotychczas właściwości takich aparatów. Najważniejszą z nich jest wpływ wielkości bioreaktora na stopień przemiany substratu i stężenie biomasy w cieczy oraz na krotność jego stanów stacjonarnych. Jako przykład procesowy wybrano biodegradację fenolu. Math. model, assuming the existence of the biofilm and mass transfer between the liq. and biofilm phases was developed and used to det. the stationary characteristics of the bioreactor. The bioreactor scale affected both the substrate conversion, biomass concn. in liq. phase and steady state multiplicity. Use of the model was exemplified by degrdn. of PhOH. Jak wykazuje praktyka procesów biotechnologicznych, każdemu procesowi mikrobiologicznemu może towarzyszyć tworzenie biofilmu, który osadza się na ściankach aparatów. Biofilm jest to warstwa mikro- Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Bolesław Tabiś*, Szymon Skoneczny Ocena wpływu wielkości bioreaktora zbiornikowego na jego właściwości procesowe i kinetyczne. Wpływ narastania mikroorganizmów na ściankach aparatu Assessment of the scale effect of a stirred tank bioreactor on its technological and kinetic behaviour. Effect of wall growth of microorganisms Mgr inż. Szymon SKONECZNY w roku 2009 ukończył studia na Wydziale Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W Siemens Fuel Gasification GmbH w Niemczech odbył półroczny staż przemysłowy. Ponadto studiuje Informatykę Stosowaną na Wydziale Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH. Jest doktorantem na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Specjalność - inżynieria chemiczna. Instytut Inżynierii Chemic[...]
 
Od redakcji
 
Andrzej Jan Szyprowski  
Mam przyjemność przedstawić naszym Czytelnikom zeszyt lipcowy, którego bohaterem jest Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki. To dopiero drugi taki zeszyt, poświęcony wydziałowi wyższej uczelni po naszym zeszycie czerwcowym w 2005 r. (na 60-lecie Wydziału Chemicznego Politechniki Śląskiej) w ostatnich latach. Pozycja uczelni, która w Krakowie sąsiaduje z Uniwersytetem Jagiellońskim i Akademią Górniczo- Hutniczą, uczelniami o długich tradycjach i międzynarodowej renomie, jest trudna. Trzeba konkurować o studentów na krakowskim rynku, gdzie oprócz wymienionych uczelni istnieje jeszcze kilka nowych, prywatnych. Jak powiedział w wywiadzie Pan prof. dr hab. inż. Zygmunt Kowalski, dziekan Wydziału, na Politechnice sytuację tę traktuje się jako wyzwanie. Wydział ma już całkiem pokaźne wpływy ze zleceń z przemysłu, w ostatnich latach zawarto z z[...]
 
Osobliwości mechanochemicznej aktywacji MoO3 w odniesieniu do katalitycznego procesu przetwarzania bioetanolu
 
Krystyna Wieczorek-Ciurowa  Natalia Litvin  Valery Zazhigalov  
Przedstawiono mechanochemiczną obróbkę jako sposób modyfikowania struktury i właściwości MoO3. Procesy wysokoenergetycznego mielenia prowadzono w powietrzu i środowisku ciekłym (woda, etanol), stosując różne nakłady energii. Pokazano jak znacząco modyfikacja struktury tlenku molibdenu wpływa na jego katalityczną aktywność w procesach przemian etanolu. Com. MoO3 was ground in air in a planetary mill (Si3N4 balls) for 0.5-16 h optionally by using H2O or EtOH as dispersing agents. The milling resulted in a change of cryst. structure of MoO3 and catalytic activity in oxidn. of EtOH. The catalyst milled in H2O showed a high selectivity to CH2=CH2 (85%) while the catalyst milled in air yielded AcH (97%). W ostatnich latach coraz większą wagę przywiązuje się do możliwości wykorzystywania odnawialnych, naturalnych zasobów źródeł energii i produktów chemicznych. Jednym z takich produktów jest bioetanol. Etanol może być wykorzystany do produkcji aldehydu i kwasu octowego przez jego utlenianie (jako alternatywa znanej metody Wackera), produkcji etylenu, na który zapotrzebowanie rośnie o 6-8% rocznie (w przeciwieństwie do procesu odwodornienia etanu), oraz do produkcji biodiesla przez transestryfikację tłuszczów roślinnych (jako alternatywa dla stosowania metanolu). W tym samym czasie ponownie pojawiło się zainteresowanie otrzymywaniem butadienu z alkoholu etylowego (metoda Lebedeva) jako monomeru do produkcji syntetycznych kauczuków. Oczywiste jest, że stosowanie etanolu pociąga konieczność neutralizacji emitowanych wówczas toksycznych odpadów. aPolitechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki; bInstytut Sorpcji i Problemów Endoekologii, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy, Kijów Krystyna Wieczorek-Ciurowaa,*, Natalia Litvinb, Valery Zazhigalovb Osobliwości mechanochemicznej aktywacji MoO3 w odniesieniu do katalitycznego procesu przetwarzania bioetanolu Peculiarities of mechanochemical activation of MoO3 with respect to catalytic processi[...]
 
Polskie firmy chemiczne w Internecie - Część XVI
 
D E Firma Dane teleadresowe e-mail Strona www Donauchem Polska Sp. z.o.o. ul.Topolowa 15 62-090 Rokietnica k. Poznania tel.: (61) 842 93 49 fax: (61) 646 54 10 Formularz na stronie www www.donauchem.pl Dopak Sp. z o.o. ul. Sokalska 2 54-614 Wrocław tel.: (71) 35 84 000 fax: (71) 35 84 010 dopak@dopak.pl www.dopak.pl/ Dorex Zakład Produkcyjny Dorotowo 68a k. Olsztyna 11-034 Stawi[...]
 
Prof. Stanisław Pilat. W 130. rocznicę urodzin i 70. rocznicę śmierci
 
Roman Mierzecki  
Siedemdziesiąt lat temu, 4 lipca 1941 r., 4 dni po wkroczeniu Niemców do Lwowa w wyniku ich ataku na Związek Sowiecki, o godz. 400, oddział hitlerowski zamordował na stoku Góry Kadeckiej, na Wzgórzach Wuleckich, strzałami w tył głowy, aresztowanych poprzedniej nocy 21 profesorów lwowskich uczelni wyższych oraz 19 członków ich rodzin i osób z nimi zamieszkałych. W innych dniach tego samego miesiąca zostało rozstrzelanych w lwowskich więzieniach jeszcze trzech profesorów tych uczelni. Wśród osób straconych 4 lipca 1941 r. był prof. Stanisław Pilat, światowej sławy kierownik Katedry Technologii Nafty i Gazów Ziemnych Politechniki Lwowskiej. Stanisław Pilat urodził się we Lwowie 24 stycznia 1881 r. w rodzinie o tradycjach patriotycznych. Jego ojcem był Tadeusz Pilat, profesor ekonomii Uniwersytetu Lwowskiego i wicemarszałek Sejmu Galicyjskiego. Tadeusz Pilat opiekował się Akademią Rolniczą w podlwowskich Dublanach i jest uważany za prekursora polskiej nauki o rolnictwie. Matką Stanisława Pilata była Maria z Dunikowskich. Stanisław Pilat nosił imię ku czci swego dziadka, który za udział w Powstaniu Listopadowym przebywał w latach 1831-1835 na zesłaniu na terenie Kaukazu. Brat Stanisława Pilata zginął w bitwie pod Zadwórzem w 1920 r., broniąc Lwowa przed najazdem armii Budionnego, której komisarzem politycznym był Józef Stalin. Stanisław Pilat był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z rzeźbiarką Marią z Ambrozich, po raz drugi w 1935 r. z Ewą Neymanówną, córką Kazimierza i Stefanii z Neymanów, urodzoną we Lwowie 5 lipca 1909 r. Ewa Neymanówna w 1932 r. ukończyła Wydział Chemiczny Politechniki Lwowskiej i po dwuletniej asystenturze w Katedrze Chemii Fizycznej tej uczelni przeniosła się do Katedry kierowanej przez Stanisława Pilata. W 1938 r. obroniła pracę doktorską. Zmarła tragicznie w Gliwicach 21 listopada 1945 r. Stanisław Pilat rozpoczął studia chemiczne w Lwowskiej c.k. Szkole Politechnicznej i kontynuował je n[...]
 
Przenoszenie masy i ciepła w procesie adsorpcyjnego usuwania wody z roztworów etanolu
 
Krzysztof Kupiec  Jan Rakoczy  Monika Gwadera  Robert Mamgbi  
Odwadniano etanol na zeolitach w instalacji laboratoryjnej. Dla etapu adsorpcji przedstawiono krzywe przebicia oraz czasowe przebiegi temperatury na różnych wysokościach złoża. Dla etapu płukania (regeneracji) przedstawiono końcowe profile stężeń wody. Wszystkie przebiegi poddano krytycznej analizie. Prezentowane wyniki pozwalają na określenie wpływu poszczególnych parametrów na przebieg procesu adsorpcyjno-desorpcyjnego. EtOH-H2O mixts. were sepd. by pressure-swing adsorption on a zeolite bed under lab. conditions (bed diam. 13.6 mm, bed height 330 mm). Profiles of H2O conc. and temp. profiles the bed height along as well as the bed breakthrough curves were detd. to characterize the process dynamics. Etanol należy do najczęściej stosowanych substancji organicznych, przy czym 10% jego światowej produkcji znajduje zastosowanie w przemyśle jako rozpuszczalnik, środek dezynfekcyjny, komponent leków, kosmetyków i produktów chemii gospodarczej, 17% jest stosowane do produkcji napojów, a 73% do wytwarzania proekologicznego paliwa. Jak wynika z tabeli produkcja bioetanolu paliwowego na świecie sukcesywnie wzrasta. Rozwój rynku biopaliw ciekłych (biodiesela, bioetanolu) wynika z dużego zapotrzebowania na energię i decyzji politycznych mających na celu zmniejszanie zależności od zasobów paliw kopalnych. Stosowanie biopaliw jest faktycznie pośrednim wykorzystywaniem energii słonecznej akumulowanej przez rośliny w reakcji fotosyntezy. W porównaniu z technologiami wykorzystującymi energię słoneczną bezpośrednio, zaletą stosowania biopaliw jest możliwość czerpania energii niezależnie od pogody. Etanol łatwo ulega biodegradacji i w przeciwieństwie do paliw ropopochodnych nie powoduje skażenia środowiska. Ponadto ze względu na zamknięty obieg węgla w cyklu fotosynteza-spalanie, używanie etanolu jako paliwa zmniejsza wzrost zawartości CO2 w atmosferze. Bioetanol produkowany z surowców spożywczych, takich jak ziemniaki, zboża, trzcina cukr[...]
 
Redukcja N2O i NO w dwustrefowym procesie spalania w reaktorze fluidyzacyjnym
 
Jerzy Baron  Beata Kowarska  Witold Żukowski  Jadwiga Zabagło  Dawid Jankowski  
Przedstawiono wyniki badań spalania w pęcherzowym złożu fluidalnym propanu z dodatkiem N2O. W przestrzeni nadzłożowej prowadzono proces redukcji tlenków azotu metodą reburningu. Przy współczynniku nadmiaru powietrza w strefie reburningowej w zakresie 1,1-0,95 uzyskano zmniejszenie zawartości N2O o 78-98% oraz zmniejszenie ilości NOx o 40-80%. Wskazano, że tak zorganizowany proces może być efektywnie stosowany w urządzeniach małej mocy, w których paliwem lub jego składnikiem jest biomasa o podwyższonej zawartości azotu paliwowego. PrH was combusted with air O2 in presence of N2O in a bubbling fluidized bed reactor to 950-960°C. The addn. of PrH to freeboard of the reactor resulted in the high conversion of N2O (78-98%) and of NOx (40-80%) at air excess (0.95-1.1). Spalanie paliw jest podstawowym sposobem uzyskiwania energii wykorzystywanej przez człowieka, stanowiąc równocześnie poważne źródło zanieczyszczenia atmosfery. W celu przeciwdziałania temu zanieczyszczaniu Rada Europy oraz Parlament Europejski uchwaliły szereg dyrektyw dotyczących ograniczenia emisji zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznych spalania paliw, zintegrowanego zapobiegania i kontroli zanieczyszczeń, redukcji zawartości siarki w paliwach płynnych, a także kontrolowania emisji lotnych związków organicznych powstałych wskutek magazynowania benzyny i jej dystrybucji z terminali do stacji obsługi1-7). Dyrektywy Rady i Parlamentu Europejskiego zaimplementowane do prawa polskiego są uzupełnione ustawami regulującymi zagadnienia ochrony powietrza w Polsce8-10) oraz rozporządzeniem określającym standardy emisji dla substancji zanieczyszczających, uwzględniając rodzaj i wielkość instalacji stanowiącej źródło emisji, rodzaj paliwa oraz rodzaj substancji chemicznej odprowadzanej do atmosfery11). Współcześnie obowiązujące regulacje ograniczają emisję tlenków azotu, biorąc pod uwagę dwa z nich (NO i NO2) i traktując ich emisję łącznie, bez rozróż[...]
 
Spalanie odpadów polimerowych tworzyw sztucznych w złożu fluidalnym
 
Dawid Jankowski  Jerzy Baron  Jadwiga Zabagło  Witold Żukowski  Amelia Woynarowska  
Przedstawiono wyniki badań spalania odpadów tworzyw sztucznych w reaktorze z pęcherzowym atmosferycznym złożem fluidalnym. Skład spalin oraz ilości emitowanych związków organicznych i nieorganicznych ściśle zależały od typu użytego tworzywa sztucznego, a tym samym od jego budowy chemicznej. W spalinach powstałych w trakcie spalania odpadów tworzyw sztucznych, które w swej strukturze zawierały atom azotu oraz tych, w których budowie azot był nieobecny, również zaobserwowano podwyższone stężenie NOx. W trakcie spalania fluidalnego zaobserwowano również wysokie stężenia węglowodorów krótkołańcuchowych, szczególnie dla tworzyw alifatycznych. The various plastics wastes were combusted in air at 850- 950°C in a lab. reactor with a fluidized bed of glass-making sand (0.385-0.43 mm in grain size) to study the compn. of flue gases. The N2O and NOx contents in the gases decreased with increasing combustion temp. Formation of N2O was obsd. only during combustion of N-contg. plastics. The highest CO and MeH contents were found in the flue gas from styrene combustion. Wzrost gospodarczy krajów europejskich oraz przyrost liczby mieszkańców przekłada się znacząco na ilość wytworzonych odpadów komunalnych. W okresie ostatnich 10 lat ludność Unii Europejskiej powiększyła się o 18 mln przekraczając w 2010 r. liczbę 501 mln mieszkańców. Prognozy przewidują wzrost zaludnienia, aż do 2040 r. W minionym dziesięcioleciu ilość wyprodukowanych odpadów komunalnych wzrosła o 28 kg na mieszkańca w skali roku osiągając wartość 524 kg na mieszkańca1). W 2008 r. zebrano w Europie ponad 260 mln t odpadów z aglomeracji miejskich, z czego na składowiskach zdeponowano ok. 103 mln t, a termicznej utylizacji poddano ponad 50 mln t. Z pozostałych 107 mln t odpadów komunalnych kompostowaniu poddano 17%, natomiast zbiórka surowców wtórnych ukształtowała się na poziomie 23%1). Europa jest czołowym producentem tworzyw sztucznych na świecie. W 2009 r. na rynek św[...]
 
Sposób wytwarzania chlorku żelaza(III) z wykorzystaniem surowców odpadowych
 
Aneta Głuszek  Janusz Magiera  
Badano kinetykę otrzymywania chlorku żela-za( III), wykorzystywanego m.in. do oczyszczania ścieków i wód powierzchniowych. Opisany proces cechuje się dużą szybkością już w umiarkowanych temperaturach. Produkt otrzymywany jest z odpadowego kwasu solnego i złomu stalowego, co pozwala na rozwiązanie problemu utylizacji HCl powstającego w zakładach syntez chloropochodnych organicznych. Ferrous scrap was dissolved in waste HCl soln. (concn. 18%) at 30-95°C and oxidized with gaseous Cl2 to FeCl3 to study the kinetics of both processes. The dissoln. was controlled mostly by diffusion of HCl to the scrap surface. The oxidn. rate of FeCl2 with Cl2 was high but no exact statements on the process kinetics could be made. Spośród wszystkich halogenków żelaza tylko FeCl2 i FeCl3 zostały uznane za ważne pod względem handlowym1), jednak chlorek żelaza( III) ma dużo większe znaczenie przemysłowe niż chlorek żelaza(II). Posiada on zdolność wytrącania koloidalnych zawiesin i usuwania zmętnienia, wytrącania fosforanów, usuwania metali ciężkich, siarczków, olejów i polimerów. Dzięki tym zaletom chlorek żelaza(III) jest stosowany m.in. do uzdatniania wody pitnej, oczyszczania ścieków miejskich i przemysłowych oraz regeneracji gruntów zanieczyszczonych produktami naftowymi2, 3). Bezwodny FeCl3 wykorzystywany jest jako katalizator, dodatek do asfaltów, w elektronice i fototechnice. Na potrzeby ochrony środowiska stosowany jest 40-proc. wodny roztwór FeCl3. Dodany do ścieków reaguje z rozpuszczonymi w wodzie fosforanami tworząc nierozpuszczalne sedymentujące związki. W zależności od sektora przemysłowego, obowiązujące normy4) określają najwyższe dopuszczalne stężenie fosforu ogólnego w oczyszczonych ściekach na poziomie 2 lub 3 mg P/dm3, podczas gdy jego stężenie w ściekach surowych w Polsce waha się w granicach 67-350 mg P/dm3 (wg5)). Całkowita zawartość fosforu w wodzie jest jednym z trzech podstawowych wskaźników jakości chemicznej. Dla technolo[...]
 
Stan badań i kierunki zmian w produkcji tripolifosforanu sodu
 
Marcin Banach  Zygmunt Kowalski  Agnieszka Makara  
Przedstawiono nowe technologie produkcji tripolifosforanu sodu (TPFS) oraz nową opracowaną w Instytucie Chemii i Technologii Nieorganicznej Politechniki Krakowskiej metodę otrzymywania tripolifosforanu sodu o podwyższonej i wysokiej gęstości nasypowej oraz technologię otrzymywania TPFS metodą suchą jednostopniową. A review, with 80 refs. The new technol. for manufg. high and medium bulk d. Na5P3O10 including a single-dry method was presented. Jednym z najważniejszych skondensowanych fosforanów jest tripolifosforan sodu (trifosforan(V) pentasodu, Na5P3O10), który po raz pierwszy został opisany w 1895 r. przez Schwarza. Od 1940 r. jest on masowo produkowany na całym świecie i stosowany jako komponent środków czystości1). W państwach Unii Europejskiej zużywa się rocznie ok. 110 tys. t fosforanów będących składnikami detergentów. Polacy w ciągu roku wykorzystują prawie 200 tys. t proszków do prania, co odpowiada ok. 12 tys. t fosforanów2, 3). W latach osiemdziesiątych XX w. TPFS w detergentach zaczęto zastępować zeolitem 4A. Powodem było przekonanie o decydującym wpływie fosforu z TPFS na eutrofizację wód. Zeolit 4A nie ma jednak tylu ważnych właściwości użytkowych co TPFS. Charakteryzują go wyłącznie dobre właściwości kompleksujące4, 5). Analiza LCA potwierdziła, że stosowanie TPFS jest mniej szkodliwe dla środowiska naturalnego niż stosowanie zeolitów. Powszechne wykorzystywanie w ostatnich latach zeolitu 4A w środkach czystości doprowadziło do zwiększenia masy osadów ściekowych o ok. 15%, a zawarte w nich glinokrzemiany nie mają wartości użytkowej6, 7). Rynek detergentów wprowadził swoje wymagania dotyczące jakości i receptury surowców stosowanych do produkcji środków czystości. Detergenty ewoluowały pod względem składu, formy i dawkowania w procesach prania i czyszczenia. Dla każdego rodzaju produktu zdefiniowano parametry procesu produkcyjnego i szczegółowe specyfikacje surowców. W produkcji nowoczesnych środków chemii g[...]
 
Synteza nowych poliestrów z surowców odnawialnych
 
Dariusz Bogdał  Szczepan Bednarz  Sylwia Dworakowska  Wiktor Kasprzyk  
Zbadano wpływ dodatku polioli otrzymanych z oleju rzepakowego na właściwości poliestrów opartych na kwasie cytrynowym. Stwierdzono, że modyfikacja poliolami prowadzi do zwiększenia wytrzymałości na rozciąganie otrzymanych materiałów oraz obniżenia wartości ich wydłużenia przy zerwaniu. Dodatek polioli (1%) nie wpłynął znacząco na wodochłonność otrzymanych materiałów. Rapeseed oil-based polyols (1%) and NaCl were added to an oligoester made of citric acid with 1,6-hexanediol to produce aliph. elastomeric polyester foams. The polyols were prepd. by epoxidation of rapeseed oil and following opening the epoxy ring with (HOCH2)2 under microwave irradn. in presence of H2SO4. The foams showed an improved tensile strength an d decreased elongation at break. No significant change in swelling properties of the polyesters was obsd. Zgodnie z doniesieniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2007 r. ok. 17 mln ludzi na świecie zmarło w wyniku chorób układu krążenia, co globalnie przekłada się na 29% wszystkich zgonów1). Obecnie znanych jest kilka terapeutycznych metod leczenia lub odbudowy tkanek sercowo-naczyniowych uszkodzonych z powodu przebytych chorób albo zawałów. Jedną z takich metod jest wszczepianie w miejsce uszkodzonych naczyń krwionośnych tzw. bypassów, czyli naczyń krwionośnych pacjenta pobranych z innego miejsca jego ciała. W przypadku gdy zastosowanie materiału pochodzącego od pacjenta nie jest możliwe, stosuje się sztuczne stenty oraz rusztowania tkankowe. Opracowanie takich materiałów znajduje się w zakresie badań inżynierii tkankowej2- 4). W ciągu ostatnich dekad dziedzina ta nieustająco zyskuje Politechnika Krakowska Dariusz Bogdał, Szczepan Bednarz*, Sylwia Dworakowska, Wiktor Kasprzyk Synteza nowych poliestrów z surowców odnawialnych Synthesis of a novel polyesters made of renewable raw materials Dr inż. Szczepan BEDNARZ w 2000 roku ukończył studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki[...]
 
Synteza poliuretanów z udziałem surowców odnawialnych
 
Aleksander Prociak  Piotr Rojek  Henryk Pawlik  Maria Kurańska  
Na skalę laboratoryjną syntezowano poliole z olejów roślinnych (palmowego i rzepakowego), utleniając wiązania podwójne i otwierając pierścienie oksiranowe za pomocą glikolu dietylenowego lub heksanodiolu. Uzyskane poliole charakteryzujące się liczbami hydroksylowymi w zakresie 77-294 mg KOH/g posłużyły do wytworzenia porowatych materiałów poliuretanowych. Otrzymano sztywne i elastyczne materiały porowate o różnej gęstości pozornej, w których 30% mas. poliolu petrochemicznego zostało zastąpione poliolem z oleju rzepakowego lub palmowego. Dokonano oceny wpływu komponentów z surowców odnawialnych na wybrane właściwości wytworzonych tworzyw poliuretanowych. Palm and rapeseed oils were epoxidized with H2O2 in AcOH/ PhMe in presence of H2SO4 and converted with (HOCH2CH2)2O or HO(CH2)6OH in presence of H2SO4 to resp. polyols at 102-106°C under microwave irradn. The polyols (hydroxyl no. 77-294 mg KOH/g) were reacted with MeC6H3(NCO)2 or polymeric (ONCC6H4)2CH2 in presence of amine catalysts, surfactants and H2O, optionally Ca stearate and flax fibers (optionally after addn. of com. polyols) to polyurethane foams. The foam samples were studied for compression, tensile and bending strengths, heat cond., d., thermal stability and porous structure. The replacing up to 30% by mass of the com. polyols with the prepd. ones did not result in any deterioration of the rigid and flexible polyurethanes produced. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Aleksander Prociak*, Piotr Rojek, Henryk Pawlik, Maria Kurańska Synteza poliuretanów z udziałem surowców odnawialnych Synthesis of polyurethanes under involving renewable raw materials Mgr inż. Piotr ROJEK w roku 2009 ukończył studia w Katedrze Chemii i Technologii Tworzyw Sztucznych Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Obecnie jest uczestnikiem studiów doktoranckich tej uczelni. Specjalność - technologia tworzyw sztucznych, otrzymywanie poliureta[...]
 
Technologia produkcji hydrolizatów białkowych i suszonych protein z tkanki mięsno-kostnej
 
Zygmunt Kowalski  Marcin Banach  Agnieszka Makara  
Opracowano założenia technologiczno-aparaturowe otrzymywania hydrolizatu białkowego żelującego i protein pylistych z wieprzowej tkanki mięsno-kostnej, pochodzącej ze zmielenia kości wieprzowych. Stwierdzono, że optymalne parametry procesu wynoszą: stosunek masowy tkanki mięsno-kostnej do wody 1,7, temp. 120°C, ciśnienie 3,0 bar, czas procesu ok. 105 min. Zawartość białka w otrzymanym hydrolizacie wynosiła średnio 11,6%. Hydrolizat był biały lub kremowy i charakteryzował się wysoką zdolnością żelowania. Zaplanowano, że instalacja będzie w stanie przerobić do 30 t miazgi mięsno-kostnej w ciągu doby. Z ilości tej można uzyskać ok. 36 t/d hydrolizatu białkowego (ok. 2,2 t/d suszonych protein), ok. 2 t/d tłuszczu spożywczego, ok. 7 t/d drobnych kostek i ok. 12,5 t/d mułku kostnego. Dokonano również wyceny kosztów realizacji inwestycji i produkcji protein oraz oszacowano opłacalność realizacji inwestycji dla różnych poziomów produkcji. W przypadku uzyskania zdolności przerobu ok. 10 t/d tkanki mięsno-kostnej i 33% wykorzystania zdolności produkcyjnej, inwestycja zwróci się w 13. roku eksploatacji instalacji. Przy pełnych nakładach i uzyskaniu 100% poziomu zdolności produkcyjnej 30 t/d, nakłady zwrócą się w 3. roku eksploatacji. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Zygmunt Kowalski*, Marcin Banach, Agnieszka Makara Technologia produkcji hydrolizatów białkowych i suszonych protein z tkanki mięsno-kostnej Technology for manufacturing protein hydrolyzates and dried proteins of meat-bone tissue Dr inż. Marcin BANACH - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 1282. Mgr inż. Agnieszka MAKARA - notkę biograficzną i fotografię Autorki drukujemy w bieżącym numerze na str. 1282. Instytut Chemii i Technologii Nieorganicznej, Politechnika Krakowska, ul. Warszawska 24, 31-155 Kraków, tel.: (12) 628-27-16, fax: (12) 628-20-36, e-mail: zkow@chemia.pk.edu.pl Prof. dr hab. Zygmunt KOWALSKI, prof[...]
 
Termiczna dekompozycja odpadów elektronicznych z wykorzystaniem reaktora fluidyzacyjnego
 
Amelia Woynarowska  Stanisław Kandefer  Małgorzata Olek  Sylwester Żelazny  Witold Żukowski  
Przedstawiono metodę termicznego przekształcania odpadowych elektronicznych obwodów drukowanych, realizowaną w reaktorze z chemicznie obojętnym złożem fluidalnym. Pozostałą po wypaleniu substancji polimerowych niepalną część odpadów poddano dwustopniowej ekstrakcji w środowisku zasadowym (30-proc. KOH) oraz kwaśnym (95-proc. H2SO4). Przedstawiono udziały masowe wybranych metali w próbkach stałych po procesie spalania oraz po kolejnych etapach roztwarzania. Uzyskano wysoki stopień wyekstrahowania metali z materiału wyjściowego, mieszczący się w granicach od 90% (dla Ti) do ponad 97% dla innych metali. Fourteen printed circuits were disintegrated and combusted in fluidized-sand quartz reactor (diam. 96 mm, height 400 mm) fired with PrH-PrMe mixts. The combustion gases were analyzed for O2, NO, NO2, SO2, CO, CO2 and volatile org. compds. The solid residues were analyzed for 11 metals after extn. with concd. KOH and H2SO4 solns. High recovery degree (from 90.56% for Ti up to 99.96 for Ni) was achieved. W 2009 r. każdy mieszkaniec Unii Europejskiej wytwarzał przeciętnie ponad 500 kg odpadów rocznie, z czego ok. 17-20 kg stanowiły odpady przemysłu elektrycznego i elektronicznego1). Ilość tego typu odpadów ciągle wzrasta. Ocenia się, że ich udział stanowi 3-5% ogólnej ilości odpadów w Europie1). Ponadto szacuje się, że w państwach Unii Europejskiej pojawia się rocznie 10,3 Tg nowego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Przewiduje się, że do 2020 r. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Amelia Woynarowska*, Stanisław Kandefer, Małgorzata Olek, Sylwester Żelazny, Witold Żukowski Termiczna dekompozycja odpadów elektronicznych z wykorzystaniem reaktora fluidyzacyjnego Thermal decomposition of electronic waste using fluidized-bed reactor Prof. dr hab. inż. Stanisław KANDEFER w roku 1973 ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Krakowskiej. W 1977 r. obronił pracę doktorską, w 1990 r. przeprowadził przewód [...]
 
UCHWAŁA XXIV Kongresu Techników Polskich
 
Uczestnicy XXIV Kongresu Techników Polskich wyrażają zadowolenie z faktu, że to bardzo ważne dla całej polskiej społeczności inżynierskiej wydarzenie, obejmujące swoim zakresem prawie roczny okres debat, dyskusji i działań, zmierzających do konsolidacji polskiej społeczności technicznej środowisk naukowych z wyższych uczelni i instytutów badawczych oraz gospodarczych odbywa się w czasie poprzedzającym rozpoczęcie prezydencji Polski w Unii Europejskiej. XXIV KTP kontynuował idee poprzednich Kongresów Techników Polskich, a w szczególności XXIII KTP zorganizowanego pod hasłem "Technicy Bliżej Rynku" 2001/2002 w Warszawie i Poznaniu. Uczestnicy XXIV Kongresu Techników Polskich uznali za pilną potrzebę włączenie się środowiska technicznego, skupionego w Federacji SNT NOT i w Akademii Inżynierskiej w Polsce oraz Rady Głównej Instytutów Badawczych i Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych, do dyskusji i prac zmierzających do rozwiązania najważniejszych strategicznych problemów Polski. Inżynierowie, technicy, naukowcy i przedsiębiorcy, uczestniczący w pracach XXIV Kongresu Techników Polskich uznają, że działania, prowadzące do wzrostu gospodarczego Polski są zadaniami priorytetowymi. Odnotowując z satysfakcją kierunki przemian rozwojowych środowisko techniczne dostrzega równi[...]
 
Ważne elementy dotyczące obowiązków wynikających z rozporządzenia reach Część VI. Karty charakterystyki substancji i mieszanin - Rozporządzenie Komisji (UE) nr 453/2010 z dnia 20 maja 2010 r.
 
Marcela PALCZEWSKA-TULIŃSKA  Izabela OSTROWSKA  Andrzej KRZEŚLAK  
Karty charakterystyki służą do przekazywania kolejnym użytkownikom informacji o substancjach chemicznych i mieszaninach. W karcie charakterystyki umieszcza się zalecenia dotyczące bezpiecznego stosowania każdej substancji i mieszaniny, która spełnia kryteria klasyfikujące je jako niebezpieczne. Samo rozporządzenie REACH, jak również późniejsze akty prawne zmieniające to rozporządzenie wprowadziły dodatkowe kryteria, przy których należy sporządzić kartę charakterystyki. Są to przypadki, kiedy substancja lub mieszanina jest trwała, wykazująca zdolność do bioakumulacji i toksyczna (PBT) lub bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do bioakumulacji (vPvB). Kolejny przypadek to fakt, kiedy substancja w postaci własnej lub jako składnik mieszaniny jest umieszczona na liście kandydackiej do ewentualnego podlegania procedurze zezwoleń (authorisation). Karty sporządza się również dla niektórych mieszanin niesklasyfikowanych jako niebezpieczne, a zawierających substancje niebezpieczne (Artykuł 31.3 rozporządzenia REACH). Nie dostarcza się karty charakterystyki dla wyrobów, poza sklasyfikowanymi zgodnie z rozporządzeniem CLP (wyroby wybuchowe i piroforyczne). Karta charakterystyki składa się z 16 sekcji i sporządza się ją w języku kraju, w którym produkt wprowadzany jest do obrotu, chyba, że kraj(e) członkowski(e) postanowi(ą) inaczej (Artykuł 31.5 rozporządzenia REACH). Zgodnie z zapisami w artykule 31, ust. 8 rozporządzenia REACH, karta charakterystyki jest dostarczana bezpłatnie. W przypadku, gdy sporządzono Raport Bezpieczeństwa Chemicznego, informacje podane w karcie charakterystyki powinny być zgodne z informacjami zawartymi w tym raporcie oraz z danymi podanymi w dokumentacji rejestracyjnej. Dodatkowo, w takim przypadku, w załączniku do karty charakterystyki zamieszcza się odpowiednie scenariusze narażenia. Informacje zawarte w kartach charakterystyki muszą również spełniać wymagania ustalone w Dyrektywie 9[...]
 
Wielkość kropel fazy rozproszonej emulsji pierwotnej i emulsji po rekonstrukcji jako kryterium jakości farmaceutycznych emulsji suchych
 
Agnieszka Kulawik  Barbara Tal-Figiel  
Przedstawiono wyniki badań rozkładu wielkości kropel fazy rozproszonej emulsji pierwotnych i emulsji po rekonstrukcji. Stwierdzono, że analiza tych wielkości może stanowić obiektywny i uniwersalny sposób dostarczania informacji o właściwościach i jakości uzyskanego produktu końcowego, jakim jest farmaceutyczna emulsja sucha. A pharmaceutical oil soln. of vitamin E was disperged mech. or ultrasonically in aq. solns. of thickeners (gelatine, xanthan gum, hydroxypropylmethylcellulose), lyophilized under 0.001 mbar and then reconstructed by addn. of H2O to compare the dispersed phase droplet size distribution before and after the reconstruction. The reconstructed emulsions showed higher size of the oil phase droplets than the primary ones. The xanthan gum was found the best thickener for the dry emulsions. The anal. method used was recommended for studying dry pharmaceutical emulsions. Takeuchi1) zdefiniował emulsję suchą (dry emulsion) jako sproszkowaną formę olejowego lub woskowego leku o dobrej redyspergowalności lub zdolności uwalniania leku w wodzie. Drugi stosowany w literaturze termin to adsorbowana emulsja sucha (dry adsorbed emulsion). Dotyczy on proszkowej formy leku powstałej z emulsji typu O/W1). Pod względem budowy emulsja sucha stanowi dyspersję niemieszalnej fazy olejowej Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Agnieszka Kulawik*, Barbara Tal-Figiel Wielkość kropel fazy rozproszonej emulsji pierwotnej i emulsji po rekonstrukcji jako kryterium jakości farmaceutycznych emulsji suchych Dispersed phase droplet size of primary pharmaceutical emulsion and emulsion after the reconstruction as a criterion for assessing the quality of pharmaceutical dry emulsions Dr hab. inż. Barbara TAL-FIGIEL w roku 1973 ukończyła studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Krakowskiej. Jest profesorem nadzwyczajnym Politechniki Krakowskiej w Instytucie Inżynierii Chemicznej i Procesowej. Specjalność - inżynieria chemiczna i [...]
 
Właściwości antyoksydacyjne ekstraktu z nasion barszczu Sosnowskiego
 
Anna Tomaszkiewicz-Potępa  Otmar Vogt  
Dokonano charakterystyki właściwości antyoksydacyjnych ekstraktu z nasion barszczu Sosnowskiego (Heracleum Sosnowsky), występującego na terenie Polski jako uciążliwa roślina inwazyjna. Ekstrakt otrzymany metodą ciągłej ekstrakcji octanem etylu rozdzielono metodą chromatografii kolumnowej na żelu krzemionkowym na frakcje i subfrakcje, a ich skład określono, stosując analizę GC-MS. Dla frakcji głównych oznaczono właściwości antyutleniające i sumaryczną zawartość fenoli. W nasionach Heracleum Sosnowsky stwierdzono dużą zawartość aktywnych antyutleniaczy o różnorodnej strukturze chemicznej. Obecność tych związków w nasionach może być jedną z przyczyn odporności nasion na działanie czynników zewnętrznych, a tym samym może ułatwiać rozprzestrzenianie się rośliny. Sosnowski hogweed seeds were extd. with AcOEt. The exts. were sepd. by column chromatog. on SiO2 gel into fractions and subfractions analyzed by mass spectroscopy and tested for antioxidizing proprieties and the content of phenols (colorimetry). The high content of active antioxidants was supposed as a reason for resistance of the plant against external factors, and easy spreading. Rodzaj Heracleum, do którego zalicza się barszcz Sosnowskiego, należy do rodziny Apiaceae (Umbelliferae)1). Obejmuje ona 60-70 gatunków roślin dwu- i wieloletnich, rosnących w klimacie umiarkowanym półkuli północnej. Największe skupiska Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Anna Tomaszkiewicz-Potępa , Otmar Vogt* Właściwości antyoksydacyjne ekstraktu z nasion barszczu Sosnowskiego Antioxidizing properties of an extract from Sosnowski hogweed seeds Dr inż. Otmar VOGT w roku 1990 ukończył studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Doktorat z nauk chemicznych uzyskał na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest adiunktem w Katedrze Technologii Organicznej i Procesów Rafineryjnych Politechniki Krakowskiej. Specjalność - kataliza, tech[...]
 
Właściwości katalityczne tlenku chromu osadzonego na mezoporowatych materiałach Al-SBA-15 i Si-SBA-15 w procesie odwodornienia propanu do propenu w obecności CO2. Wpływ właściwości kwasowych nośnika
 
Piotr Michorczyk  Jan Ogonowski  Rafał Rachwalik  Elżbieta Sikora  
W procesie odwodornienia propanu do propenu w obecności CO2 zbadano właściwości katalizatorów chromowych, w których jako nośnik zastosowano niemodyfikowany i modyfikowany mezoporowaty nośnik krzemionkowy Si-SBA-15. Formy aluminiowane Si-SBA-15 o różnym stosunku atomowym Si/Al (Si/Al = 15, 30 i 60) otrzymano metodą posyntezową, natomiast katalizatory chromowe uzyskano przez impregnację, metodą pierwszej wilgotności. Stwierdzono, że modyfikacja nośnika glinem wpływa na zwiększenie selektywności do propenu. Ponadto, w przypadku katalizatora o największym stosunku atomowym Si/Al (Cr5/Al-SBA-15(60)) uzyskano większy stopień konwersji propanu, lepszą wydajność propenu i wyższe wartości TOF (turnover frequency) niż w przypadku katalizatora chromowego, w którym jako nośnik zastosowano niemodyfikowany Si-SBA-15. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Piotr Michorczyk*, Jan Ogonowski, Rafał Rachwalik, Elżbieta Sikora Właściwości katalityczne tlenku chromu osadzonego na mezoporowatych materiałach Al-SBA-15 i Si-SBA-15 w procesie odwodornienia propanu do propenu w obecności CO2. Wpływ właściwości kwasowych nośnika Catalytic performance of chromium oxide supported on mesoporous Al-SBA-15 and Si-SBA-15 materials in the of propane-to-propene dehydrogenation under CO2. Effect of acidic properties of support Prof. dr hab. inż. Jan Ogonowski w roku 1969 ukończył studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Obecnie jest kierownikiem Katedry Technologii Organicznej i Procesów Rafineryjnych na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Specjalność - technologia chemiczna, procesy katalityczne. Instytut Chemii i Technologii Organicznej, Politechnika Krakowska im. Tadeusza kościuszki, ul. Warszawska 24, 31-135, tel.: (12) 628-27-29, fax: (12) 632-20-37, e-mail: pmichor@usk.pk.edu.pl Dr inż. Piotr MICHORCZYK w roku 2000 ukończył studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej[...]
 
Wpływ procesu suszenia hydroksyapatytu na jego właściwości powierzchniowe
 
Agnieszka Sobczak-Kupiec  Zbigniew Wzorek  Alicja Michalik-Zym  Piotr Radomski  
Przedstawiono wyniki badań wpływu techniki suszenia na właściwości fizykochemiczne hydroksyapatytu (HA). W badaniach zastosowano klasyczne suszenie w suszarce laboratoryjnej, liofilizację oraz suszenie próżniowe. Wysuszone proszki HA poddano kalcynacji w temp. 750°C przez 30 min. HA scharakteryzowano z zastosowaniem dyfrakcji promieni rentgenowskich (XRD) oraz analizy termicznej. Właściwości powierzchniowe opisano z wykorzystaniem mikroskopii skaningowej SEM-EDS oraz metody BET. Ca10(PO4)6(OH)2 was pptd. from aq. solns. of H3PO4 and Ca(OH)2, dried at 105°C in air, at -67°C for 72 h or at 50-90°C under vacuum, calcined at 750°C for 30 min and studied for microstructure, chem. compn., sp. surface and mass loss during DTA. The product dried by lyophilization showed the highest sp. surface before calcination. Procesowi suszenia poddawane są ciała wilgotne o różnych właściwościach fizykochemicznych, strukturalno-mechanicznych, biochemicznych i innych. Poznanie ważniejszych właściwości materiału wilgotnego pozwala na racjonalny wybór metody suszenia. Ze względu na zachowanie w czasie procesu suszenia1, 2 materiały suszone można podzielić na ciała koloidalne, które w procesie suszenia wyraźnie zmieniają swoje wymiary oraz ciała kapilarno-porowate, które podczas suszenia zachowują swoje wymiary linowe lub kurczą się nieznacznie w porównaniu z ciałami koloidalnymi. Biorąc pod uwagę wzajemne relacje sił oddziałujących na wilgoć zawartą w materiale suszonym, można dokonać podziału na ciała kapilarno-porowate, w których siły aPolitechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki; bInstytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN, Kraków Agnieszka Sobczak-Kupieca,*, Zbigniew Wzoreka, Alicja Michalik-Zymb, Piotr Radomskia Wpływ procesu suszenia hydroksyapatytu na jego właściwości powierzchniowe The influence of drying proces on the surface properties of hydroxyapatite Dr hab. inż. Zbigniew WZOREK w roku 1992 ukończył studi[...]
 
Wpływ warunków napowietrzania na pracę bioreaktora airlift
 
Robert Grzywacz  
Przedstawiono wpływ warunków napowietrzania na hydrodynamikę i parametry procesowe aerobowej biodegradacji substratu węglowego. Omówiono warunki hydrodynamiczne oraz przedstawiono model matematyczny opisujący hydrodynamikę bioreaktora. W celu przeprowadzenia obliczeń procesowych sformułowano model matematyczny dla dwóch opisanych hydrodynamicznych obszarów pracy bioreaktora. Obliczenia symulacyjne przeprowadzono wyznaczając gałęzie stanów stacjonarnych bioreaktora airlift oraz profile stężeń reagentów w zależności od długości stref bioreaktora. Math. model of an airlift bioreactor for aerobic biodegradn. of org. substances was developed and used for anal. of 3 hydrodynamic regimens of its operation. The hydrodynamic riser, downcomer, degassing and demersal zones of the bioreactor were taken into consideration. Computer simulations were performed to det. the steady states and concn. profiles of the reagents the bioreactor along. Specyfika mikrobiologicznych procesów aerobowych wymaga, aby przy projektowaniu reaktorów, w których będą one prowadzone, zwrócić uwagę na kilka kluczowych zagadnień. Są to: konieczność zapewnienia dobrego napowietrzania całej objętości bioreaktora, konieczność dobrego wymieszania środowiska reakcyjnego bez niszczenia delikatnych struktur mikroorganizmów oraz zapewnienie dostatecznie długiego czasu przebywania reagentów w strefie reakcji. Często wymagania te są sobie przeciwstawne. W celu ich realizacji stosuje się specjalne konstrukcje bioreaktorów. Jednym z takich aparatów jest reaktor airlift. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Robert Grzywacz* Wpływ warunków napowietrzania na pracę bioreaktora airlift Effect of the aeration conditions on operation of an airlift bioreactor Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesowej, Politechnika Krakowska, ul. Warszawska 24, 30-155 Kraków, tel.: (12) 628-27-54, fax: (12) 628-29-47, e-mail: robekk@gmail.com Dr inż. Robert GRZYWACZ w roku 1988 ukoń[...]
 
Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii
 
Zgł. nr 389158; A01N 59/00 POLITECHNIKA GDAŃSKA, Gdańsk; EKOPAK-PLUS SPÓŁKA Z OGANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Jatne Hupka J., Zaleska A., Kozera F., Chlipała B. Tektura o właściwościach biobójczych i sposób otrzymywania tektury o właściwościach biobójczych Tektura o właściwościach biobójczych wykonana z warstw papieru charakteryzuje się tym, że posiada strefę biobójczą o grubości co najwyżej 3 mm, zawierajacą antybakteryjne składniki, takie jak cząstki nanosrebra Ag0 i/lub jony Cu+1, i/lub jony Zn2+, i/lub jony Ti4+. W jednym z rozwiązań sposób otrzymywania tektury o właściwościach biobójczych wykonanej z warstw papieru polega na tym, że warstwę powierzchniową traktuje się mikroemulsją typu woda w oleju, której fazę rozproszoną stanowi woda, zawierająca środek antybakteryjny w postaci jonów Ag+ i/lub jony Cu2+, i/lub jony Zn2+, i/lub jony Ti4+ w ilości od 5 do 2500 mg/kg preparatu, a fazę ciągłą stanowi cykloheksan i/lub dodekan, i/lub heptan, i/lub dekan, i/lub oktan w ilości co najmniej 95% mas. preparatu. Mikroemulsja zawiera stabilizatory w ilości do 10% mas., takie jak surfaktanty o HLB od 3 do 6, takie jak bis-(2-etyloheksylo)sulfonobursztynian sodu i/lub eter p-1,1,3,3-tetrametylobutylofenylowopolietylenoglikolowy i/lub monooleinian sorbitanu, i/lub monostearynian sorbitanu, i/lub kosurfaktanty, takie jak izopropanol i/lub heksanol, i/lub n-butanol, i/lub n-oktanol. (5 zastrzeżeń) Zgł. nr 389155; C01B 31/24 INSTYTUT CHEMII FIZYCZNEJ POLSKIEJ AKADEMII NAUK, Warszawa Kędra-Królik K., Gierycz P., Wszelaka-Rylik M. Sposób wytwarzania monodyspersyjnego węglanu wapnia pokrytego równomiernie kwasami tłuszczowymi Sposób wytwarzania monodyspersyjnego węglanu wapnia, według wynalazku polega na tym, że prowadzi się reakcję otrzymywania węglanu wapnia CaCO3 w cienkim filmie cieczy - roztworze wodorotlenku wapnia - Ca(OH)2, korzystnie utworzonym na powierzchni dysków, będącym w stałym kontakcie z przepływają[...]
 
Wykorzystanie symulatora Chemcad do modelowania destylacji heteroazeotropowej mieszanin zawierających wodę i etanol
 
Andrzej Wyczesany  
Przedstawiono możliwości modelowania destylacji heteroazeotropowej mieszanin woda- etanol-węglowodór przy użyciu profesjonalnego symulatora Chemcad. Rozważono możliwości produkowania czystego (99,99%) etanolu oraz komponentu do benzyn silnikowych zawierającego ok. 95% etanolu i 5% węglowodoru. Uwzględniono trzy metody, którymi można opisać zarówno równowagi ciecz-para, jak i ciecz-ciecz oferowane przez symulator w ich oryginalnej postaci (równanie NRTL, metoda Uniquac i model Unifac) oraz równanie NRTL ze współczynnikami specjalnie osobno dopasowanymi z eksperymentalnych danych równowagi cieczciecz- para (NRTL-VLL). Przedstawiono z jaką dokładnością poszczególne modele przewidują eksperymentalne temperatury i stężenia trójskładnikowych azeotropów dla mieszanin woda-etanol-węglowodór, gdy tym ostatnim jest cykloheksan, n-heksan, n-heptan, izooktan lub toluen. Zilustrowano również dla poszczególnych modeli dokładność przewidywania stężeń równowagowych mieszanin ciecz-ciecz powstałych po wykropleniu oddestylowanego heteroazeotropu. Okazało Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Andrzej Wyczesany* Wykorzystanie symulatora Chemcad do modelowania destylacji heteroazeotropowej mieszanin zawierających wodę i etanol Use of Chemcad simulator for modelling heterogeneous azeotropic distillation of water and ethanol-containing mixtures Instytut Chemii i Technologii Organicznej, Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej, Politechnika Krakowska, ul. Warszawska 24, 31-155 Kraków, tel.: (12) 628-27-64, fax: (12) 628-20-37, e-mail: awyczes@chemia.pk.edu.pl Dr inż. Andrzej WYCZESANY w roku 1975 ukończył studia na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Obecnie jest zatrudniony na stanowisku adiunkta na tej Uczelni. Specjalność - termodynamika chemiczna, technologia ropy i gazu. * Autor do korespondencji: 1420 90/7(2011) azeotropowej rozważanych układów prowadzi się pod ciśnieniem atmosferyc[...]
 
Wywiad z Panem prof. dr. hab. inż. Zygmuntem Kowalskim, dziekanem Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki
 
Redaktor Andrzej Jan Szyprowski: Panie Dziekanie! Przeprowadzam ten wywiad przy okazji jubileuszu 45-lecia Pańskiego Wydziału. Proszę przedstawić naszym Czytelnikom kierowany przez Pana Wydział, jego potencjał naukowy i specjalności. Dziekan Zygmunt Kowalski: Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Karkowskiej w tym roku obchodzi 45-lecie swojego istnienia. Zatrudnia 127 pracowników, z czego 92 osoby to kadra naukowo-dydaktyczna. Wśród nich jest 26 samodzielnych pracowników naukowych i 11 profesorów tytularnych. Obecnie kształcimy ponad 1000 studentów na następujących kierunkach: Technologia chemiczna, Inżynieria chemiczna, i Biotechnologia. W ub. roku na pierwszy rok studiów przyjęliśmy rekordową liczbę 400 studentów, którzy w procesie rekrutacji osiągnęli bardzo dobre wyniki - średnia liczba punktów uzyskanych podczas egzaminów wstępnych wyniosła aż 142 na 200 możliwych. Można zaobserwować pewien trend wzrostowy w napływie studentów na studia techniczne, miejmy nadzieję, że będzie to trwała tendencja. W tym roku uruchamiamy nowy kierunek międzywydziałowy, wspólny dla Wydziału Fizyki, Matematyki i Informatyki oraz naszego Wydziału. W ramach nowego kierunku nasz Wydział będzie prowadził specjalność Technologie nanomateriałowe. Posiadamy prawa doktoryzowania w zakresie technologii chemicznej, inżynierii chemicznej oraz chemii. W tym roku otrzymaliśmy prawa do nadawania stopnia doktora habilitowanego w zakresie technologii chemicznej, co stanowi sukces naszego 45-lecia. Od 5 lat prowadzimy studia doktoranckie w zakresie technologii i inżynierii chemicznej. Studia te rozwijają się bardzo dobrze, obecnie kształci się na nich 45 doktorantów. Kilka osób, które ukończyły nasze studia doktoranckie z sukcesem objęło stanowiska adiunktów i przymierza się do habilitacji. Wcześniej prowadziliśmy studia doktoranckie wspólnie z Instytutem Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN. Promujemy średnio 7-8 dokto[...]
 
XV Sympozjum Spektroskopowe
 
Teresa Kowalczyk  
W dniach 25-27 maja 2011 r. odbyło się w Poznaniu XV Jubileuszowe Ogólnopolskie Sympozjum Spektroskopowe na temat zastosowania metod spektroskopowych w badaniu materiałów i związków chemicznych. Organizatorzy tego Sympozjum to Wydział Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM), Wydział Towaroznawstwa Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu (UE) oraz firma Medson s.c. Aparatura Analityczna Paczkowo. Sympozjum odbyło się pod patronatem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego oraz Dziekana Wydziału Chemii UAM. W skład Komitetu Organizacyjnego wchodzili dr hab. Ewa Sikorska z UE, dr Magdalena Hofman i dr Piotr Nowicki z UAM oraz mgr inż. Krzysztof Kowalski i mgr Dawid Mieszkowski z firmy Medson. XV Sympozjum Spektroskopowe Fot. 1. Pan prof. dr hab. J. Ryczkowski wygłasza wykład plenarny (Foto: Archiwum firmy Medson) 1448 90/7(2011) W Sympozjum uczestniczyły 73 osoby. Byli to naukowcy reprezentujący 14 uczelni oraz instytuty naukowe (w tym PAN), Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej "Blachownia" (Kędzierzyn-Koźle) i specjaliści firmy Medson. Sympozjum odbywało się w gmachu głównym UE w Poznaniu i w Collegium Chemicum UAM w Poznaniu. Tematyka konferencji została zaprezentowana w 4 wykładach plenarnych, w referatach i komunikatach oraz na 40 posterach. Część teoretyczną uzupełniała prezentacja aparatury pomiarowo-badawczej firmy Medson. Uczestników Sympozjum krótko powitał prof. dr hab. Zenon Foltynowicz, Dziekan Wydziału Towaroznawstwa UE w Poznaniu. Następnie zgromadzonych przywitał Pan K. Kowalski, założyciel firmy Medson, i przedstawił rys historyczny jubilatki, bo w 2011 r. Medson obchodzi 20. rocznicę istnienia. Została założona jako firma jednoosobowa pn. Medson (od medyczna sonda). Początkowo była serwisem aparatury analitycznej i medycznej niemieckiej firmy Carl Zeiss Jena w Zakładach Techniki Medycznej w Poznaniu. Szybko rozszerzy[...]
 
Z PÓŁKI KSIĘGARSKIEJ - Bronisław Bartkiewicz, Katarzyna Umiejewska OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW PRZEMYSŁOWYCH
 
Anna M. Anielak  
Opiniowana książka jest drugim, zaktualizowanym i w pewnym stopniu poszerzonym wydaniem podręcznika opublikowanego w 2002 r. pod tym samym tytułem przez prof. Bronisława Bartkiewicza. Książka napisana jest w sposób oryginalny. Jest ona zbiorem układów technologicznych stosowanych w różnych zakładach do oczyszczania ścieków poprodukcyjnych przemysłu metalowego, paliwowo-energetycznego, maszynowego, chemicznego, spożywczego, celulozowo-papierniczego, rafineryjno-petrochemicznego, transportowego oraz skórzanego. W nowym wydaniu został rozbudowany materiał dotyczący ścieków przemysłu paliwowo-energetycznego, cel[...]
 
Z PÓŁKI KSIĘGARSKIEJ - Praca zbiorowa (red. Horst Stöcker), z niemieckiego tłumaczyli A. Krupski, D. Serwotka i A. Wójtowicz NOWOCZESNE KOMPENDIUM FIZYKI
 
Wojciech Gadomski  
O ile nie mam trudności z wyobrażeniem sobie kompendium fizyki nowoczesnej (współczesnej), o tyle nie wiem (a stan ten nie uległ zmianie po lekturze recenzowanej książki), na czym miałoby polegać nowoczesne kompendium fizyki. Cząstkowym argumentem świadczącym o nowoczesności, ale przede wszystkim o zasadności użycia określenia kompendium (dzieło podręczne, zawierające skrót, zarys jakiejś dziedziny wiedzy), powinien być logiczny, jednoznaczny i przyjazny Czytelnikowi skorowidz nazw oraz, co w przypadku nauk przyrodniczych ma swoje tradycyjne uzasadnienie, skorowidz nazwisk. Otóż w skorowidzu recenzowanej książki występuje, zapewne niezamierzony przez autorów, podział na efekty i zjawiska. I tak mamy efekt Hubble&#8217;a, Josephsona czy Mossbauera oraz zjawiska Comptona, Dopplera, Kerra, Pockelsa, Starka czy Zeemana. Jeśli chodzi o Ramana, to nie figuruje on ani w połączeniu ze zjawiskiem, ani z efektem, ani też z przesunięciem. W skorowidzu nie znalazłem nawet rozpraszania Ramana. W końcu znalazłem widmo ramanowskie. Nie dotyczy to jednak rozpraszań Brillouina lub Mie, gdyż tych w kompendium nie znajdziemy. Niemal wszystkich problemów związanych z nazewnictwem można by uniknąć, dodając komple[...]
 
Z prasy zagranicznej
 
Marian Paszkowski  
Na drodze do bio-ekonomii CHEManager 2011, nr 6, 11.Podstawową bazę surowcową i energetyczną dzisiejszego przemysłu chemicznego stanowią ropa naftowa, gaz ziemny i w mniejszym stopniu węgiel, a więc kopalne źródła C, przy stosunkowo niedużym, chociaż stale rosnącym udziale surowców odnawialnych. Na przykład, w Niemczech do celów produkcji chemicznej zużywa się dziś ok. 13% (13 mln t) całej importowanej ropy naftowej, w wyniku czego ropa względnie ciężka benzyna, stanowiąca pierwszy produkt jej destylacji, są obecnie głównym źródłem węgla (72%) dla przemysłu chemicznego, przed gazem ziemnym (14%) i węglem (l%). Jednocześnie udział surowców odnawialnych, takich jak oleje roślinne, tłuszcze, celuloza, skrobia i cukier wynosi łącznie 13% (2,7 mln t) i od 2003 r. wzrósł o 3%. Ta jednostronna, duża zależność przemysłu chemicznego od kopalnych źródeł C jest z wielu względów niepokojąca i potencjalnie ryzykowna. W skali globalnej na przemysł chemiczny przypada tylko 4% światowego zużycia kopalnych źródeł C (wobec 96% zużywanych do produkcji energii elektrycznej, stali i cementu), co w ogólnym bilansie jego zużycia nie odgrywa większej roli. W przypadku samej ropy naftowej, udział ten jest jeszcze mniejszy, gdyż wynosi jedynie 2% (80 mln t) wobec globalnego jej zużycia w wysokości 4 mld t. Poza tym, z biegiem lat wydobycie ropy naftowej maleje, a jej ceny ulegają dużej fluktuacji, co odbija się niekorzystnie na rentowności produkcji chemicznej. Znalezienie alternatywy dla ropy naftowej staje się więc konieczne, i to tym bardziej, że na opinię o przemyśle chemicznym wpływa dziś w dużym stopniu to, w jakiej mierze przemysł ten przyczynia się do redukcji emisji CO2 do atmosfery. Świadomy tego stanu rzeczy przemysł chemiczny już od wielu lat przestawia się na stosowanie procesów energooszczędnych, bezodpadowych i niepowodujących wzrostu emisji gazów cieplarnianych. Podaje się m.in., że w Niemczech, przy wzroście produkcji[...]