INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
GOSPODARKA WODNA ›
2011-10 |
| |
|
|
Prenumerata
|
100 lat SITWM Historia i działalność
|
|
LEONARD SZCZYGIELSKI 
|
W październiku 2011 r. mija 100 lat od powstania Stowarzyszenia
Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych.
Zarząd Główny SITWM w 2007 r. postanowił uroczyście
uczcić tę rocznicę. W 2008 r. wyłoniono Komitet
Organizacyjny Obchodów Jubileuszu Stulecia. Ustalono,
że uroczystości jubileuszowe obejmą: kongres w dniu
11 października, połączony z konferencją naukowo-
-techniczną nt. "Powodzie i susze w ostatnim stuleciu",
opracowanie i wydanie wydawnictwa jubileuszowego,
wybicie okolicznościowego medalu oraz wystawę
jubileuszową.
Za początek ruchu stowarzyszeniowego w Polsce uważa
się powstanie, dzięki inicjatywie Stanisława Sołtyka, Towarzystwa
Przyjaciół Nauk w Warszawie. Towarzystwo to,
działające w latach 1800-1832, reprezentowało naukę całego
kraju. Najwybitniejszym działaczem tego Towarzystwa
był Stanisław Staszic. Prace TPN objęły prawie wszystkie
ówczesne dyscypliny nauk na terenie wszystkich zaborów.
Dzięki staraniom członków Towarzystwa zostało utworzone
szkolnictwo techniczne w Polsce.
Lata ucisku popowstaniowego zniweczyły zapoczątkowane
prace i spowodowały rozproszenie utworzonych organizacji.
Ponowne ożywienie tej działalności nastąpiło
po 1860 r., kiedy znaczna liczba techników zamieszkałych
w Warszawie, a wykształconych za granicą, zaczęła organizować
przygodne zebrania, na których poza spotkaniami towarzyskimi
omawiano najciekawsze zagadnienia techniczne.
W tym czasie podjęto również wydawanie "Dziennika
Politechnicznego". Od 1866 r. zaczął wychodzić "Przegląd
Techniczny".
Wiele lat starań i zaangażowanie kilku ludzi na czele z Gustawem
Kamieńskim spowodowało zatwierdzenie w 1898 r.
przez ministra spraw wewnętrznych Ustawy Stowarzyszenia
Techników w Warszawie; jej głównym celem było popieranie
rozwoju wiedzy technicznej (teoretycznej i praktycznej)
oraz zbliżenie techników między sobą. W tym też roku odbyło
się pierwsze zebranie ogólne Stowarzyszenia Techników
w Warszawie z członkami założycielami: G. Ka[...]
|
|
|
|
|
|
79. Roczne Posiedzenie Komitetu Wykonawczego Międzynarodowej Komisji Wielkich Zapór (ICOLD)
|
|
|
Anna Kosik Jan Winter Andrzej Wita Janusz Zaleski
|
Lucerna (Szwajcaria), 30 maja - 3 czerwca 2011 r.
W ramach 79. Rocznego Posiedzenia
Komitetu Wykonawczego Międzynarodowej
Komisji Wielkich Zapór (ICOLD)
odbyły się posiedzenia komitetów tematycznych
ICOLD, posiedzenie plenarne
Komitetu Wykonawczego ICOLD i Międzynarodowe
Sympozjum na temat "Zapory
i zbiorniki - nowe wyzwania".
79. Roczne Posiedzenie Komitetu Wykonawczego
ICOLD
W posiedzeniu plenarnym Komitetu
Wykonawczego uczestniczą przedstawiciele
komitetów narodowych. Polską
stronę reprezentowali przedstawiciele
Polskiego Komitetu Wielkich Zapór
(POLCOLD) oraz Ośrodka Technicznej
Kontroli Zapór IMGW-PIB: Janusz Zaleski
- przewodniczący POLCOLD-u,
Jan Winter - wiceprzewodniczący POLCOLD-
u, Andrzej Wita - wiceprzewodniczący
POLCOLD-u, Anna Kosik - sekretarz
POLCOLD-u oraz Edmund Sieinski
- dyrektor OTKZ IMGW-PIB. Podczas
tegorocznego spotkania zapadły
decyzje ważne dla działalności ICOLD
w najbliższych latach. Podsumowano
również działania od ostatniego Posiedzenia
Komitetu Wykonawczego w Hanoi
w 2010 r. Najważniejsze z nich to:
□ Przyjęcie nowych czł[...]
|
|
|
|
FAK TY
|
|
|
Ewa Skupińska
|
Konwent Dyrektorów Zarządów
Melio racji i Urządzeń Wodnych
Domaniów, 8-9 września 2011 r.
Tym razem obrady prowadziła
Joanna Gustowska, wiceprzewodnicząca
Konwentu, dyrektor Dolnośląskiego
Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych
we Wrocławiu, a wśród zaproszonych
gości znaleźli się m.in.: Leszek Karwowski
- prezes Krajowego Zarządu Gospodarki
Wodnej, Barbara Pachucka - wicedyrektor
Departamentu Gospodarki Ziemią
w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju
Wsi, Marek Kaczmarczyk - naczelnik
Wydziału Melioracji i Inżynierii Środowiska
w Departamencie Gospodarki Ziemią, Jan
Winter - wicedyrektor Instytutu Meteorologii
i Gospodarki Wodnej.
Joanna Gustowska przedstawiła
zebranym nowych dyrektorów: Marzenę
Sobczak - wicedyrektora ds. eksploatacji
Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych
Województwa Pomorskiego w Gdańsku,
Arkadiusza Błochowiaka - dyrektora
Wielkopolskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń
Wodnych w Poznaniu, Zbigniewa
Zalewskiego - dyrektora Wojewódzkiego
Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych
w Białymstoku.
Janusz Kubiakowski, prezes Stowarzyszenia
Inżynierów i Techników Wodnych
i Melioracyjnych, dyrektor Świętokrzyskiego
Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych
w Kielcach, omówił przebieg prac Komisji
Nadzwyczajnej do rozpatrzenia rządowego
projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z usuwaniem skutków
powodzi. - Jako doradcy zajęliśmy stanowisko,
że tę ustawę należy podzielić na dwie
części. W konkluzji Komisja Nadzwyczajna
rozpatrywała tylko rozdziały I-III. Zamiast
rozdziałów IV-V (zmiany instytucjonalne
w systemie gospodarowania wodami)
Komisja przygotowała dezyderat w sprawie
podjęcia prac nad opracowaniem nowego
tekstu ustawy Prawo wodne -[...]
|
|
|
|
INFORMACJE NOWOŚCI INFORMACJE
|
|
Ochrona dzikiego łososia w Bałtyku
Komisja Europejska (KE) przedstawiła
wniosek dotyczący nowego rozporządzenia
Rady i Parlamentu Europejskiego
ustanawiającego wieloletni plan w zakresie
zarządzania zasobami dzikiego łososia
w Bałtyku. Z badań naukowych wynika,
że zagrożonych jest 30 stad rzecznych
poławianych w Bałtyku.
Nowe rozporządzenie jest konieczne,
ponieważ w 2010 r. wygasł niewiążący
plan zarządzania zasobami dzikiego łososia
ustanowiony w 1997 r. przez Międzynarodową
Komisję Rybołówstwa Morza
Bałtyckiego. Brak nowego planu sprawi,
że zarządzanie tymi zasobami w przyszłości
będzie przebiegać bez jasno określonych
celów i przewidywalnych scenariuszy
dla rybaków i sektora turystyki.
KE, w celu ochrony całości bałtyckich
zasobów łososia, proponuje projekt rozporządzenia,
który ustanawia wieloletni plan
"zrównoważonego" zarządzania stadami
tego gatunku. Na jego podstawie kraje UE,
korzystające z wód Bałtyku (w tym Pol[...]
|
|
|
|
Jak zmniejszyć zagrożenie i ryzyko powodziowe w dorzeczu górnej Wisły?
|
|
|
BARTŁOMIEJ WYŻGA ARTUR RADECKI-PAWLIK
|
Przedstawiono krytyczną opinię o sformułowanym
ostatnio "Programie ochrony
przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły".
W opinii autorów wiele z zaproponowanych
w Programie działań nie prowadzi do
zmniejszenia zagrożenia powodziowego,
służy jedynie lokalnej ochronie przed skutkami
powodzi, powodując zarazem przemieszczenie
tego zagrożenia w dół biegu
rzek, z jednoczesnym jego zwiększeniem.
Wskazano katalog działań zmniejszających
zagrożenie powodzią poprzez zwiększanie
retencji na różnych etapach przemieszczania
się fal powodziowych oraz służących
ograniczeniu ryzyka powodziowego poprzez
powstrzymanie zagospodarowania
terenów nadrzecznych, przebudowę mostów
i zaniechanie szkodliwej eksploatacji
rumowiska dennego z cieków.
■ Ocena działań przeciwpowodziowych
proponowanych w "Programie
ochrony przed powodzią w dorzeczu
górnej Wisły"
W roku ubiegłym został przygotowany
"Program ochrony przed powodzią
w dorzeczu górnej Wisły" (Winter
i in. 2010) wraz z "Prognozą oddziaływania
na środowisko skutków realizacji
Programu ochrony przed powodzią
w dorzeczu górnej Wisły" (Słysz i in.
2010). Wobec znaczącego postępu
wiedzy i praktyki dotyczącej zapobiegania
powodziom (European Commission
2003) oraz w świetle wymagań
sformułowanych w unijnych dyrektywach
dotyczących gospodarki wodnej
(Ramowa Dyrektywa Wodna, Dyrektywa
Powodziowa) i ochrony środowiska
(m.in. Dyrektywy Siedliskowa i Ptasia)
należało spodziewać się przedstawienia
nowoczesnego katalogu działań
zmniejszających zagrożenie i ryzyko
Fot. 1. Głębokie koryta docięte do podłoża skalnego stanowią częstą sytuację w źródliskowych
odcinkach cieków w Karpatach. Potok Kryściów w Beskidzie Niskim
FOTO ROMAN ŻUREK
powodziowe, a jednocześnie obojętnie
lub korzystnie wpływających na
stan środowiska przyrodniczego. Rzeczywiście,
w części wstępnej Programu
wskazano, że wartościowy program
ochrony przed powodzią powinien
obejmować m.in.:
□ kształtowanie odpowiedniego[...]
|
|
|
|
Międzynarodowe Sympozjum Wodne
|
|
|
Marek Gromiec Andrzej Szteliga
|
Cannes (Francja), 29 czerwca - 1 lipca 2011 r.
XIII edycja Międzynarodowego
Sympozjum Wodnego
w Cannes zgromadziła, jak
to bywało w ubiegłych latach,
przedstawicieli środowiska naukowego,
biznesowego oraz
administracji rządowej i samorządowej
z różnych krajów,
a obejmowała sesje plenarne
oraz spotkania warsztatowe.
Tegoroczna tematyka poświęcona
była omówieniu następującej
problematyki: jakość
wody z punktu widzenia ryzyka
zanieczyszczenia, utrzymanie
odpowiedniej jakości wody
(jakość wody a za[...]
|
|
|
|
Polskie szlaki żeglowne.Szlak Bugu.Bug Mazowiecko-Podlaski
|
|
|
Wojciech Jastrzębiec Kuczkowski
|
W Gnojnie pożegnaliśmy Bug graniczny. W Niemirowie witaliśmy nieobecny
do tej pory prawy brzeg. Dotąd w oglądzie Bugu przywoływałem
świadectwa Glogera z 1875 r.1), przyrodników z "Bulgotka" z 1970 r.2),
z Pierwszego Międzynarodowego Spływu Przyjaźni w 1976 r. i - na górnym
Bugu - spływów polsko-ukraińskich organizowanych przez Lesława Flagę
z Zamościa czy Józefa Tworka3).
Od Niemirowa - korzystając oczywiście z wyżej wymienionych, doszedł
opis mojego autorstwa, niepublikowany, obrazu Bugu z 1991 r. z rejsu
"WIELKI TRANZYT". Inicjatorem rejsu był prezes Stefan Bratkowski4), wówczas
redaktor naczelny tygodnika "Nowoczesność i Demokracja", uprzednio
redaktor dodatku "Życie i Nowoczesność" w "Życiu Warszawy", zaś po
narodzinach "Gazety Wyborczej" w 1989 r. czterostronicowego dodatku
"Gazeta i Nowoczesność". Dodatek na przełomie lat 1990/1991 został
przekształcony na tygodnik "Demokracja i Nowoczesność". Publikacje
u Bratkowskiego zacząłem już w "Życiu Warszawy", następnie w "Gazecie
i Nowoczesności". Na pomysł Wielkiego Tranzytu wpadł prezes w czasie
negocjacji prezydenta Wałęsy z rządem ZSRR na temat wyprowadzenia
wojsk radzieckich z Polski i z byłej NRD. Pomysł pana Stefana polegał na
tym, aby te masy ciężkiego sprzętu dywizji pancernych i zmotoryzowanych
wywieźć za pomocą drogi wodnej Odra-Bug-Prypeć-Dniepr. Być może
sugerował się wielkim przerzutem Flotylli Dnieprzańskiej jesienią 1944 r.
koleją na Bug. Zwodowanie w okolicach Małkini i przeprowadzenie wiosną,
po ofensywie styczniowej Bugiem, Narwią, Wisłą i drogą Wisła-Odra, aby
jednostki tej flotylli wzięły jeszcze udział w walkach o forsowanie Odry
w kwietniu 1945 r. Teraz tą samą drogą, ale w powrotnym kierunku,
miała się masa żelastwa wojennego przemieścić z zachodu na wschód.
A ja otrzymałem zadanie przepłynąć tę całą trasę jako komandor na czele
dużej grupy wodniaków. Armady, która miała się zgłosić na zew prezesa,
aby potwierdzić rację jego projektu WIELKIEGO TRANZYTU. Zn[...]
|
|
|
|
Program ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły - geneza i przyjęte rozwiązania
|
|
|
ANTONI BOJARSKI ZOFIA GRĘPLOWSKA ELŻBIETA NACHLIK BEATA KONDE
|
Artykuł opracowano na podstawie "Programu
ochrony przed powodzią w dorzeczu
górnej Wisły" przekazanego do uzgodnień
międzyresortowych w maju 2011 r. i wykonanego
na zamówienie Ministerstwa Spraw
Wewnętrznych i Administracji oraz wojewody
małopolskiego przez zespół pod kierunkiem
Janusza Zaleskiego w składzie: Antoni
Bojarski, Jerzy Grela, Zofia Gręplowska,
Beata Kondel i Elżbieta Nachlik.
W ostatnich latach na obszarze
górnej Wisły występują częste powodzie;
ich przebieg jest coraz gwałtowniejszy,
a straty coraz większe. Problem
wzrostu zagrożenia powodziowego
występuje w większości krajów świata.
Wynika to głównie z:
□ systematycznego wzrostu liczby
ludności;
□ dynamicznego rozwoju cywilizacyjnego,
który wyraża się wzrostem
majątku społecznego i indywidualnego,
rozbudową infrastruktury (komunikacyjnej,
gospodarczej, rolniczej, itd.);
□ z intensyfikacji trwałej zabudowy
zlewni rzecznych i poważnych zmian
w użytkowaniu gruntów, co ma niekorzystny
wpływ na stosunki wodne.
Programowanie zadań dla podniesienia
bezpieczeństwa przeciwpowodziowego
w dorzeczach lub w ich części
jest niezbędnym działaniem wyprzedzającym,
pozwalającym na koordynację
szczegółowych projektów
ochronnych planowanych w założonej
strukturze przestrzenno-czasowej.
Program szacuje sumaryczne środki
konieczne na ten cel i źródła ich pozyskania,
ustala hierarchię projektów
szczegółowych z uwagi na oczekiwane
efekty w zakresie podnoszenia bezpieczeństwa
przeciwpowodziowego, określa
harmonogram realizacji i wydatkowania
środków.
Straty powodziowe w dorzeczu górnej
Wisły (rys. 1) były w ostatnich latach
bardzo wysokie. Powodzie z lat
1997 oraz 2001 przyniosły w tym regionie
straty o wartości prawie 3,0 mld
zł, a powódź w 2010 r. - o wartości
ponad 4,7 mld zł, przy czym kwota ta
obejmuje tylko straty w infrastrukturze
komunalnej jednostek samorządu terytorialnego
oraz infrastrukturze hydrotechnicznej,
podlegającej regionalnym[...]
|
|
|
|
Słów kilka o IAHR
|
|
|
Wojciech Majewski
|
W numerze 8/2011 "Gospodarki
Wodnej" w dziale "Informacje - Nowości
- Informacje" ukazała się krótka
informacja o 34 Kongresie IAHR,
który odbył się w Brisbane (Australia)
w dniach 26.06 - 1.07.2011. Na
marginesie tej informacji chciałbym
podać kilka uzupełnień dotyczących
IAHR bardzo mocno związanej z inżynierią
i gospodarką wodną.
Międzynarodowa Asocjacja Badań
Hydraulicznych - taka była początkowo
nazwa tej Asocjacji (International
Assoc[...]
|
|
|
|
V Międzynarodowa Konferencja Naukowa Inland Shipping
|
|
|
Stefan Iwicki
|
Szczecin, 30 czerwca - 1 lipca 2011 r.
V Międzynarodową Konferencję
Naukową "Inland Shipping" zorganizowali:
Akademia Morska w Szczecinie,
Urząd Marszałkowski Województwa
Zachodniopomorskiego i Urząd
Miasta Szczecina. Honorowy patronat
nad konferencją objęło m.in. Ministerstwo
Infrastruktury, zaś jej celem było
umożliwienie naukowcom i praktykom
wymiany doświadczeń oraz wyników
bad[...]
|
|
|
|
Wybitni - Stefan Ziemnicki 1911-1979
|
|
|
Zdzisław Mikulski
|
Specjalista badań erozji gleb i jej zapobiegania,
twórca Katedry Melioracji
i rektor Wyższej Szkoły Rolniczej (obecnie
Uniwersytet Przyrodniczy) w Lublinie. Krajowy
koordynator tematu "Ochrona gleb
przed erozją".
Ur. 13 VIII 1911 r. w Lublinie, syn Franciszka,
rzemieślnika - drukarza, a później
piekarza - oraz Marianny z rodziny chłopów
małorolnych. W 1930 r. ukończył Państwowe
Gimnazjum im. S. Staszica w Lublinie,
a następnie (w 1936 r.) Wydział Inżynierii
Wodnej Politechniki Warszawskiej z dyplomem
inżyniera budownictwa wodnego.
W 1937 r., p[...]
|
|
|
|
Zbiornik wodny w Nieliszu w dorzeczu Wieprza
|
|
|
ANDRZEJ PICHLA STANISŁAW JAKIMIUK ADAM NIEDABYLSKI
|
Przedstawiono charakterystykę i funkcje
zbiornika wodnego Nielisz na Wieprzu.
Omówiono problemy realizacyjne i finansowe
tego przedsięwzięcia. Podkreślono
walory środowiskowe zbiornika.
Zasoby wód śródlądowych stanowią
podstawowy czynnik warunkujący
rozwój gospodarczy oraz ważny
element systemu ekologicznego. Polska
w porównaniu z innymi państwami
europejskimi jest krajem o małych
zasobach wodnych i dużych wahaniach
rocznego odpływu, co powoduje
powstawanie zagrożeń powodziowych
i pojawianie się okresów suszy
hydrologicznej jako wyniku głębokiego
niedoboru wody gruntowej. Należy
podkreślić, że województwo lubelskie
ma najmniejsze zasoby wód
powierzchniowych w Polsce. Stanowi
to realne zagrożenie powstania deficytu
wody w poszczególnych zlewniach
rzek. Aby złagodzić te zagrożenia,
władze województwa lubelskiego
podjęły decyzję o budowie zbiorników
wodnych i obiektów małej retencji dla
zwiększenia dyspozycyjnych i odnawialnych
zasobów wodnych. Sejmik
Województwa Lubelskiego zaakceptował:
"Program Gospodarki Wodnej
Województwa Lubelskiego" i "Aktualizację
Programu Małej Retencji dla
Województwa Lubelskiego", realizując
cele w zakresie ochrony zasobów
wodnych, które określono w "Strategii
Rozwoju Województwa Lubelskiego"
i w "Programie Ochrony Środowiska"
na podstawie wytycznych Ramowej
Dyrektywy Wodnej (dyrektywa
2000/60/WE z dnia 23 października
2001 r.). Programy te były podstawą
do przyspieszenia i traktowania priorytetowo
w województwie lubelskim
budowy zbiornika wodnego w Nieliszu
w celu zwiększenia dyspozycyjnych
zasobów wodnych w zlewni Wieprza
do nawodnień rolniczych (system kanału
Wieprz-Krzna), łagodzenia wezbrań
powodziowych, wyrównania
przepływów w korycie tej rzeki w okresie
niskich stanów wody oraz produkcji
energii elektrycznej (elektrownia
wodna). Zbiornik ten budowano 14,5
Rys. 1. Mapa poglądowa zbiornika wodnego w Nieliszu
Gospodarka Wodna nr 10/2011 423
Rys. 2. Przekrój poprzeczny zapor[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
