profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY › 2011-9
 

2011-9

 
  DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma PRZEMYSŁ CHEMICZNY i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 548,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 493,45 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 504,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 252,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 126,00 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

AKTUALNOŚCI
 
Powstała największa polska firma chemiczna Na wezwanie ogłoszone przez Azoty Tarnów (Przem. Chem. 2011, 90, 1480) na sprzedaż akcji Zakładów Chemicznych Police pozytywnie odpowiedzieli właściciele ponad 56 mln akcji, stanowiących 74,92% akcji, co oznacza, że wezwanie doszło do skutku. W ten sposób Grupa Kapitałowa Azoty Tarnów znacznie umocniła swoją dotychczasową pozycję na europejskim rynku chemicznym, nie tylko zwiększając skalę prowadzonej działalności i asortymentu oferowanych produktów, ale również osiągając wzrost efektywności i lepszą pozycję negocjacyjną przy zakupie surowców. Wzmocniona Grupa będzie największym producentem nawozów mineralnych jedno- i wieloskładnikowych w regionie - powiedział Jerzy Marciniak, prezes Azotów Tarnów. Nabycie przez Azoty Tarnów 49,5 mln akcji ZCh Police SA zostało dokonane na zasadzie proporcjonalnej redukcji w dn. 19 sierpnia 2011 r. Komentatorzy zwracają uwagę, że po przejęciu ZCh Police najdalszy zakład Grupy znalazł się o ponad 600 km od Tarnowa. Dotychczas zarządzanie Grupą było dość łatwe. Odległość pomiędzy Kędzierzynem a Tarnowem wynosi ok. 200 km. Prezes J. Marciniak regularnie pojawiał się na Opolszczyźnie, czemu sprzyjała także autostrada. Teraz dystans uległ znacznemu wydłużeniu. Aby skorzystać z autostrady, trzeba jechać przez terytorium Niemiec. Zmiana siedziby Grupy nie jest jednak brana pod uwagę, gdyż wiązałoby się to z koniecznością poniesienia znacznych kosztów na jej budowę. Prezes J. Marciniak uważa, że można sprawnie zarządzać Grupą wykorzystując już istniejące przyzakładowe budynki biurowe. Wiele firm jest bardzo dobrze zarządzanych pomimo znacznego oddalenia najważniejszych zakładów. Podczas briefingu prasowego w dniu 23 sierpnia w Warszawie zarząd Grupy Azoty Tarnów z Prezesem J. Marciniakiem na czele poinformował dziennikarzy o dokonaniu zapisu akcji Polic na koncie Grupy Tarnów. Członkowie zarządu, Panowie Jerzy Marciniak, Andrzej Skolmowski i [...]
 
Analiza CFD transportu cząstek ciała stałego w płynie rozrzedzanym ścinaniem podczas laminarnego przepływu w rurze
 
Paulina Pianko-Oprych  
Wykonano modelowanie CFD laminarnego transportu cząstek ciała stałego w płynach nienewtonowskich w rurze w ujęciu Eulera (podejście Eulerowsko-Eulerowskie). Lepkość płynów zdefiniowano za pomocą modelu potęgowego. Analizowano średnice cząstek ciała stałego 2, 4 i 9 mm, średnie stężenie fazy rozproszonej 25%, wartości współczynników reologicznych dla płynu nienewtonowskiego: K = 0,16 Pa.sn, n = 0,81. Wygenerowano dwie siatki numeryczne o różnej gęstości komórek obliczeniowych. Porównano wyniki badań numerycznych CFD profili prędkości fazy ciągłej i rozproszonej oraz wartości spadku ciśnień z wynikami literaturowymi1) i stwierdzono dobrą zgodność. Laminar pipe transport of solid Na alginate particles in non- Newtonian CM cellulose soln. was simulated by using an Eulerian-Eulerian approach. The fluids were described by the power law model. A good agreement of the predictions Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Paulina Pianko-Oprych* Analiza CFD transportu cząstek ciała stałego w płynie rozrzedzanym ścinaniem podczas laminarnego przepływu w rurze Computational fluid dynamics analysis of the pipe transport of solid particles in a laminar shear-thinned fluid Instytut Inżynierii Chemicznej i Podstaw Ochrony Środowiska, Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, al. Piastów 42, 71-065 Szczecin, tel.: (91) 449-47-31, fax: (91) 449-46-42, email: Paulina.Pianko@zut.edu.pl Dr inż. Paulina PIANKO-OPRYCH w roku 2003 ukończyła studia na Politechnice Szczecińskiej na dwóch kierunkach studiów: inżynieria chemiczna i procesowa, specjalność: informatyka procesowa, oraz ochrona środowiska, specjalność: procesy i aparaty w ochronie środowiska. W 2005 r. obroniła pracę doktorską na Wydziale Technologii i Inżynierii Chemicznej uczelni. Obecnie jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym zatrudnionym na stanowisku adiunkta w Instytucie Inżynierii Chemicznej i Pro[...]
 
Analiza kinetyki procesu dezintegracji mikroorganizmów
 
Marek Solecki  
Przedstawiono wyniki badań doświadczalnych procesu dezintegracji mikroorganizmów Saccharomyces cerevisiae w młynie perełkowym w warunkach pracy okresowej. Stwierdzono zwiększanie się stałej szybkości procesu wraz ze zwiększaniem stężenia zawiesiny. Przy małych stężeniach biomasy (0,05 g s.m./cm3) krzywa kinetyki dezintegracji komórek ma przebieg liniowy. Dla dużych stężeń (0,08-0,20 g s.m./cm3) wykazano wzrost stałej szybkości wraz z upływem czasu trwanie procesu. Jest on spowodowany wzrostem stężenia uwolnionych związków wewnątrzkomórkowych lub niektórych rozdrobnionych fragmentów komórek. Zmniejszenie się szybkości dezintegrowania w początkowym etapie procesu przy zwiększaniu początkowego stężenia mikroorganizmów hipotetycznie jest efektem wypychania komórek ze stref niszczenia przez komórki odkształcane w wyniku ściskania. Baker’s yeast (Saccharomyces cerevisiae) cells were disintegrated in a bead mill with a multi-disc stirrer under a multiple-batch operation conditions. Continuous phase of microorganism suspension constituted of 0.1% aq. soln. of β-mercaptoethanol containing 0.01 M EDTA and 0.001 M PMSF. The pH 7 was maintained by using a phosphate buffer (NaH2PO4, Na2HPO4). The degree of microbial disintegration was detd. by measuring absorbance of light with a wavelength of 260 nm. The exps. were performed at cooling the mill with 50% of a glycol soln. at 2°C for the concn. a suspension 0.0005‑0.20 g/cm3(dry mass) with adjustable speed of the stirrer (2500 rpm). An increase Politechnika Łódzka Marek Solecki* Analiza kinetyki procesu dezintegracji mikroorganizmów Analysis of the kinetics of microbial disintegration Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, Politechnika Łódzka, ul. Stefanowskiego 12/16, 90-924 Łódź, tel.: (42) 631-37-96, fax: (42) 636-56-63, e-mail: solecki@wipos.p.lodz.pl Dr inż. Marek Solecki w roku 1988 ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Łódzkie[...]
 
Analiza numeryczna CFD przepływu płynu nienewtonowskiego przez mieszalnik statyczny Kenics
 
Sylwia Peryt-Stawiarska  
Przedstawiono wyniki symulacji numerycznych przepływu wodnego roztworu soli sodowej karboksymetylocelulozy (płyn nienewtonowski) przez mieszalnik statyczny Kenics. Symulacje wykonano w trybie ustalonym dla liczb Reynoldsa 10, 40 oraz 640, oraz w trybie nieustalonym, Re = 640. Stwierdzono dobre dopasowanie danych z symulacji do danych eksperymentalnych uzyskanych przy zastosowaniu dopplerowskiej anemometrii laserowej. Flow of non-Newtonian CM cellulose soln. through a static mixer was simulated by computational fluid dynamics and large eddy simulation methods at Reynolds nos. 10, 40 and 640. The simulation results consistent and agreed well with exptl. results detd. by laser Doppler anemometry. Płyny nienewtonowskie mają szerokie zastosowanie w praktyce przemysłowej. Przykładowo wodny roztwór soli sodowej karboksymetylocelulozy (CMC) jest bardzo popularnym środkiem wiążącym i klejącym, błonotwórczym oraz stabilizującym. Roztwór CMC jest stosowany również jako zagęszczacz podczas wierceń geologicznych, w przemyśle skórzanym jako klejonka i wypełniacz porów oraz jako dodatek regulujący lepkość farb emulsyjnych1). Zastosowanie metod numerycznych, w tym metody numerycznej mechaniki płynów CFD (computational fluid dynamics) do symulowania przepływu płynu przez wybrany aparat pozwala inżynierom na optymalizację procesów produkcyjnych. W przemyśle chemicznym i pokrewnych proces mieszania jest realizowany w mieszalnikach mechanicznych oraz mieszalnikach statycznych. Do jednego z bardziej popularnych mieszalników statycznych należy mieszalnik Kenics firmy Chemineer. W literaturze przedmiotu wyniki badań eksperymentalnych dla mieszalnika statycznego Kenics zostały przestawione m.in. przez Wadleya i Dawsona2) oraz Adamiaka3). W pracy Adamiaka3) przedstawiono wyniki pomiarów LDA (laser Doppler anemometry) oraz symulacji numerycznych CFD dla mieszalników statycznych Kenics oraz SMX. Badania numeryczne CFD wykonali m.in. Hobbs i współpr.[...]
 
Analiza wpływu mieszania na właściwości fizykochemiczne roztworów wodnych saponin uzyskiwanych w procesie ich wielokrotnego uwalniania z orzeszków piorących
 
Lubomira Broniarz-Press  Daniela Dulska  Waldemar Szaferski  
Występujące w przyrodzie orzechy piorące zawierają saponiny, które zaliczane są do grupy naturalnych biodegradowalnych środków powierzchniowo czynnych. Mogą być one wykorzystywane w gospodarstwach domowych oraz w medycynie. Przedstawiono wyniki badania wpływu mieszania mechanicznego na napięcie powierzchniowe i właściwości reologiczne wodnych roztworów saponin zawartych w orzechach piorących. W kolejnych cyklach uwalniania saponin uzyskano systematyczne obniżenie napięcia powierzchniowego, porównywalne z wartościami literaturowymi dla czystych saponin oraz nieznaczną zmianę lepkości ich roztworów. Sapindus mukorossi nut shells were extd. with distd. H2O at 20°C for 4 h during 4 cycles to recover surface-active saponins. The surface tension of the ext. decreased while the viscosity increased with increasing content of the saponins (up to 1500 ppm). Politechnika Poznańska Lubomira Broniarz-Press*, Daniela Dulska, Waldemar Szaferski Analiza wpływu mieszania na właściwości fizykochemiczne roztworów wodnych saponin uzyskiwanych w procesie ich wielokrotnego uwalniania z orzeszków piorących Analysis of the mixing effect on physicochemical properties of aqueous solutions of saponins from the multiple extraction of soap nuts Dr Daniela DULSKA w roku 1994 ukończyła studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Jest adiunktem w Instytucie Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechniki Poznańskiej. Specjalność - inżynieria i aparatura chemiczna. Instytut Technologii i Inżynierii Chemicznej, Politechnika Poznańska, pl. Marii Skłodowskiej-Curie 2, 60-965 Poznań, tel./fax: (61) 665-2789, e-mail: lubomira.broniarz-press@put.poznan.pl Prof. dr hab. Lubomira BRONIARZ-PRESS w roku 1969 ukończyła studia na kierunku chemia, a w roku 1971 na kierunku fizyka na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Jest od 1994 roku kierownikiem Zakładu Inżynierii i Aparatury Chemiczn[...]
 
Badanie procesu separacji substancji organicznych z drobno zdyspergowanych emulsji wodnych na ceramicznych tworzywach porowatych
 
Janusz Sokołowski  Michał Kabaciński  
Przeprowadzono badania nad wydzielaniem frakcji organicznej z drobno zdyspergowanych emulsji wodnych na dyskach z ceramicznych tworzyw porowatych o stosunkowo dużych średnicach porów oraz określono wpływ procesów towarzyszących wydzielaniu (wspomaganie drganiami ultradźwiękowymi, hydrofobizacja powierzchni, zmniejszenie potencjału dzeta na granicy faz oraz czas trwania procesu) na wydajność filtracji i stopień zatężenia fazy olejowej, a w konsekwencji zaproponowano założenia do projektu instalacji technicznej. An aq. emulsion of com. engine oil (10 g/L) was produced by pomp circulation and in presence of a surfactant and sepd. by using porous SiO2 discs at 50°C, 0.17 MPa and ultrasonic treatment. The discs were formed by pressing a mixt. of quartz sand, cryolite, cullet dust, H3BO3 and aq. soln. of dextrin under 10 MPa, sintering at 900°C for 1 h and impregnating with silane resins or ZnO. The highest concn. of the oil phase was achieved when ZnO-impregnated discs were used. Działalność człowieka często powoduje nieodwracalne zmiany w środowisku naturalnym. Jednym z czynników, który zatruwa wodę oraz glebę są substancje ropopochodne. Szczególnie niebezpieczne dla środowiska są emulsje wodno-olejowe, czyli dwufazowe układy dyspersyjne, przedostające się do wód otwartych lub gruntowych. Rozróżnia się dwa typy emulsji: nisko- i wysokozdyspergowane. Separacja pierwszych, w których cząstki organiczne są większe niż 10 μm, nie stwarza większych problemów technicznych. Metody, które pozwalają na ich rozdzielanie są stosunkowo tanie i wydajne. Znacznie trudniejsze jest rozseparowanie emulsji, w których wielkości cząstek organicznych nie przekraczają 10 μm lub które tworzą roztwory koloidalne. W tym celu stosowane są szeroko już rozpowszechnione techniki membranowe, takie jak mikrofiltracja, ultrafiltracja lub w szczególnych przypadkach odwrócona osmoza. Stosowanie tych metod powoduje jednak wzrost złożoności urządzeń f[...]
 
Charakterystyki procesowe dla mieszanego mechanicznie układu ciecz-gaz w zakresie przepływu burzliwego
 
Magdalena Cudak  
Sporządzono charakterystyki procesowe dla mieszanego mechanicznie układu ciecz-gaz w zakresie przepływu burzliwego. Pomiary przeprowadzono w mieszalniku z przegrodami o objętości roboczej 0,2 m3. Na ich podstawie stwierdzono wpływ różnych wielkości (częstości obrotów mieszadła, natężenia przepływu gazu, stężenia sacharozy) na udział gazu zatrzymanego w cieczy oraz moc mieszania w zbiorniku z mieszadłem szybkoobrotowym. Three various impellers (Rushton and Smith turbines and A 315 one) were used for turbulent agitation of air-H2O and air-aq. soln. of sucrose systems in a baffled agitated vessel (0,2 m3) to det. the process characteristics. The gas hold-up and power consumption increased with increasing the impeller speed, gas flow rate and concn. of sucrose soln. Mieszanie układów dwufazowych ciecz-gaz znajduje zastosowanie w technologiach przemysłu chemicznego, spożywczego, farmaceutycznego, petrochemicznego oraz w biotechnologii. Jest stosowane do intensyfikacji takich procesów, jak fermentacja, oczyszczanie ścieków, utlenianie i azotowanie1-3). Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Magdalena Cudak* Charakterystyki procesowe dla mieszanego mechanicznie układu ciecz-gaz w zakresie przepływu burzliwego Process characteristics for the mechanically agitated gas-liquid systems in the turbulent fluid flow Praca dedykowana Panu Profesorowi Fryderykowi Strękowi z okazji Jubileuszu 85 Urodzin W układach ciecz-gaz wytwarzanych w zbiorniku z jednym lub wieloma mieszadłami podstawowym warunkiem prawidłowego ich funkcjonowania jest uzyskanie dobrego rozproszenia gazu w całej objętości cieczy. Dobre rozproszenie gazu w cieczy zależy od typu i częstości obrotów mieszadła, natężenia przepływu gazu, a także typu, lokalizacji oraz rozmiaru dystrybutora gazu1, 4-7). W układach dwufazowych do mieszania stosuje się głównie pojedyncze mieszadła lub zestawy mieszadeł wytwarzające promieniowoosiową cyrkulację cieczy w zbio[...]
 
Co nas czeka do roku 2050?
 
Ludwik M. Bednarz  
Każdy z nas chciałby wiedzieć co go czeka. Jedni chodzą do wróżbitów, astrologów lub cyganek, a ci bardziej światli oczekują odpowiedzi od futurologów. A z kolei ci ostatni poszukują wiedzy w najprzeróżniejszych prognozach, które mnożą się jak grzyby po deszczu, w odpowiedzi na społeczne zapotrzebowanie. Dwaj uczeni rosyjscy, teoretycy prognozowania, podali wspólne cechy prognoz, pisząc, że one się nie sprawdzają (I.Z. Bestushev-Lala, S.A. Sakristyan, Rabochaya kniga po prognozirowaniyu, Izdatelstvo Mysl, Moskwa 1982 r.). Jednak zalecają prognozowanie, ponieważ pozwala ono rozpatrywać różne scenariusze rozwoju, a to może być pożyteczne dla planistów. Przykładem pozytywnym może być Silicon Valley w Kalifornii. W latach sześćdziesiątych XX w. w regionalnym planie rozwoju wykorzystano tam jeden ze scenariuszy prognozy przemieszczania się siły roboczej. W planach zagospodarowania terenu zarezerwowano pas dla autostrady, zakazując wznoszenia tam trwałych struktur. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych wybudowano tam autostradę 85, która jest dziś jednym z głównych korytarzy dojazdu do pracy do północnej części doliny, gdzie znajduje się większość przemysłu. Pierwszą z najbardziej znanych była prognoza demograficzna wzywająca do ograniczenia liczby ludzi na świecie. Ogłosił ją brytyjski uczony Thomas Robert Malthus (1776-1894). Widział on we wzroście liczby ludności na świecie zagrożenie nieuchronnie prowadzące do klęski głodu, chorób oraz nędzy. Prognoza ta się nie sprawdziła. Prawdopodobnie najbardziej znaną prognozą była opublikowana w 1972 r. prognoza Klubu Rzymskiego pod tytułem The limits to grow. A report for the Club of Rome’s project on the predicament of mankind. Ogólny nakład światowy tej książki wyniósł ponad 3 mln egzemplarzy. W Polsce została wydana pod nazwą Granice wzrostu. Raport dla projektu Klubu Rzymskiego o nieszczęśliwym położeniu ludzkości (PWE, Warszawa 1973 r.). Autorami opracowania [...]
 
Dobór układów mieszających w technologii oczyszczania ścieków
 
Pavel Ditla  František Riegera  Radek Šulca  Czesław Kuncewiczb  
Praca dotyczy zagadnień mieszania stężonych ścieków, ich flokulacji, homogenizacji i utrzymania w formie zawiesiny podczas transportu oraz mieszania w trakcie procesów anaerobowych i aerobowych. Specjalną uwagę poświęcono problemom powiększania skali omawiając różne kryteria stosowanych procedur obliczeniowych zbiorników wielkogabarytowych. W pracy poddano również krytycznej analizie niedopracowaną metodę Campa i Steina z 1943 r. wykorzystywaną często do projektowania urządzeń mieszających stosowanych w oczyszczalniach ścieków. Fundamentals of the wastewater treatment by flocculation, and homogenization as well as keeping slurries in the state of full suspension under aerobic and anaerobic conditions were outlined. Special attention was devoted to scale-up of the process. The commonly used concept of mixing design based on method published by Camp and Stein, 1943, was proven not correct. Podczas aerobowego oczyszczania ścieków lub na etapie ich chemicznego oczyszczania występują zagęszczone ścieki otrzymywane w bioreaktorze, aktywowane ścieki otrzymywane w drugim etapie oczyszczania podczas ich napowietrzania oraz ścieki zagęszczone otrzymywane przed lub po chemicznych obróbkach. Jednym z najważniejszych parametrów zagęszczonych ścieków jest zawartość w nich ciała stałego. Najbardziej typowe zawartości fazy stałej w osadach można znaleźć np. w pracy1). Najczęściej spotykany zakres stężeń to 1-16% mas. ciała stałego. Mniejsze stężenia (1,5-2,5% mas.) mają ścieki aktywowane, natomiast ścieki po etapie obróbki chemicznej mogą mieć stężenia do 10% aCzeski Uniwersytet Techniczny w Pradze; bPolitechnika Łódzka Pavel Ditla, František Riegera, Radek Šulca, Czesław Kuncewiczb,* Dobór układów mieszających w technologii oczyszczania ścieków Design of mixing systems for wastewater treatment technologies Prof. dr hab. inż. František RIEGER w roku 1964 ukończył studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki w Pradze. Pracę doktorską [...]
 
Modelowanie CFD przepływu przejściowego płynu nienewtonowskiego w mieszalniku z turbiną Rushtona
 
Sylwia Peryt-Stawiarska  Barbara Zakrzewska  Zdzisław Jaworski  
Przedstawiono wyniki modelowania CFD (computational fluid dynamics) w standardowym mieszalniku z turbiną Rushtona dla przepływu przejściowego 0,28-proc. roztworu karboksymetylocelulozy (CMC) (Re = 896). Zbadano wpływ gęstości siatki numerycznej, zastosowanych modeli burzliwości, w tym modeli dla niskich wartości liczby Reynoldsa, oraz modeli warstwy przyściennej na lepkość molekularną płynu oraz hydrodynamikę przepływu w mieszalniku. Uzyskane wyniki modelowania porównano z danymi doświadczalnymi. Transient flow (Reynolds no. 896) of non-Newtonian CM cellulose aq. soln. (concn. 0.28%) in a Rushton turbinestirred vessel was computer-simulated. Contours of flow velocity and mol. viscosity were established for varying turbulence (wall functions, enhanced wall treatment, Launder-Sharma model). A good agreement of the calcd. and exptl. data was achieved only close to vessel wall (10-20 mm) but large differences were obsd. inside the vessel. W praktyce przemysłowej inżynierowie często spotykają się z problematyką przepływów płynów nienewtonowskich w różnych aparatach, w tym w mieszalnikach cieczy. Badania eksperymentalne dla mieszalnika z mieszadłem obrotowym i turbiną Rushtona metodą termoanemometrii wykonali m.in. Ståhl Wernersson i Trägårdh1), Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Sylwia Peryt-Stawiarska*, Barbara Zakrzewska, Zdzisław Jaworski Modelowanie CFD przepływu przejściowego płynu nienewtonowskiego w mieszalniku z turbiną Rushtona The CFD modelling of transient non-Newtonian fluid flow in a Rushton turbine-stirred tank Dr inż. Barbara ZAKRZEWSKA w roku 1996 uk[...]
 
Modelowanie matematyczne kinetyki ekstrakcji substancji aktywnych z roślin leczniczych w polu ultradźwiękowym
 
Barbara Tal-Figiel  
Badano ekstrakcję mentolu z liści mięty pieprzowej, chlorofilu α i β z liści pokrzywy oraz inuliny z korzenia mniszka lekarskiego wodą lub mieszaniną wody i etanolu (1:1) w polu ultradźwiękowym (2 kHz, do 750 W) w temp. 25-80°C. Współczynnik dyfuzji zwiększał się ze wzrostem temperatury ekstrakcji i zużycia mocy. Mieszany rozpuszczalnik był bardziej efektywny. Przedstawiono podstawy procesu. Menthol, chlorophyl (α+β) and inline were extd. with H2O or EtOH-H2O mixt. (1:1) from mint leafs, nettle leafs and dandelion roots, resp., under ultrasounds (20 kHz up to 750 W) at 25-80°C. The diffusion coeff. increased with increasing extn. temp. and power consumption. The mixed solvent was more efficient than H2O. Fundamentals of the process were given. Wiele substancji aktywnych znajdujących się w liściach, łodygach i korzeniach roślin odgrywa istotną rolę od lat w medycynie i farmacji oraz w przemyśle spożywczym i kosmetycznym. Coraz lepsze opanowanie techniki wytwarzania ultradźwięków i budowy przetworników dla tego celu sprzyjają wykorzystaniu w praktyce tej szczególnie czynnej postaci energii. Stosowanie ultradźwięków w procesach przenoszenia masy umożliwia znaczne skrócenie czasu trwania procesu, a w warunkach wystąpienia kawitacji ultradźwiękowej następuje gwałtowny wzrost współczynnika przenikania masy i sprawności ekstrakcji. Ekstrakcja substancji z komórek roślinnych lub związków tworzących kompleksy, dzięki ich rozbijaniu (rozrywaniu) czyni metodę ultradźwiękową jedyną, zwłaszcza gdy metody klasyczne (mieszanie mechaniczne) w takich przypadkach zawodzą1-8). Te cechy ultradźwięków sprawiły, że od dłuższego czasu stosowane są one do intensyfikacji wielu procesów jednostkowych, takich jak ekstrakcja ciało stałe-ciecz, ciecz-ciecz, suszenie, desorpcja i procesy chemiczne. Istnieją różne teorie dotyczące mechanizmu ekstrakcji substancji aktywnych z komórek roślinnych w polu ultradźwiękowym. Mechanizm jest z[...]
 
Modelowanie numeryczne przepływu płynu w układzie ciecz-ciało stałe w bioreaktorze zbiornikowym z mieszadłem turbinowym
 
Agnieszka Raducka  Joanna Karcz  
Przedstawiono wyniki symulacji numerycznych przepływu zawiesiny reakcyjnej w bioreaktorze zbiornikowym bez przegród, wyposażonym w mieszadło turbinowe o łopatkach pochylonych. Zawiesinę stanowił wodny roztwór sacharozy oraz cząstki pumeksu lub szkła CPG, będące nośnikiem unieruchomionego enzymu (inwertazy), katalizującego reakcję hydrolizy sacharozy. Obliczenia numeryczne przeprowadzono za pomocą komercyjnego pakietu Ansys Fluent 12.1 dla trzech różnych średnic zastępczych cząstek biokatalizatora. Uzyskane wyniki opracowano graficznie w postaci rozkładów prędkości płynu oraz stężenia cząstek ciała stałego. Flow velocity of reacting suspension of pumice or controlled pore glass particles in aq. soln. of sucrose in an unbaffled bioreactor with a pitched blade turbine was numerically modelled to det. the effect of solid particle size on the velocity field and distribution of the solid phase in the suspension. The results were presented graphically. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Agnieszka Raducka, Joanna Karcz* Modelowanie numeryczne przepływu płynu w układzie ciecz-ciało stałe w bioreaktorze zbiornikowym z mieszadłem turbinowym Numerical modeling of the fluid flow in a solid-liquid system produced in a bioreactor with a turbine impeller Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, al. Piastów 42, 71-065 Szczecin, tel.: (91) 449-41-77, fax: (91) 449-46-42, e-mail: Joanna.Karcz@zut.edu.pl Mgr inż. Agnieszka Raducka w roku 2007 ukończyła studia na Wydziale Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechniki Szczecińskiej. Jest doktorantką IV roku na kierunku inżynierii chemicznej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. Specjalność - inżynieria chemiczna, procesy biochemiczne, modelowanie numeryczne. Prof. dr hab. inż. Joanna KARCZ - notkę biograficzną i fotografię Autorki drukujemy w bieżącym numer[...]
 
Numeryczne modelowanie hydrodynamiki dla mieszalnika z niecentrycznym mieszadłem śmigłowym
 
Joanna Karcz  Marek Domański  Marcelina Bitenc  Łukasz Kacperski  
Przedstawiono wyniki numerycznych badań warunków hydrodynamicznych w zbiorniku z niecentrycznie zainstalowanym mieszadłem śmigłowym o skoku S = d. Do obliczeń zastosowano komercyjny pakiet Ansys-CFX 12.1. Siatkę numeryczną wygenerowano w środowisku Ansys Workbench 2. Zastosowano podejście do modelowania SAS (scale adaptive simulation) z zaimplementowanym modelem burzliwości SST (shear stress transport). Symulacje przeprowadzono dla mieszalnika o średnicy wewnętrznej D = 0,3 m z mieszadłem zabudowanym w pozycji e = 0,53R. Wyniki symulacji opracowano graficznie w postaci rozkładów składowych prędkości cieczy, kinetycznej energii burzliwości i szybkości jej dyssypacji. Hydrodynamics of distd. H2O in a vessel agitated with eccentric propeller was computer-simulated by using scale adaptive simulation approach with implemented shear stress transport model of turbulence. Simulations were carried out for the vessel with inner diam. 0.3 m and impeller radial eccentricity 0.53. Distributions of velocity components and kinetic energy of turbulence and energy dissipation were detd. W praktyce przemysłowej niecentryczna zabudowa mieszadła w aparatach zbiornikowych stanowi m.in. alternatywę do zasto- Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Joanna Karcz*, Marek Domański, Marcelina Bitenc, Łukasz Kacperski Numeryczne modelowanie hydrodynamiki dla mieszalnika z niecentrycznym mieszadłem śmigłowym Numerical modeling of the hydrodynamics in an agitated vessel with an eccentrically located propeller Mgr inż. Marek DOMAŃSKI - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 1647. Mgr inż. Marcelina BITENC - notkę biograficzną i fotografię Autorki drukujemy w bieżącym numerze na str. 1648. Mgr inż. Łukasz KACPERSKI - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 1647. Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska, Zachodniopomorski Uniwersytet Techno[...]
 
Nutraceutyki (suplementy diety)
 
Jerzy Polaczek  
W dniach 26-29 maja 2011 r. we Wrocławiu odbyła się konferencja naukowa poświęcona szeroko rozumianej problematyce żywienia i zdrowia nowoczesnych społeczeństw, ze szczególnym uwzględnieniem stosowania nutraceutyków. Nutraceutyki to środki spożywcze (suplementy diety) łączące w sobie właściwości prozdrowotne i cechy środków farmaceutycznych (nutrition+pharmaceuticals). Mają one pochodzenie naturalne i występują normalnie w żywności, lecz w ograniczonych ilościach. Ich spożycie sprzyja zachowaniu zdrowia i podtrzymaniu prawidłowego funkcjonowania organizmu. Konferencja zorganizowana została przez wrocławski oddział Stowarzyszenia Societas Humboldtiana Polonorum. Organizatorów wsparła niemiecka Fundacja Aleksandra von Humboldta (Humboldt Kolleg). Ceremonia otwarcia Konferencji odbyła się w Auli im. Jana Pawła II w nowym gmachu wrocławskiego Uniwersytetu Przyrodniczego w godzinach popołudniowych pierwszego dnia obrad. W ceremonii tej uczestniczyli przedstawiciele władz wrocławskich uczelni (prof. Roman Kołacz, rektor Uniwersytetu Przyrodniczego, prof. Jerzy Walendziewski, prorektor Politechniki Wrocławskiej), a także Pan Rüdiger Freiherr von Fritsch, ambasador Niemiec w Polsce, oraz prof. dr hab. inż. Henryk Górecki, przewodniczący Komitetu Polityki Nauko[...]
 
OD REDAKCJI
 
Andrzej Jan Szyprowski  
Kilkakrotnie w tym miejscu pisałem o wolnym tempie restrukturyzacji polskiej "ciężkiej chemii", która rozpoczęta została wiosną 1994 r. a jej koniec ciągle jeszcze formalnie nie nastąpił. W ostatnich dniach dokonał się jednak w tym obszarze istotny postęp, bowiem Grupa Kapitałowa Azotów Tarnów powiększyła się o Zakłady Chemiczne Police SA i powstała nowa, największa polska firma chemiczna. Nadal największym polskim przedsiębiorstwem, nie tylko chemicznym, pozostaje Polski Koncern Naftowy Orlen SA ze sprzedażą sięgającą 100 mld zł (szacunki dla 2011 r.), ale ponieważ jest to firma rafineryjno-petrochemiczna nie wszyscy zaliczają ją do chemii. Ocenia się, że nowa Grupa Tarnów będzie miała w 2012 r. (pierwszym pełnym roku działalności) sprzedaż ok. 6,5 mld zł czyli ponad 1,5 mld euro a zatrudnienie sięgające ok. 9000 osób. Ciągle nie jest to jeszcze potentat w skali europejskiej, ale ze względu na swoją nawozową specjalność Grupa będzie się już liczyć w Europie. Będzie tu trzecim co wielkości produkcji producentem saletrzaku, trzecim na świecie producentem nawozów wieloskładnikowych NPK, piątym producentem poliamidu PA6 i alkoholi oxo w Unii Europejskiej i drugim producentem plastyfikatorów w UE. Innymi ważnymi produktami chemicznymi Gr[...]
 
Pochodne imidazolu jako przyspieszacze procesu sieciowania kompozycji izocyjanianowo-epoksydowych
 
Ryszard Pilawka  
Przedstawiono wyniki badań nad zastosowaniem 1-podstawionych pochodnych imidazolowych jako przyspieszaczy procesu sieciowania kompozycji izocyjanianowo-epoksydowych o udziale molowym grupy izocyjanianowej do epoksydowej 2:1. Składnik diizocyjanianowy stanowił alifatyczny diizocyjanian trimetyloheksametylenu (TMDI), który jest znacznie mniej reaktywny niż diizocyjaniany aromatyczne (np. diizocyjanian toluilenu). Użycie 1-podstawionych pochodnych imidazolu (w ilości 0,5-2,0 cz. mas. w odniesieniu do żywicy epoksydowej) powoduje znaczne przyspieszenie procesu sieciowania, wpływając na obniżenie zarówno temperatury początku tego procesu, jak i punktu żelowania kompozycji. 1-Me and 1-Et imidazoles were added (0.5 to 2.0 parts per 100 parts) to a mixt. of epoxy resin and trimethylhexamethylene diisocyanate (1:2 mole ratio) to accelerate the curing. The addn. resulted in a decreasing the temp. of exothermic effect and gel point of the mixt. W różnych gałęziach przemysłu (m.in. w przemyśle samochodowym, elektromaszynowym i elektronicznym) prowadzone są ciągłe poszukiwania materiałów o wysokiej odporności termicznej. Jedną z grup materiałów spełniających te wymogi są układy żywic epoksydowych z diizocyjanianami. Z uwagi na stosunkowo wysoką temperaturę niekatalizowanego utwardzania kompozycji izocyjanianowo-epoksydowych oraz potrzebę sterowania przebiegiem reakcji chemicznych w układzie izocyjanian/ epoksyd w kierunku uzyskania możliwie dużej zawartości pierścieni oksazolidonowych oraz izocyjanurowych w strukturze usieciowanego materiału, war[...]
 
Polimeryzacja oligomeru poliwęglanowego. Badania wstępne
 
Iwona Michalska-Pożoga  Monika Woźniak  Bogusław Królikowski  
Przedstawiono wyniki wstępnych prób ustalenia warunków polimeryzacji małocząsteczkowego poliwęglanu uzyskanego w warunkach laboratoryjnych. Badania przeprowadzono przy zastosowaniu laboratoryjnego gniotownika walcowego (ślimakowego), bez użycia substancji wspomagających proces. Celem pracy było ustalenie najkorzystniejszych warunków procesu periodycznego, które mają stanowić produkt wyjścia do opracowania procesu ciągłego. Stwierdzono, że na strukturę produktu można wpływać, zmieniając czas i prędkość obrotową zastosowanego urządzenia. Wyniki badań staną się podstawą dalszych prac w tym zakresie. Oligocarbonate made of (p-OHC6H4)2 CMe2 and COCl2 was heat treated under shearing in lab. screw crusher at 150°C and 10-150 rpm for 3600 s. Viscosity of the polymer increased while the melt flow index decreased with increasing the crusher rotation speed. The increase in the viscosity-av. mol. mass of the polymer was rather low. Oligomery to związki chemiczne, które są utworzone z określonej liczby (zazwyczaj mniejszej niż 100) powtarzalnych fragmentów (merów). Przyjmuje się, że oligomer to związek, który nie ma w pełni wykształconych cech fizycznych charakterystycznych dla polimeru zbudowanego z tych samych merów. Najczęstszą metodą dalszej polimeryzacji oligomerów jest dodawanie do nich katalizatorów, rzadziej stosowane są dodatkowe etapy przetwórcze. Metodę ciągłą z zastosowaniem procesu wytłaczania przeprowadzono i opatentowano w USA. Jednak w tym przypadku dotyczyło to uzyskiwania oligomeru poliwęglanowego. Metoda ta polegała na wprowadzeniu wodnego roztworu dihydroksyfenolu i fosgenu do gniotownika. Dostarczone składniki ulegały reakcji bez użycia rozpuszczalnika organicznego. Otrzymywany oligomer charakteryzował się stabilną jakością1, 2). Poliwęglany (PC) to polimery z grupy poliestrów, będące formalnie estrami kwasu węglowego. Są to termoplasty (formowane metodą wtryskiwania lub wytłaczania) o bardzo dobrych właściwościa[...]
 
Polskie firmy chemiczne w Internecie - Część XVIII
 
ERG SA (d. ZTS Ząbkowice-Erg S.A) ul. Chemiczna 6 42-520 Dąbrowa Górnicza tel.: (32) 264 02 81 fax: (32) 262 32 48 erg@erg.com.pl www.erg.com.pl Ergis-Eurofilms S.A. ul. Tamka 16 00-349 Warszawa tel.: (22) 828 04 10-13 fax: (22) 828 04 14 mail@ergis-eurofilms.eu www.ergis-eurofilms.eu Erg-Łaziska ZTS Sp. z o.o. ul. Chopina 15 43-170 Łaziska Górne tel.: (32) 224 35 20, 224 16 12 tel[...]
 
Porównanie prędkości na wysokości samozasysającego mieszadła tarczowego
 
Andrzej Heim  Jacek Stelmach  
Przedstawiono wyniki porównania prędkości obwodowych i promieniowych na wysokości samozasysającego mieszadła tarczowego uzyskane metodą LDA (laser Doppler anemometry) i PIV (particle image velocimetry). Stwierdzono, że poza obszarem mieszadła (dla bezwymiarowego promienia większego od 0,55), między wartościami prędkości i pulsacji prędkości zmierzonymi metodami LDA i PIV nie występują znaczące różnice. Tangential and radial flow velocities in stirred distd. H2O were detd. by laser Doppler anemometry (TiO2 tracer) and particle image velocimetry (glass bead tracer). No significant differences between both methods for detn. the velocities and velocity pulsations were obsd. Przy projektowaniu aparatów do wymiany ciepła i masy, i związanych z nim obliczeniami procesowymi konieczne jest zwykle określenie rozkładu prędkości mediów. W wielu przypadkach, zwłaszcza w złożonych geometrycznych układach aparatów, korzystanie z ogólnych zależności kryterialnych nie daje wystarczająco dokładnych wyników i wtedy celowe jest wykonanie odpowiednich eksperymentów. Jest to szczególnie istotne w badaniach nowych konstrukcji mieszalników. Koniec XX w. charakteryzował się szybkim rozwojem nieinwazyjnych metod pomiaru prędkości płynu wykorzystujących promieniowanie laserowe oraz techniki komputerowe do przetwarzania danych pomiarowych. Tymi metodami są m.in. LDA1) i PIV2-5). Obie metody mają, oprócz użycia lasera, także tę cechę wspólną, że wymagają dodania do przezroczystego płynu cząstek posiewu (trasera), które poruszają się wraz z płynem i odbijają promienie świetlne. Zasadniczą różnicą jest jednak to, że metodą LDA uzyskuje się informacje o prędkościach w bardzo małej objętości pomiarowej (w punkcie mieszalnika), podczas gdy metoda PIV daje rozkład prędkości chwilowych w znajdującym się w polu widzenia kamery przekroju mieszalnika. Dlatego też uzyskanie szerokiego pola widzenia Politechnika Łódzka Andrzej Heim, Jacek Stelmach* Porównanie p[...]
 
Prędkości cieczy i pęcherzyków gazu na wysokości samozasysającego mieszadła tarczowego
 
Jacek Stelmach  Czesław Kuncewicz  
Przedstawiono wyniki badań możliwości zastosowania oprogramowania PIV do określania prędkości pęcherzyków gazu w cieczy. Stwierdzono, że różnice prędkości cieczy i pęcherzyków gazu występują jedynie w obszarze mieszadła. Niewielka liczebność pęcherzyków gazu nie zmienia prędkości cieczy na wysokości samozasysającego mieszadła tarczowego. Air bubbles were dispersed in distd. water with a self-aspirating disk impeller (342-360 rpm) under lab. conditions to det. the velocities of liq. and air bubbles. The differences between velocities of gas bubbles and liq. appeared in the impeller region only. Small nos. of air bubbles did not change the liq. velocity at the disk impeller level. Mieszanie mechaniczne z jednoczesnym napowietrzaniem cieczy jest często stosowanym procesem przemysłowym. Hydrodynamika takiego układu dwufazowego ma wpływ na intensywność procesu wymiany masy. Zwiększenie różnicy pomiędzy prędkością pęcherzyka i prędkością cieczy, czyli prędkości względnej, powinno polepszyć warunki wnikania masy przez zmniejszenie grubości warstwy granicznej. W ostatnich latach nastąpił rozwój komputerowych technik umożliwiających modelowanie układów dwufazowych ciecz-gaz, ale ich wyniki są nadal weryfikowane doświadczalnie1). Jednak doświadczalne wyznaczenie wartości prędkości cieczy i prędkości pęcherzyków gazu jest zadaniem trudnym, szczególnie przy większych zatrzymaniach fazy gazowej. Użyta w ostatnim czasie metoda tomograficzna1) jest droga, dlatego też podjęto próbę wykorzystania Politechnika Łódzka Jacek Stelmach*, Czesław Kuncewicz Prędkości cieczy i pęcherzyków gazu na wysokości samozasysającego mieszadła tarczowego Liquid and gas bubble velocities at the level of a self-aspirating disk impeller Dr hab. Czesław KUNCEWICZ, prof. PŁ - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 1656. Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska, Politechnika Łódzka, ul. Wólczańska 213, 90-924 Łódź,[...]
 
Rozwiązanie konstrukcyjne uniwersalnego mieszadła turbinowego o zmiennej średnicy, liczbie i kącie pochylenia łopatek
 
Piotr Wesołowski  Mariusz Pawłowicz  Krzysztof Alejski  
Przedstawiono oryginalne rozwiązanie konstrukcyjne uniwersalnego mieszadła turbinowego, będącego przedmiotem zgłoszenia patentowego z 2009 r. W skład wykonanego modelowo prototypu wchodzą dwie geometrycznie podobne piasty umożliwiające zamienne montowanie 2, 3, 4 lub 6 łopatek. Integralną częścią kompletu jest zestaw wymiennych, geometrycznie podobnych prostokątnych łopatek (po 6 w 9 różnych rozmiarach) o identycznym trzpieniu oraz 4 zaślepki i przyrząd umożliwiający nastawianie żądanego kąta pochylenia łopatek względem osi obrotu mieszadła. A prototype model of a new universal turbine stirrer with 2 geometrically similar hubs used to mount 2, 3, 4 or 6 blades was constructed. An integral part of the stirrer was a set of interchangeable rectangular blades (6 blades in 9 different sizes) with the same holding pin and 4 hole plugs. An addn. part of the set was a device for establishing requested inclination angles of blades in relation to the axis of rotation of the agitator shaft. W praktyce doświadczalnej dotyczącej procesu mieszania w układach jedno- lub wielofazowych stosowane są różne rozwiązania konstrukcyjne mechanicznych mieszadeł. W grupie mieszadeł wysokoobrotowych, pracujących przy częstościach obrotów n > 1,5 s-1, do podstawowych typów należą m.in. mieszadła turbinowe z prostokątnymi prostymi lub pochylonymi łopatkami. Klasyczne mieszadło aPolitechnika Poznańska; bLuvena SA, Luboń Piotr Wesołowskia,*, Mariusz Pawłowiczb, Krzysztof Alejskia Rozwiązanie konstrukcyjne uniwersalnego mieszadła turbinowego o zmiennej średnicy, liczbie i kącie pochylenia łopatek Construction of the universal turbine stirrer with varying diameter, number of bla[...]
 
Separacja biosurfaktantów z zastosowaniem ultrafiltracji
 
Anna Witek-Krowiak  Joanna Witek  Tomasz Koźlecki  Roman Szafran  Szymon Modelski  
Zaprezentowano i szczegółowo omówiono oryginalną procedurę separacji ramnolipidu z mieszaniny fermentacyjnej z wykorzystaniem wysoko wydajnych technik membranowych. Dzięki unikatowym właściwościom związków powierzchniowo czynnych, takim jak możliwość tworzenia agregatów powyżej krytycznego stężenia micelarnego, można w prosty sposób skutecznie wyizolować biosurfaktant z wykorzystaniem tanich i powszechnie stosowanych membran ultrafiltracyjnych. Metoda ta może zostać wykorzystana zarówno w praktyce laboratoryjnej, jak i w skali przemysłowej i z powodzeniem zastąpić żmudne i pracochłonne tradycyjne metody separacji ramnolipidu. Pseudomonas aeruginosa culture contg. inorg. salts and glycerol was used for synthesis of the biosurfactant. The sort was purified by 2-stage ultrafiltration at 20°C (pore diams. 100 kDa and 3-50 kDa). The retentate from the 1st stage was dild. with MeOH or EtOH to destroy the micellar structures. The recovery of rhamnolipid was higher than 90%. The crit. micelle concn. of rhamnolipid was 40 mg/L, surface tension its aq. soln. was 28,6 mN/m. Biosurfaktanty są związkami powierzchniowo czynnymi o budowie amfifilowej (zawierają część hydrofilową i hydrofobową)1, 2). Dzięki takiej budowie ich cząsteczki gromadzą się na granicy faz w układach np. olej/woda czy powietrze/woda, redukując napięcie powierzchniowe i międzyfazowe. Krytyczne stężenie micelarne CMC (critical micelle concentration) biosurfaktantów, poniżej którego cząsteczki występują w postaci monomerów, a powyżej niego formują struktury micelarne, zawiera się w przedziale 1-200 mg/L, a ich masa cząsteczkowa w granicach 300-1500 Da (1 Da ok. 1 g/mol). Ze względu na budowę chemiczną można je podzielić na glikolipidy, lipopeptydy, lipoproteiny, kwasy tłuszczowe, obojętne lipidy, fosfolipidy oraz formy polimerowe. Biosurfaktanty wykazują lepsze właściwości pianotwórcze i solubilizacyjne oraz lepszą biodegradowalność w porównaniu z surfaktantami syn[...]
 
Termiczno-katalityczne przetwarzanie zużytych poliolefin i polistyrenu do średniokalorycznego gazu energetycznego i/lub gazu syntezowego. Badania wstępne
 
Janusz Sokołowski  Michał Kabaciński  Joanna Marciniak  
Przeprowadzono badania wstępne oraz ocenę szans opracowania metody jednoczesnego przetwarzania odpadowych poliolefin, polistyrenu, olejów i ditlenku węgla w średniokaloryczny gaz energetyczny i/lub w gaz syntezowy. Badania te obejmowały wybór metody oraz określenie warunków procesu prowadzącego do produktów, w których przeważający udział stanowi faza gazowa. A mixt. of com. low-d. polypropylene, high-impact polystyrene granulates and spent oil was molten and processed to rods (15 mm in diam.) pyrolyzed at 456-505°C in a lab. reactor with catalyst beds fluidized with CO2 and steam to gaseous products. The highest yield of H2 and CO was achieved when a Ni/Al2O3 catalyst (grain size 0.2 mm) was used. Wzrost liczby ludności oraz rozwój przemysłu przyczyniają się do niszczenia środowiska naturalnego. Nadmierne wykorzystywanie surowców pierwotnych, takich jak gaz ziemny, ropa naftowa, węgiel oraz idący za tym wzrost cen paliw, surowców i energii spowodowały zainteresowanie alternatywnymi źródłami energii. Wykorzystanie odpadowych tworzyw sztucznych jako surowców i reduktorów do procesów technologicznych nie tylko obniża koszty produkcji, ale pozwala także ograniczyć zużycie surowców pierwotnych, a przede wszystkim ograniczyć zanieczyszczanie środowiska. Z analiz ekonomicznych wynika, że nakłady inwestycyjne na wytwarzanie surowców wtórnych z polimerów są niższe o 15-25% od nakładów na przetwarzanie surowców pierwotnych, a proces termicznej destrukcji oraz termiczno-katalitycznego przetwarzania zużytych tworzyw termoplastycznych stwarza wiele możliwości przerobu tychże surowców w użyteczne produkty, mające wiele zastosowań w przemyśle chemicznym. Badania takie prowadzono także na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej. Korzystając z prac Takumy i współpr.1) dotyczących schematu przemian polietylenu w obecności zeolitów HZSM-5 i gallosilikalitu, a także z wyników badań własnych2, 3), zaproponowano proces termiczno- katali[...]
 
Wpływ poliuretanowego recyklatu piankowego na wybrane właściwości mechaniczne wulkanizatów otrzymanych z użyciem glikolizatów
 
Janusz Datta  Marta Chojnacka  
Przedstawiono wyniki badań wulkanizatów kauczuku naturalnego otrzymanych z mieszanek kauczukowych napełnionych poliuretanowym odpadem piankowym o wielkości cząstki 1-3 mm w ilości 10-50% mas. w obecności jednego z dwóch środków zmiękczających, jakim był ciekły glikolizat lub olej maszynowy. Mieszanki wulkanizowano w prasie wulkanizacyjnej w stałych warunkach temperatury i ciśnienia. Czas wulkanizacji materiału wynosił 10-25 min. Otrzymane materiały poddawano badaniom mechanicznych i termomechanicznym po 24 h od otrzymania w celu poznania wpływu zastosowanych środków chemicznych oraz warunków wulkanizacji na właściwości kompozycji z recyklatem piankowym. Polyurethane foam waste filler (1-3 mm in size) was added to natural rubber plasticized with oil or polyurethane foam waste glycolyzate. After vulcanization at 143°C and 4-5 MPa for 10-25 min, the vulcanizates were studied for mech. properties. Addn. of the filler resulted in a decrease in abrasion resistance and tensile strength as well in a small increase in the hardness of the vulcanizates. The loss tangent decreased also with increasing the filler amt. Tworzywa polimerowe można modyfikować chemicznie i fizycznie, mieszać z innymi materiałami i tworzyć w ten sposób coraz to nowsze i bardziej użyteczne kompozycje, a także wykorzystywać ponownie zużyte wyroby polimerowe bezpośrednio lub w formie przetworzonej. Wiąże się to z potrzebą odzyskiwania surowców z odpadów polimerowych w recyklingu. Ze względu na liczne zalety (m.in. odporność na niektóre kwasy, zasady, korozję atmosferyczną oraz wszechstronność zastosowań) tworzywa polimerowe są stosowane w bardzo wielu gałęziach przemysłu. Konsekwencją rozwoju i coraz szerszego wykorzystania materiałów polimerowych jest ciągły wzrost ilości odpadów, który wywołuje konieczność rozwoju metod ich zagospodarowywania. Przy doborze techniki recyklingu bierze się pod uwagę rodzaj odpadu oraz stopień jego zanieczyszczenia. Odpady pol[...]
 
Wpływ stężenia anionowego związku powierzchniowo czynnego na skład mikroorganizmów osadu czynnego
 
Bogdan Wyrwas  Izabela Kruszelnicka  Dobrochna Ginter-Kramarczyk  
Celem badań było określenie wpływu oddziaływania dodecylobenzenosulfonianu sodu (DBSNa), anionowego związku powierzchniowo czynnego, na zmiany składu gatunkowego organizmów tworzących osad czynny w przepływowym teście biodegradacyjnym. Do układu z osadem czynnym (zmodyfikowany aparat Husmanna symulujący pracę miejskiej oczyszczalni ścieków) dozowano pożywkę syntetyczną ze zwiększającą się dawką surfaktanta w zakresie do 1000 mg/L. Identyfikacji organizmów osadu czynnego dokonywano poprzez sporządzenie preparatów mikroskopowych. Pod wpływem stopniowo wzrastającej dawki związków powierzchniowo czynnych pojawiły się bakterie o jednakowej formie morfologicznej. p-Me(CH2)11C6H4SO3Na was added (up to 1000 mg/L) to an industrial activated sludge under aeration in a lab. bioreactor (simulating a municipal sewage treatment plant) together with an artificial culture medium to study the effect of the surfactant on the microorganisms (bacteria, protozoa) occurred in the sludge. The addn. of the surfactant to the concn. higher than 50 mg/L resulted in a limitation of the microorganism growth (or even in a full atrophy of the microorganisms at the conc. 1 g/L) but the sewage life was reconstituted after the addn. was stopped. Quite high degree of the surfactant decomp. (40%) was achieved in every case. Surfaktanty (środki powierzchniowo czynne) to związki chemiczne mające zdolność zmieniania właściwości powierzchniowych cieczy, w której są rozpuszczone. Zdolność tę zawdzięczają swojej asymetrycznej budowie. Zawierają one część niepolarną (hydrofobową, lipofilową), którą jest zwykle długi łańcuch węglowodorowy, oraz część polarną (hydrofilową, lipofobową) o charakterze jonowym lub dipolowym. Polarna "głowa" wykazuje powinowactwo do wody i innych polarnych rozpuszczalników, a niepolarny "ogon" do cieczy niepolarnych. Z tego też względu surfaktanty nazywa się często związkami amfifilowymi. Stosuje się je jako różnego rodzaju detergenty [...]
 
Wpływ stopnia niecentryczności na moc mieszania mieszadeł ze zmiennym w czasie kierunkiem obrotów
 
Szymon Woziwodzki  Katarzyna Szatkowska  
Przeanalizowano wpływ niecentrycznego umiejscowienia mieszadeł na moc mieszania typu forward-reverse. Badania przeprowadzono w zakresie przepływu burzliwego, przy stopniu niecentryczności e/R = 0,21-0,53 oraz przy różnych wartościach częstotliwości zmian oscylacji mieszadła. Analizie poddano wpływ warunków na współczynniki oporu oraz bezwładności w ruchu oscylacyjnym. Stwierdzono, że w zakresie burzliwym współczynniki te nie zależą od liczby Reynoldsa oraz stopnia niecentryczności. Ponadto liczba mocy mieszania typu forward-reverse jest zależna od niecentryczności jedynie w niewielkim stopniu. Demineralized H2O was stirred with a forward-reverse rotating, optionally eccentrically located impeller with variable rotational speed under lab. conditions to det. the drag and interia coeffs. The oscillation frequency and eccentricity ratio had effect neither on the mixing power consumption nor on the drag and inertia coeffs. Proces mieszania zwykle prowadzony jest w mieszalnikach mechanicznych zaopatrzonych w pojedyncze mieszadło lub układ mieszadeł na wspólnym wale oraz przegrody. Zastosowanie kilku mieszadeł ma wiele zalet. Pozwala na wytworzenie odpowiedniej hydrodynamiki i zwiększenie powierzchni wymiany masy w całej objętości aparatu oraz zwiększenie szybkości przebiegu reakcji, zwłaszcza przy użyciu płynów o dużej lepkości i płynów nienewtonowskich. Jednakże istnieją pewne procesy (np. krystalizacja, procesy farmaceutyczne czy też procesy katalityczne), w których stosowanie miesz[...]
 
Wpływ wyładowań koronowych na utlenianie warstwy wierzchniej folii z polilaktydu
 
Magdalena Stepczyńska  Marian Żenkiewicz  
Przedstawiono wpływ modyfikowania folii z polilaktydu (PLA) metodą wyładowań koronowych (WK) na procesy utleniania warstwy wierzchniej (WW) tego polimeru. Modyfikowanie PLA prowadzono w atmosferze powietrza lub helu. Badania stopnia utleniania WW wykonano metodą spektroskopii fotoelektronowej (XPS). Surface layer of polylactid films (thickness 100 μm) was treated with corona discharge in air or in He to improve their adhesive properties. Changes of the chem. structure of the corona-treated layers was studied by photoelectron spectroscopy to det. the oxidn. degree. The He atm. used was more efficient than the air one. Materiały polimerowe ze względu na niską cenę i istotne walory użytkowe cieszą się dużym zainteresowaniem w przemyśle opakowaniowym. Stanowią one ok. 47% opakowań artykułów żywnościowych oraz 41% opakowań przemysłowych1, 2). Bardzo ważnym elementem procesów wytwarzania tych opakowań jest odpowiednie przygotowanie ich WW do drukowania, klejenia, zdobienia lub metalizowania. Osiąga się to za pomocą modyfikowania ich WW m.in. za pomocą plazmy niskotemperaturowej, a w tym metodą WK3, 4). Podczas modyfikowania WW materiałów polimerowych następuje proces jej utleniania, który można badać za pomocą spektroskopii fotoelektronowej (XPS)5, 6). Niemodyfikowana WW materiałów polimerowych różni się znacznie od głębiej położonych warstw materiału i jest na ogół bardziej zróżnicowana pod względem fizycznym oraz chemicznym. Na powierzchni tych materiałów osadzają się zanieczyszczenia, a także aUniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz; bInstytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, Toruń Magdalena Stepczyńskaa,*, Marian Żenkiewiczb Wpływ wyładowań koronowych na utlenianie warstwy wierzchniej folii z polilaktydu Effects of corona treatment of the surface layer oxidation of polylactid film Prof. dr hab. inż. Marian ŻENKIEWICZ - notkę biograficzną i fotografię Autora wydrukowaliśmy w nr 04/2011, str. 631. Kat[...]
 
Wpływ zeolitów na właściwości podłoża doświadczalnego i chemiczne wskaźniki badanych roślin
 
Aleksandra Badora  Zbigniew Hubicki  Tadeusz Filipek  
Dokonano porównania wpływu dwóch rodzajów zeolitów (klinoptylolit i glinokrzemian manganowy) na niektóre właściwości fizykochemiczne i chemiczne podłoża doświadczalnego użytego dla 18-dniowego wzrostu rośliny testowej (żyta) oraz oceniono wpływ tych zastosowanych preparatów na ilość otrzymanej biomasy i wybrane stosunki pomiędzy pierwiastkami w tych roślinach jako wskaźniki ich jakości. Na podstawie wyników badań sformułowano warunki zastosowania obu preparatów na potrzeby rolnictwa. NH4 clynoptylolite and Mn glauconite were used for prepn. of artificial soils for growing spring rye. Both the soils and the plant materials (above-ground parts, root) were analyzed for pH, NH4, nitrogen, Mg, P, K, Mn, Zn and cationexchange capacity. The Mn-contg. zeolite was more efficient in acidic and very acidic soils while the NH4-contg. clynoptylolite was recommended for the soils with pH > 5. Pierwszy zeolit (stilbit) odkryto w XVIII w. Do chwili obecnej znanych jest już ponad 40 typów naturalnych zeolitów, stanowiących najliczniejszą grupę wśród krzemianów, ale tylko 7 z nich (klinoptylolit, chabazyt, erionit, ferrieryt, filipsyt, mordenit i analcym) występuje w złożach na tyle dużych i bogatych, że nadają się do eksploatacji. Największe znaczenie handlowe mają obecnie tylko trzy minerały1, 2): klinoptylolit Na6[(AlO2)6(SiO2)30]·24H2O, chabazyt Ca2[(AlO2)4(SiO2)8]·13H2O i mordenit Na8[(AlO2)8(SiO2)40]·24H2O. Spośród zeolitów najpospolitszym i najlepiej przebadanym minerałem jest klinoptylolit, nie tylko ze względu na największe rozprzestrzenienie w przyrodzie i najniższą cenę, ale i największy zasób specyficznych właściwości fizykochemicznych3). Należą do nich duża pojemność sorpcyjna i jonowymienna, selektywność jonowymienna, właściwości sita molekularnego, aktywność katalityczna oraz termostabilność strukturalna w temp. 750°C. Obok zeolitów naturalnych stosuje się także zeolity modyfikowane oraz syntetyczne. Obecnie z[...]
 
Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii
 
Zgł. nr 389943; B01J 39/04 INSTYTUT NAWOZÓW SZTUCZNYCH, Puławy Łodyga A., Tyński P., Majerczyk Z., Kozioł M., Minda-Data D., Hubicki Z. Sposób usuwania jonów sodowych z roztworów przemysłowych formaldehydu Sposób usuwania jonów sodowych z roztworów przemysłowych formaldehydu, zawierających 5,0-50,0% mas. formaldehydu, 1,0-5,0% mas. metanolu, 0,5-15% mas. trioksanu, 0,1-2,0% mas. mrówczanu metylu oraz 10-1000 ppm jonów sodowych, polega na tym, że roztwór kontaktuje się ze stałym mikroporowatym kationitom silnie kwaśnym, o matrycy styrenowodiwinylobenzenowej, o średnim rozmiarze ziaren 0,65 mm, zawierającym jako funkcyjne grupy sulfonowe (-SO3)-H+ wymieniające kation H+. (3 zastrzeżenia) Zgł. nr 389668; C01B 17/02 MYSŁOWSKI WŁODZIMIERZ, Bielsko-Biała Janiczek A., Mysłowski W. Polimer siarkowy otrzymywany w modyfikacji rozpuszczalnikowej siarki oraz sposób jego produkcji Polimer siarkowy otrzymywany poprzez modyfikację rozpuszczalnikową siarki odpadowej jest produktem rozpadu siarki odpadowej na fragmenty łańcuchowe, które ulegają kopolimeryzacji z modyfikatorem, aldehydem nienasyconym - 2-etylo-3-propyloakroleiną, do związków wielkocząsteczkowych w ciekłym rozpuszczalniku - 2-etyloheksanolu, w temp. 120-135°C z prędkością obrotową mieszadła ok. 30 obr/min przez 10-15 min. Otrzymany polimer siarkowy jest bardzo dobrej jakości. Produkcja przebiega cyklicznie w mieszalniku, w którym skład mieszaniny jest następujący: 45-55% mas. 2-etyloheksanolu, 10-15% mas. 2-etylo-3-propyloakroleiny, 35-40% mas. siarki odpadowej, gdzie wytworzony polimer siarkowy wytrąca się z roztworu i dekantuje na dnie mieszalnika, a stamtąd odbierany jest do aparatu wyparnego, gdzie po oczyszczeniu "żywą" parą służy do produkcji betonu siarkowego lub granulowanego lepiszcza drogowego. (2 zastrzeżenia) Zgł. nr 389802; C01B 19/04 INSTYTUT FIZYKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK, Warszawa Szczerbakow A. Sposób wytwarzania materiału termoelektry[...]
 
Wytwarzanie koncentratu kazeinianu sodu w mieszalniku bez przegród z pochylonym wałem mieszadła
 
Piotr Wesołowskia  Jolanta Gawałek  Krzysztof Alejski  
Przedstawiono wyniki doświadczalnych badań procesu wytwarzania jednorodnego, 15-proc. wodnego koncentratu kazeinianu sodu w mieszalniku bez przegród z pochylonym wałem mieszadła. Zasadniczym celem badań była intensyfikacja procesu i określenie optymalnych warunków pracy przemysłowego mieszalnika pracującego w jednej z wielkopolskich firm spożywczych. Aq. soln. of Na caseinate (concn. 15%) was stirred in a lab. mixer with inclined agitator shaft but without baffles to det. optimum operational conditions of the industrial process. The Newton no. did not depend on the Reynold no. of the stirred fluid but was higher for the down pumping stirrer than for the up pumping one. Kazeinian sodu dzięki swoim specyficznym właściwościom (zdolność emulgowania, stabilizowanie emulsji, zdolności pianotwórcze oraz wodochłonność) znajduje częste zastosowanie w przemyśle mięsno-garmażeryjnym, piekarniczym i cukierniczym do produkcji koncentratów spożywczych i farmaceutycznych, napojów oraz różnych produktów dietetycznych. Zastosowanie kazeinianu sodu jako dodatku funkcjonalnego w procesach produkcyjnych najczęściej wymaga wytworzenia jego skoncentrowanych wodnych roztworów. W rozważanym przypadku proces roztwarzania kazeinianu sodu w zdemineralizowanej wodzie prowadzony jest w praktyce przemysłowej w mieszalniku bez przegród o średnicy D = 0,800 m. Mieszalnik wyposażony jest w mieszadło turbinowe o średnicy d = 0,200 m z czterema prostokątnymi łopatkami pochylonymi pod kątem α = 135°, które pompuje mieszany układ w dół. Mieszadło umieszczone jest w centralnej części przekroju poprzecznego zbiornika na wysokości h = 0,090 m. Wał mieszadła pochylony jest pod kątem β = 23°. Wyjściowa wysokość wody wypełniającej mieszalnik wynosi H = 0,420 m. Zleceniodawca ukierunkował badania doświadczalne na określenie wpływu takich parametrów procesowych, jak sposó[...]
 
Wytwarzanie zawiesiny flotującej w mieszalniku o niestandardowej geometrii
 
Waldemar Szaferski  Lubomira Broniarz-Press  Daniela Dulska  
Przedstawiono wyniki badań wpływu kształtu niestandardowych przegród własnej konstrukcji oraz wysokości zawieszenia mieszadła na proces wytwarzania zawiesiny w mieszalniku ze standardową turbiną Rushtona. Ocenę przeprowadzono opierając się na pomiarach minimalnej częstości obrotów mieszadła koniecznej do wytworzenia wysoko zdyspergowanego układu dwufazowego w zależności od stężenia cząstek ciała stałego w wodzie. Zastosowanym ciałem stałym był granulat polipropylenu. Badania doświadczalne wykazały, że wykorzystanie przegród z pojedynczym wycięciem powoduje niższe wartości jednostkowej mocy mieszania i liczby mocy w porównaniu z przegrodami z podwójnym wycięciem. Polypropylene beads were suspended in distd. H2O by using 2 Rushton disc turbine stirrers in buffled vessel under lab. conditions. The baffles with single longitudinal cut-off were most efficient. Jednym z istotnych elementów konstrukcyjnych wpływających na proces mieszania jest obecność przegród w mieszalniku1-5). Aparaty te są stosowane powszechnie w różnych gałęziach przemysłu, szczególnie tam, gdzie zachodzi konieczność wytworzenia układów dwu- lub wielofazowych6, 7). Klasyczne rozwiązania konstrukcyjne mieszalników nie zapewniają niestety odpowiednich warunków hydrodynamicznych. Obecność przegród w aparacie podwyższa znacząco moc mieszania w obszarze przepływu burzliwego w porównaniu z mocą dla mieszalników bez przegród3, 4). Przegrody podwyższają moc mieszania dla mieszadeł z łopatkami prostymi ok. 5-krotnie w stosunku do mocy dla zbiornika bez przegród. Opinie co do wpływu przegród na proces mieszania cieczy dla przepływu laminarnego są sprzeczne. Obszerne badania Rushtona i współpr.1, 2) dl[...]
 
Wyznaczanie średniej szybkości ścinania w mieszalniku dla zakresu mieszania laminarnego
 
Czesław Kuncewicz  Michał Niedzielski  Jacek Stelmach  
Porównano modelowe szybkości ścinania cieczy w mieszalniku otrzymane z rozwiązania modelu wiru centralnego lub modelu hybrydowego 3D/2D z wartościami doświadczalnymi uzyskanymi metodą Metznera i Otto. Uzyskano duże rozbieżności przy porównywaniu wartości średnich, natomiast uzyskano dobre zgodności średnich wartości doświadczalnych i maksymalnych wartości modelowych. Otrzymane wyniki wytłumaczono specyfiką metody Metznera i Otto. Potato starch syrup and CM cellulose solns. were stirred with paddle-turbine agitators under lab. conditions to det. shear rate. The results were compared with the data calcd. from central vortex and hybrid 3D/2D models. A good agreement of the max. data was obsd. while the av. values differed significantly. W praktyce przemysłowej zachodzi często potrzeba posługiwania się cieczami nieniutonowskimi. W fazie projektowania dowolnego procesu z udziałem tych właśnie cieczy napotyka się na konieczność określania wielkości liczb kryterialnych służących do obliczania współczynników wnikania ciepła i masy, oporów przepływu i mocy mieszania. Wiąże się to z koniecznością znajomości podstawowej właściwości płynu nieniutonowskiego, jaką jest zmienna lepkość płynu będąca funkcją szybkości ścinania, czyli gradientu prędkości. Z tego powodu nie zawsze można korzystać bezpośrednio z liczb kryterialnych, które są słuszne dla płynu niutonowskiego, gdzie lepkość w każdym punkcie płynu jest taka sama. Aby ominąć ten problem, Politechnika Łódzka Czesław Kuncewicz*, Michał Niedzielski, Jacek Stelmach Wyznaczanie średniej szybkości ścinania w mieszalniku dla zakresu mieszania laminarnego Determination of the mean shear rate in a mixer for laminar mixing range Mgr Michał NIEDZIELSKI w roku 2009 ukończył studia na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej i w tym samym roku rozpoczął studia doktoranckie na tym samym wydziale. Obecnie pracuje w Elektrociepłowni Bełchatów. Specjalność - [...]
 
XII Ogólnopolskie Seminarium "Mieszanie"
 
W dniach 6-9 czerwca br. w hotelu Wolin w Międzyzdrojach odbyło się XII Ogólnopolskie Seminarium "Mieszanie", zorganizowane przez Instytut Inżynierii Chemicznej i Procesów Ochrony Środowiska Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie przy współudziale Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej Polskiej Akademii Nauk. Sponsorem Seminarium była Soda Polska Ciech SA. W Seminarium uczestniczyły 73 osoby z wyższych uczelni technicznych, instytutów naukowo-badawczych i instytutów PAN. Wśród nich byli też goście zagraniczni z Czech, Wielkiej Brytanii i Włoch. Seminarium otworzył prof. dr hab. inż. Zdzisław Jaworski, przewodniczący Komitetu Organizacyjnego, który powitał zebranych, przedstawił Prezydium Seminarium i jego zagranicznych gości. Formalnego otwarcia Seminarium dokonał prof. dr hab. inż. Jacek Soroka, dziekan Wydziału Technologii i Inżynierii Chemicznej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. Pierwszy referat, wprowadzający w tematykę Seminarium wygłosił Przewodniczący Sekcji "Mieszanie" Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN prof. dr hab. inż. Jerzy Bałdyga (Politechnika Warszawska). Przypomniał on historię seminariów "Mieszanie" oraz przedstawił rys historyczny rozwoju techniki mieszania od czasów średniowiecza. Na tym tle prelegent pokazał zastosowania operacji mieszania w różnych procesach technologicznych i główne obszary badań w tej dziedzinie inżynierii chemicznej. W ośrodku szczecińskim, gdzie odbywało się Seminarium, pionierem tematyki mieszania był prof. Fryderyk Stręk. Jego uczniowie kontynuują badania w tej dziedzinie (Mat. Seminarium, 15-17). Kolejnym prelegentem był prof. Alvin W. Nienow, emerytowany profesor inżynierii biochemicznej Uniwersytetu w Birmingham (Wielka Brytania). Prelegent przedstawił swoją karierę zawodową i najważniejsze tematy naukowe, którymi się zajmował. Podstawowe proble[...]
 
Z półki księgarskiej - Andrzej Cygański CHEMICZNE METODY ANALIZY ILOŚCIOWEJ
 
Ewa Bulska  
Recenzowany podręcznik ilościowej analizy chemicznej od lat cieszy się dużym uznaniem w środowisku analityków. Z tego powodu z dużym zadowoleniem należy powitać pojawienie się kolejnego, uaktualnionego wydania tej świetnej pozycji. Do najważniejszych zalet podręcznika zaliczam uwzględnienie różnorodnych zagadnień związanych z chemią analityczną i przedstawienie ich w systematyczny i atrakcyjny sposób. Dobrze przemyślana struktura podręcznika, bardzo jasno wyłożone i wzbogacone licznymi przykładami poszczególne zagadnienia stanowią ogromną wartość książki. We wprowadzeniu autor omawia różne zagadnienia ogólnoanalityczne, m.in. związane z terminologią "próbki" oraz z pobieraniem próbek i z przeprowadzaniem próbek stałych do roztworu. Zagadnienia z pozoru proste, ale często zapomniane w codziennej praktyce la[...]
 
Z półki księgarskiej - Zofia Kłosowska-Wołkowicz, Piotr Penczek, Wacław Królikowski, Piotr Czub, Jan Pielichowski, Ryszard Ostrysz NIENASYCONE ŻYWICE POLIESTROWE
 
Jerzy Polaczek  
Minęło już 25 lat od chwili, gdy pod tytułem Żywice i laminaty poliestrowe (autorzy: W. Królikowski, Z. Kłosowska-Wołkowicz i P. Penczek) ukazało się poprzednie (drugie) wydanie recenzowanej monografii. Jej nakład był już od dawna wyczerpany. Krajowy rynek księgarski jest jednak bardzo chłonny i wszelkie monografie oraz podręczniki z zakresu tworzyw sztucznych sprzedają się na nim wyjątkowo dobrze. Dlatego też będące w stanie upadłości WNT z zadowoleniem podchwyciły inicjatywę prof. W. Królikowskiego i doc. Z. Kłosowskiej-Wołkowicz, zmierzającą do wydania dzieła w uaktualnionej postaci. Do tego celu dokooptowali oni specjalistów z zakresu żywic poliestrowych, z którymi dokonali niezbędnych (znacznych) skrótów i uzupełnień. Skróty te objęły zwłaszcza drugą część monografii, poświęconą kompozytom na matrycy poliestrowej, określanym w recenzowanej książce błędnie jako laminaty w tych przypadkach, gdy były one wzmacniane włóknami ciętymi i nie miały struktury tworzyw warstwowych. Niestety, nowy zespół autorski nie usunął tej usterki, na którą już zwracał u[...]
 
Z prasy zagranicznej
 
Przemysł chlorowy w Europie, jedna z najbardziej energochłonnych branż przemysłowych (obok produkcji aluminium) stoi przed okresem poważnych zmian. Przede wszystkim musi ograniczyć zużycie energii, na które przypada około połowy technicznych kosztów wytwarzania chloru oraz - zgodnie z przyjętymi zobowiązaniami - przestawić do 2020 r. instalacje elektrolizy solanki z przestarzałej metody rtęciowej na bardziej przychylną środowisku naturalnemu metodę membranową. Musi też rozwiązać problem transportu chloru, aby uniknąć ryzyka związanego z przewozami ciekłego chloru w cysternach drogą kolejową, jak również opracować koncepcję odzyskiwania chloru z kwasu solnego (chlorowodoru). Sprawy te były m.in. tematem obrad 8 Międzynarodowej Konferencji - Wystawy Euro Chloru w Budapeszcie. Stwierdzono na niej, że czas na tego rodzaju zmiany już dojrzał, w związku z czym należy przystąpić do realizacji drugiej fazy zainicjowanego w 2001 r. programu "Sustainable future for chlorine" i podjąć działania na rzecz wzmocnienia pozytywnego wpływu przemysłu chlorowego na postęp w dziedzinie gospodarczej, ekologicznej i społecznej. Na chemii chloru i ługu sodowego bazuje dziś ponad 55% obrotów europejskiego przemysłu chemicznego (ok. 800 mld euro). Po głębokiej zapaści w kryzysowym 2009 r. przemysł chlorowy stanął szybko na nogi i już w 2010 r. produkcja chloru wzrosła o 10% do 10 mln t. Ta tendencja wzrostowa utrzymuje się również w 2011 r. Podaje się, że w I kw. 2011 r. produkcja chloru wynosiła 2,52 mln t, tj. była o 3,4% większa niż w analogicznym okresie ub. roku, a stopień wykorzystania zdolności produkcyjnych w zakresie chloru zwiększył się z 77,8% na początku 2010 r. do 81% na początku 2011 r. Od ponad 100 lat główną wielkoprzemysłową metodą wytwarzania chloru jest elektroliza solanki, w której na każdą tonę wyprodukowanego chloru tworzy się jednocześnie 1,1 t NaOH (2,2 t 50-proc. ługu sodowego) i 315 m3 wodoru. Wobec technolo[...]
 
Zasoby siarki w Polsce oraz jej znaczenie w przemyśle i rolnictwie
 
Hanna Klikocka  
Zasoby siarki w Polsce są jednymi z największych w świecie. W kraju znajduje się udokumentowanych 18 złóż, o łącznych zasobach ponad 500 mln t. W chwili obecnej wydobycie siarki rodzimej prowadzone jest tylko ze złoża Osiek, ostatniej na świecie dużej kopalni siarki, w ilości 263 tys. t/r. Polska do niedawna była jednym z głównych światowych producentów siarki. Jednak opracowanie metod odzysku siarki z zasiarczonych złóż gazu ziemnego i ropy naftowej spowodowało radykalny spadek znaczenia złóż siarki rodzimej. Jednakże ograniczone zasoby ropy naftowej na świecie i bogactwo zasobów siarki w Polsce daje nadzieję na jej ponowne wykorzystanie w przyszłości w wielu gałęziach przemysłu chemicznego. W aspekcie rolniczym siarka jest pierwiastkiem niezbędnym dla rozwoju, plonowania, jakości i zdrowotności roślin. W pracy opisano jej znaczący wpływ na mechanizm odporności indukowanej siarką SIR (sulphur induced resistance). Siarka powinna być niezbędnym uzupełnieniem nawożenia azotowego roślin, bowiem te dwa pierwiastki wzajemnie się uzupełniają. Brak siarki w środowisku glebowym i w roślinie doprowadza do gromadzenia azotu niebiałkowego w roślinie, co powoduje choroby i zatrucia u zwierząt i ludzi, konsumujących żywność przenawożoną azotem. Uniwersytet Przyrodniczy, Lublin, Wydział Nauk Rolniczych, Zamość Hanna Klikocka* Zasoby siarki w Polsce oraz jej znaczenie w przemyśle i rolnictwie Resources of sufhur in Poland and its importance in industry and agriculture Wydział Nauk Rolniczych, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, 22-400 Zamość, ul. Szczebrzeska 102, tel.: (84) 677-27-54, fax: (84) 639-60-39, e-mail: hanna.klikocka@up.lublin.pl Prof. dr hab. inż. Hanna KLIKOCKA w roku 1987 ukończyła studia na Wydziale Rolniczym Akademii Rolniczej w Lublinie. Jest kierownikiem Zakładu Ogólnej Uprawy Roli i Roślin na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu. Specjalność - uprawa i nawożenie roślin. [...]
 
Zastosowanie metody numerycznej mechaniki płynów do zlokalizowania stref o różnej intensywności mieszania w lekkiej zawiesinie wytwarzanej w mieszalniku
 
Joanna Karcz  Łukasz Kacperski  Marcelina Bitenc  Marek Domański  
Analizowano pola prędkości płynu w zawiesinie lekkiej wytwarzanej w zbiorniku z mieszadłem turbinowym PBT6 pompującym płyn w kierunku powierzchni swobodnej. Oszacowano również wpływ gęstości siatki obliczeniowej na wyniki modelowania numerycznego. Do symulacji komputerowych zastosowano oprogramowanie Ansys Fluent 6.3.26. Wyniki badań opracowano graficznie w postaci konturów, wektorów oraz rozkładów lokalnych parametrów hydrodynamicznych dla stałej częstości obrotów mieszadła oraz dwóch stężeń ciała stałego w układzie. Velocity fields for the drawdown of floating solids (polyethylene particles in distd. H2O) in an agitated vessel equipped with a pumping-up pitched blade turbine were computer-simulated by using a com. program. Contours, vectors and distributions of the local hydrodynamic parameters for const. agitator speed and 2 various concns. of solid particles in the system were detd. W praktyce przemysłowej często zdarza się, że wytwarzana zawiesina składa się z cząstek ciała stałego o gęstości mniejszej niż gęstość cieczy. Unoszenie się cząstek ciała stałego na powierzchni swobodnej może być też skutkiem oddziaływania sił napięcia powierzchniowego na granicy faz. Zawiesinami lekkimi są m.in. niektóre mieszanki stosowane w odlewnictwie1, 2), oczyszczane granulaty tworzyw sztucznych podczas recyklingu2, 3) lub koncentraty z pylistych ciał stałych o dużym stężeniu, np. drobno mielona kawa lub przyprawy2, 4, 5). Operacje wytwarzania zawiesin lekkich odgrywają istotną rolę w wielu przemysłach (spożywczy, fermentacyjny) w oczyszczaniu ścieków oraz w przetwórstwie tworzyw sztucznych. Dobór urządzenia oraz warunków wytwarzania zawiesiny lekkiej o wymaganej jakości w określonej aplikacji przemysłowej podyktowany jest względami praktycznymi i ekonomicznymi. W literaturze Praca dedykowana Panu Profesorowi Fryderykowi Strękowi z okazji Jubileuszu 85 Urodzin 1648 90/9(2011) Mgr inż. Łukasz KACPERSKI w roku 2008 ukończył studia [...]
 
Zastosowanie naturalnych przeciwutleniaczy do poprawy stabilności oksydacyjnej produktów emulsyjnych wytwarzanych w przemyśle kosmetycznym
 
Paulina Malinowska  Ryszard Zieliński  
Przedstawiono wyniki badań własnych dotyczących zastosowania naturalnych przeciwutleniaczy - handlowych ekstraktów roślinnych z aceroli, wierzby białej i róży dzikiej do poprawy stabilności oksydacyjnej produktów emulsyjnych w przemyśle kosmetycznym. Badane ekstrakty roślinne wykazały zróżnicowaną aktywność przeciwutleniającą, zależną nie tylko od ich zastosowanego stężenia w emulsjach kosmetycznych, ale również od warunków przechowywania. Zaobserwowano, że handlowe ekstrakty roślinne dostępne na polskim rynku kosmetycznym mogą być wykorzystane, w stężeniach (1-5%) zalecanych przez ich producentów, jako naturalne przeciwutleniacze zastępujące syntetyczny butylohydroksytoluen. Com. natural antioxidants (exts. from acerola, willow and rose) were added to evening primrose oil emulsion to improve its oxidative stability. The addn. (1-5%) resulted in a retardation of peroxide formation during the storage of the emulsion. W przemyśle kosmetycznym, w celu zabezpieczenia surowców lipidowych i gotowych wyrobów przed autooksydacją, stosuje się przeciwutleniacze zarówno naturalne, jak i syntetyczne. Obecnie dużym zainteresowaniem producentów kosmetyków cieszą się naturalne ekstrakty roślinne, które nie tylko przedłużają trwałość wyrobów, ale również poprawiają kondycję skóry. Producenci ekstraktów roślinnych zalecają ich użycie w kosmetykach najczęściej w stężeniach 1-5%. Z dotychczasowych badań wynika, że przeciwutleniacze wykazują skuteczne działanie w bardzo małych stężeniach (0,001-0,1%), których przekroczenie może spowodować nie tylko brak efektu ochronnego, ale również działanie proutleniające1). Podjęte w ramach niniejszej pracy badania pozwoliły zweryfikować, czy zastosowanie ekstraktów roślinnych w wyższych stężeniach (1-5%) wywiera efekt ochronny w stosunku do olejów roślinnych zawartych w emulsjach kosmetycznych. Celem pracy było określenie aktywności przeciwutleniającej ekstraktów roślinnych, stosowanych w zakresie stę[...]
 
Zmiana jakości niejednorodnych układów ziarnistych w czasie transportu
 
Stanisław Gajda  Paweł Ratuszny  
Badano zachowanie niejednorodnych układów ziarnistych w czasie transportu drogowego. Wykazano, że transport obniża jakość mieszanin na skutek występowania zjawiska segregacji wtórnej. Zaproponowano mechaniczne zagęszczanie mieszanek, ograniczające swobodę ruchu ziaren, w celu ochrony jakości transportowanych mieszanek. Five wheat grain beds (390 mm high) after addn. of tracers (mustard agalite) and optional compression were transported in tubes (65 mm in diam.) by cars in city traffic or on intercity roads (distances 600-21500 km) to study changes in the bed uniformity. The preliminary compression of the beds resulted in decreasing the sepn. of the tracer grains during transportation. Mieszaniny materiałów ziarnistych są używane w wielu technologiach różnych gałęzi przemysłu, takich jak budownictwo, przemysł rolno-spożywczy, farmaceutyczny i chemiczny. Mogą być surowcem, półproduktem lub produktem, który powinien być możliwie najwyższej jakości i w takim stanie zostać dostarczony do odbiorcy. Wiele mieszanin stanowi układy złożone z ziaren różniących się gęstością, wielkością czy kształtem. Mieszaniny takie wykazują szczególną tendencję do tzw. segregacji wtórnej1). Kiedy stosunek gęstości materiału cięższego do lżejszego jest mniejszy od trzech, to wpływ różnicy wymiarów ziaren przeważa nad wpływem różnicy gęstości2). Materiał ziarnisty charakteryzuje się porowatością związaną ze sposobem ułożenia ziaren, a co za tym idzie z sumaryczną objętością wolnych przestrzeni między ziarnami. Na porowatość mają wpływ oczywiście właściwości ziaren, ale również sposób utworzenia złoża. W praktyce, porowatość złoża jest wielkością z przedziału pomiędzy teoretycznie największą Uniwersytet Opolski Stanisław Gajda, Paweł Ratuszny* Zmiana jakości niejednorodnych układów ziarnistych w czasie transportu Change in quality of heterogeneous particle systems during transportation Dr hab. inż. Stanisław GAJDA, prof. Uniwersytetu Opolskiego, [...]