profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this).

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
BUDOWNICTWO I GEODEZJA ›
MATERIAŁY BUDOWLANE › 2011-12
 

2011-12

 
  DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma MATERIAŁY BUDOWLANE i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 296,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 266,65 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 252,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 126,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 63,00 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

Akademia Athenasoft
 
Biura projektowe, inwestorzy i wykonawcy, troszcząc się o właściwą realizację swoich projektów, niejednokrotnie zapominają, iż ważne jest nie tylko pozyskanie i utrzymanie dobrego pracownika, lecz także systematyczne podnoszenie jego kwalifikacji. Kompetencje personelu mają taki sam wpływ na jakość i efe[...]
 
Autoklawizowany beton komórkowy - ekologiczny materiał budowlany
 
Bogumiła Górska  Piotr Gębarowski  
Współczesne technologie wytwarzania autoklawizowanego betonu komórkowego (ABK) są bezodpadowe, charakteryzują sięmałymzużyciemsurowców oraz energii w stosunku do wytwarzania innych materiałów budowlanych [Zapotoczna-Sytek G., Małolepszy J., Zrównoważony rozwój a proces wytwarzania i stosowania betonu komórkowego, Dni Betonu - tradycja i nowoczesność, Wyd. Stowarzyszenie Producentów Cementu, Kraków, 2008]. W procesie wytwarzania betonu komórkowego nie wydzielają się substancje szkodliwe dla organizmów żywych i środowiska naturalnego. Wyroby z ABK są niepalne, charakteryzują się relatywnie korzystną wytrzymałością przy małej gęstości i dobrej izolacyjności cieplnej, a tym samym wpływają na oszczędność energii potrzebnej na ogrzewanie obiektów, przy zapewnieniu w nich zdrowego mikroklimatu [Zapotoczna-Sytek G., Autoklawizowany beton komórkowy (ABK) a środowisko naturalne. ICiMB: Energia i Środowisko w TechnologiachMateriałów Budowlanych, Ceramicznych, Szklarskich i Ogniotrwałych, Duda J., Szamałek K. (red.). Warszawa-Opole, 2010]. Wostatnimokresie zaczęły się pojawiać opinie, że autoklawizowany beton komórkowy może być materiałem niebezpiecznym dla zdrowia człowieka i naturalnego środowiska ze względu namożliwość wymywania ciężkichmetali oraz jonów siarczanowych. Wskazuje się również na podwyższenie stężenia pierwiastków promieniotwórczych. Opinie te powstają przede wszystkim w środowisku producentów innych materiałów budowlanych. Aby wyjaśnić ten problem, przeprowadzono wiele badań dotyczących oddziaływania ABK na środowisko naturalne [Zapotoczna- Sytek G., Górska B., Michalik A., Gębarowski P., Małolepszy J., Badania autoklawizowanego betonu komórkowego w aspekcie oddziaływania na środowisko. Sprawozdanie ICiMB Oddział Betonów - CEBET w Warszawie, 2010]. Przedmiotem badań był autoklawizowany beton komórkowy produkowany w Polsce wg różnych technologii (popiołowych i piaskowych) i różnych wariantów rece[...]
 
Departament Prawno-Organizacyjny GUNB informuje
 
Na podstawie jakich przepisów należy ustalać strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na rozbiórkę? Wprzypadku określania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego znajduje zastosowanie przepis art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane (Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu). Należy bowiem zauważyć, że pojęcie pozwolenie na budowę, do którego odnosi się art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w przepisie art. 3 pkt 12 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z nim: Ilekroć w ustawie jest mowa o pozwoleniu na budowę, należy przez to rozumieć decyzję administracyjną zezwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego. Również pojęcie robót budowlanych zostało zdefiniowane ustawowo. W myśl przepisu art. 3 pkt [...]
 
Deskowania systemowe do formowania ścian prostych
 
Tomasz Wiatr  
Zgodnie z normą PN-90/M-47850 Deskowania dla budownictwa monolitycznego. Deskowania uniwersalne. Terminologia, podział i główne elementy składowe (norma wycofana bez zastąpienia) wśród przestawnych urządzeń formujących wyróżnia się deskowania wielkowymiarowe wymagające użycia żurawia i deskowania drobnowymiarowe przeznaczone do montażu ręcznego. Wpraktyce popularne stają się również systemy łączące zalety korzystnego rozmiaru i ciężaru, a więc tzw. deskowania średniowymiarowe, które pozwalają na ręczny montaż. Artykuł dotyczy urządzeń formujących o konstrukcji stalowej zwanych ramowymi, choć z punktu widzenia mechaniki konstrukcji stanowią one ruszt płaski. Parametry podstawowe Ważnym parametrem omawianych deskowań jest podstawowa wysokość elementów formujących (tabela 1). Jako kryteriumselekcji przyjęto występowanie w danym systemie takiej wysokości podstawowej, aby bez nadstawek można było zaformować ściany w budynkach o minimalnej wysokości całkowitej kondygnacji, a więc 2,8 m. Wwiększości systemów (tabela 1) kryterium to spełnia występująca najczęściej wysokość 2,7 m lub wysokość 2,75 m. Systemy bardziej rozbudowane (DOKA Frami, HARSCO Rasto, NOE Light, PERI Domino) zawierają także elementy wysokości 3,0 m, co znacznie poszerza ich użyteczność. Główną konstrukcję nośną elementów formujących wymienionych urządzeń stanowi zimnogięty przekrój zamknięty (wyjątek stanowi system PASCHAL Logo, gdzie profil jest otwarty - rysunek), który zapewnia odpowiednią sztywność, eliminując potrzebę usztywnień. Poszycie elementów wykonane jest ze sklejki grubości 15 mm, z wyjątkiem systemu HARSCO Rasto, w którymma ona grubość 14mmi systemu MEVA StarTec z poszyciem grubości 17 mm.Wysokość przekroju stalowego wynosi 120 mm, z wyjątkiem systemu PERI Domino, gdzie równa jest 117 mm, aby umożliwić łączenie z wielkowymiar[...]
 
Deskowania ULMA na budowie oczyszczalni ścieków "Janówek" weWrocławiu
 
Rozbudowa i modernizacja WrocławskiejOczyszczalni Ścieków "Janówek"wraz z przepompownią Stary Port pozwoli na podwojenie wydajności zakładu i zapewni możliwość oczyszczenia w ciągu doby ok. 140 000 m3 ścieków z całej aglomeracjiwrocławskiej i kilku sąsiednich gmin. Dzięki tej inwestycji wszystkie ścieki z aglomeracji będą poddawane efektywne[...]
 
Gdańsk-Szadółki - fabryka zamiast wysypiska
 
Wanda Burakowska  
Na początku tego wieku wysypisko odpadów komunalnych w Gdańsku-Szadółkach, obsługujące również sąsiadujące gminy - Żukowo, Kolbudy, Pruszcz Gdański, Somonino, Przodkowo i Kartuzy, znalazło się w otoczeniu nowych osiedli mieszkaniowych i zaczęło zagrażać dalszemu rozwojowi tego sektora budownictwa. Fetor, chmary mew i fruwające foliowe torebki w skuteczny sposób zniechęcały deweloperów do inwestowania w tym rejonie, mimo atrakcyjnych cen gruntów. Gdańsk musiał rozwiązać "śmierdzący" problem zarówno ze względów ekonomicznych, jak i ekologicznych.Modernizacja ZakładuUtylizacyjnego Sp. z o.o.wGdańsku, bo taką nazwę nosi od 1992 r. dawne wysypisko "Szadółki", stała się koniecznością.W2002 r. rada miasta podjęła w tej sprawie uchwałę. W 2005 r. zatwierdzono projekt budowlany i uzyskano pozwolenie na budowę. Złożono też wniosek do Unii Europejskiej o dofinansowanie inwestycji. Perturbacje związane z otrzymaniem wsparcia z UE, poszukiwanie innych źródeł finansowania, przejście wszelkich związanych z tym procedur sprawiły, że roboty budowlane rozpoczęto dopiero w 2008 r., bazując na własnych środkach, dotacji krajowej oraz wpływach z emisji krótkoterminowych obligacji, na które poręczenie dał Gdańsk. Kontynuowano zabiegi o pozyskanie pieniędzy z UE w ramach Funduszu Spójności w Programie Infrastruktura i Środowisko. Dopiero jesienią 2009 r. Komisja Europejska podjęła decyzję o dofinansowaniu inwestycji Zakładu Utylizacji w kwocie 200 575 633 zł, co stanowi ok. 60%kosztów. Doceniono dotychczasowy innowacyjny model finansowania inwestycji, projekt modernizacji gospodarki odpadami komunalnymi oraz program edukacji ekologicznej społeczeństwa. W półtora roku później, 6 czerwca 2011 r. oficjalnie zakończono budowę.Wykonawca przekazał w Szadółkach do eksploatacji zmodernizowany zakład unieszkodliwiania odpadów, stosujący nowoczesne technologie. Ta inwestycja - powiedział Wojciech Głuszczak, prezes zarządu Zakładu Utylizacyjnego Sp. z o.o. w G[...]
 
Innowacyjne rozwiązania w dziedzinie zrównoważonego budownictwa jako pionierskiego rynku Unii Europejskiej
 
Sebastian Wall  
Od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia Unia Europejska odnotowuje stale postępujące obniżanie się poziomu produktywności sfery przemysłowej połączone ze zmniejszającym się zatrudnieniem w obszarach wymagających szczególnie wysokich kwalifikacji [Georghiou L.: Laying the foundations for effective demand side innovation policies. Policy seminar - LeadMarket Initiative evaluation and European InnovationPartnershipWarsaw, 26 - 27th October 2011]. Tendencja ta idzie w parze ze znacznym zróżnicowaniem tempa rozwoju gospodarek państw członkowskich i wzrostem cen energii. Rozwiązaniem pozwalającym na odwrócenie negatywnych trendów ma być "ucieczka do przodu" polegająca na systemowych inwestycjach w konkurencyjność i innowacyjność przemysłu UE. Opublikowany w 2006 r. raport Aho [Creating an Innovative Europe. Report of the Independent Expert Group on R&D and Innovation appointed following the Hampton Court Summit and chaired by Mr. Esko Aho. KE, 2006] zakładał utworzenie innowacyjnej Europy przez wspólny rynek innowacyjnych towarów i usług, koncentrację zasobów, stworzenie nowych, bardziej efektywnych struktur finansowych, a także mobilność osób, środków pieniężnych oraz struktur organizacyjnych. Autorzy raportu wskazywali na potrzebę o[...]
 
Kompleksowa oferta firmy Geotex
 
Przedsiębiorstwo GEOTEX Sp. z o.o., działające na rynku polskim od ponad 20 lat, ma na celu optymalizację zastosowań geosyntetycznych układówzabezpieczających iwzmacniającychwbudownictwie ziemnym, hydrotechnicznymi ochronie środowiska. Oferuje swoim klientom doskonałej jakości wyroby i technologie oraz kompleksowe wykonawstwo. Jako jedna z pierwszych firm w Polsce, firma GEOTEX wprowadziła na polski rynek nowoczesne technologie uszczelniania składowisk odpadów niebezpiecznych oraz technologiewzmacniania podłoży gruntowychzwykorzystaniemgeomembrani geotkanin.PrzedsiębiorstwoGEOTEXnieustannie koncentruje się[...]
 
Konferencja Naukowo-Techniczna "Przemysł Szklarski 2011"
 
Józef Molenda  
VKonferencja Naukowo-Techniczna "Przemysł Szklarski" odbyła się 11 - 13 października 2011 r. w Ustroniu - Jaszowcu. Jej celem było spotkanie środowiska technicznego branży szklarskiej i przedstawienie współczesnych kierunków rozwoju technologii produkcji oraz przetwórstwa szkła. Obrady konferencji obejmowały prezentację problemów społeczno-ekonomicznych przemysłu szklarskiego w otwartej sesji panelowej, a także przedstawienie referatów środowisk naukowych i firm działających na rzecz przemysłu szklarskiego w sesjach naukowo-technicznych. Wygłoszono 23 referaty, wśród których kilka dotyczyło wyrobów ze szkła dla budownictwa. WreferacieWyroby szklane a oczekiwania społeczne XXIwiekumgr inż.KrzysztofSkarbiński z firmyPilkington JGPprzedstawił[...]
 
Miasta pracują na rzecz redukcji CO2
 
Rozmowa ze Zbigniewem Michniowskim zastępcą Prezydenta Miasta Bielska-Białej.Redakcja: Jest Pan autoremopracowań dotyczących wykorzystania odnawialnych źródeł energii, programów ochrony powietrza i planów energetycznych dla gmin oraz jako przedstawiciel Prezydenta Bielska- -Białej wiceprzewodniczącymZarządu Europejskiego Stowarzyszenia Miast "Energy Cities" i prezesem stowarzyszenia gmin "Polska Sieć Energy Cities". W 2006 r. został Pan członkiemRady Konsultacyjnej Parlamentarnego Zespołu ds. Energetyki. Władze Bielska-Białej uczestniczą też w "Porozumieniu między burmistrzami". Proszę wyjaśnić, co to za inicjatywa? ZbigniewMichniowski: Jest to konsekwencja udziału Bielska-Białej w stowarzyszeniu gmin europejskich Energy Cities, które jest organizacją prowadzącą "Porozumienia między burmistrzami". Zostaliśmy zaproszeni do tej inicjatywy od początku jej istnienia przez Stowarzyszenie. Byliśmy wśród pierwszych 300 europejskichmiast sygnatariuszy porozumienia, które zostało podpisane 10 lutego 2009 r. Patrząc na dotychczasowe nasze osiągnięcia, byliśmy przekonani, że jesteśmy w stanie dotrzymać zobowiązań wynikających z porozumienia. W tym samym czasie akt ten podpisały również Warszawa, Niepołomice i Łubianka. Red: Jakie warunki trzeba było spełnić, by wziąć udział w tej inicjatywie? ZM: Sygnatariuszami "Porozumienia między burmistrzami" mogą stać się europejskie władze lokalne różnego szczebla, począwszy od małych wiosek po stolice i obszarymetropolitalne. Oczywiście, aby w porozumieniu pozostać, konie[...]
 
Monitoring Rynku Budowlanego 2011
 
27 października br. odbyła się w Warszawie XIV konferencja MONITORING RYNKU BUDOWLANEGO, zorganizowana przez ASM - Centrum Badań i Analiz Rynku, pod patronatem honorowym Ministra Infrastruktury. Uroczystego jej otwarcia oraz powitania uczestników dokonała Małgorzata Walczak (Dyrektor Generalny ASM), która następnie odczytała list Podsekretarza Stanu, Ministra Piotra Stycznia, niemogącego uczestniczyć w wydarzeniu.Wswoich słowach skierowanych do uczestników konferencji podkreślił on znaczenie polityki mieszkaniowej kraju oraz zarysował mające nastąpić uregulowania prawne w tej dziedzinie. Pierwsza sesja konferencji dotyczyła aktualnego stanu sektora budowlanego w Polsce oraz prognoz na przyszłość. Joanna Jarzębowska (ASM) w referacie "Diagnoza branży - budownictwo polskie w świetl[...]
 
Ochrona przed hałasem w środowisku
 
Małgorzata Szczygieł  
Zproblematyką hałasu w środowiskumożemy się zetknąć, będąc uczestnikiem procesu budowlanego, jak i producentem materiałów budowlanych. Na placach budowy można zaobserwować wzmożone kontrole na polecenie sąsiada, czy też konkurencji. Jak się bronić? Gdzie szukać informacji? Przedmiotem artykułu jest przedstawienie kluczowych aktów normatywnych i pojęć dotyczących zagrożenia hałasem w środowisku. Ochronę środowiska normuje w Polsce ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 r., nr 62, poz. 627 ze zm.), do której wydano następujące akty wykonawcze dotyczące hałasu: ● RozporządzenieMinistra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. 2007 r., nr 120, poz. 826), określające dopuszczalny poziom hałasu w środowisku, z uwzględnieniem poszczególnych rodzajów przeznaczenia terenu oraz źródeł hałasu; ● Rozporządzenie RadyMinistrów z 29 września 2001 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekro[...]
 
Określanie stopnia stabilizacji odpadów po mechaniczno-biologicznym przetworzeniu
 
Marta Bożym  Ewelina Kilian  Agnieszka Macedowska-Capiga  
Wprowadzenie testów do oceny stopnia stabilności odpadów ma na celu przede wszystkim monitoring efektywności rozkładu frakcji biodegradowalnej odpadów podczas produkcji kompostu oraz ocenę stopnia redukcji aktywności biologicznej odpadów stałych przed ich składowaniem. Dodatkowo testy pozwalają na kontrolę procesów zachodzących na składowiskach starszego typu. Ocena mechaniczno- -biologicznego przetworzenia odpadów może być przeprowadzona w trakcie trwania procesu, przez badanie wielkości respiracji. Do jednej z metod badania respiracji należy testAT-4, zaproponowany iwprowadzonywNiemczech. WUnii Europejskiej wciąż trwają prace nad ujednoliceniemmetod związanych z oceną stopnia przetworzenia odpadów. Zgodnie z polityką UE od 1 stycznia 2013 r. odpady przed zdeponowaniem na składowiskach będą musiały zostać przetworzone i spełniać odpowiednie normy (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, Dz.Urz. WE, L 312/3 z 22.11.2008 r.). Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 7 września 2005 r. w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania o[...]
 
Palisander + MEVA = nowoczesne technologie i usługi
 
Pod takim tytułem odbyła się w październiku br. w Białowieży konferencja zorganizowana przez PPU "Palisander" Sp. z o.o. z Białegostoku. Otwierający obrady Prezes Sławomir Janusz Żubrycki zaprezentował firmę oraz jej kierownictwo. "Palisander" rozpoczął działalność na początku 1993 r. jako spółka wykonująca roboty budowlane. W 1997 r. wprowadzono do oferty szalunki ścienne i stropowe firmy Paschal i Muba, aw2007 r. rozpoczęła się współpraca z firmą MEVA - międzynarodowym koncernem w branży szalunków, mającym 40 przedstawicielstw w 30 krajach świata. W 2011 r. "Palisander" nawiązał współpracę z kolejną międzynarodową firmą z sześćdziesięcioletnim doświadczeniem w branży - RMD Kwikform. Obecnie głównym kierunkiem działalności PPU "Palisander" jest zaopatrywanie placów budowy w systemy szalunkowe. Wkonfe[...]
 
Problemy w szacowaniu kosztów inwestycji budowlanych
 
Mariusz Gaertner  Jerzy Pasławski  Maria Różdżyńska  
Planowanie inwestycji budowlanych jest działaniem wieloetapowym. Na każdym z tych etapów istotne jest właściwe planowanie kosztów nie tylko w przypadku ich finansowania ze źródeł zewnętrznych, ale także ze środków własnych. Typowe informacje w tym zakresie, zarówno popularne - dotyczące budowy domów jednorodzinnych (Dom dostępny ’99, 120 projektów domów jednorodzinnych. 40 kroków z MURATOREM do własnego domu,Wyd. Murator,Warszawa, 1998), jak i specjalistyczne - dotyczące inwestycji drogowych (Informacja NIK o wynikach kontroli działalności administracji publicznej w zakresie zapewnienia jakości robót wykonywanych na drogach publicznych. Najwyższa Izba Kontroli, Warszawa, 2009) prowadzą do wniosku o konieczności przewidywania pewnych rezerw kosztów. Podkreślić należy także olbrzymie znaczenie poprawnego szacowania kosztów inwestycji na etapie jej przygotowania, kiedy wachlarz dostępnych wariantów (lokalizacja, charakter działalności, zakres inwestycji) z reguły umożliwia duże pole manewru. Celem artykułu jest wykazanie istotnej roli szacowania kosztów inwestycji szczególnie na etapie przygotowania inwestycji oraz problemów z tym związanych. W podsumowaniu starano się wskazać przyczyny omawianych problemów orazmetody pozwalające zapobiegać powstawaniu ty[...]
 
Produkcja materiałów budowlanych w październiku 2011 roku
 
Małgorzata Kowalska  
Po dobrych notowaniach we wrześniu 2011 r. w październiku ponownie nastąpiło spowolnienie dynamiki produkcji materiałów budowlanych. Badania statystyczne przeprowadzone przez GUS w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych, o liczbie pracujących 50 i więcej osób wykazały, że w październiku 2011 r. produkcja 25 grup wyrobów była wyższa niż przed rokiem, ale w porównaniu z poprzednim miesiącem br. wzrost produkcji zanotowano tylko w 11 grupach (spośród 43 obserwowanych), a producenci aż 32 grup wyrobów wykazali spadek produkcji. Słabe wyniki produkcyjne w październiku br. pogorszyły notowania w wyrażeniu dynamicznym za okres narastający, tj. styczeń - październik 2011 r. w porównaniu z analogicznym okresem 2010 r. Wprawdzie produkcja 29 grup wyrobów była wyższa niż przed rokiem, ale aż w 31 pozycjach nastąpiło pogorszenie dynamiki produkcji w porównaniu z notowaniami za okres styczeń - wrzesień 2011 r. W październiku 2011 r., w porównaniu z październikiem 2010 r. wzrost produkcji o ponad 40% wykazali producenci gazomierzy - o 167,3%, wodomierzy - o 118,5%, wykładzin podłogowych, ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych - o 50,2%, w tym wykładzin podłogowych z PVC - o 48,0% oraz wielokomorowych szyb zespolonych - o 42,4%, przy spadku produkcji szyb jednokomorowych - o 0,9[...]
 
Projektowanie konstrukcji murowych uwagi dotyczące niepewności modelu obliczeniowego i innych czynników wpływających na poziom bezpieczeństwa konstrukcji
 
Jan Kubica  
WPolsce już od końca lat 80. ubiegłego wieku konstrukcje murowe projektuje się z wykorzystaniem norm opartych na metodzie stanów granicznych. Pierwszymi tego typu były: PN-87/B-03002 dotycząca projektowania murów niezbrojonych oraz PN-89/B-03340 obejmująca problematykę związaną z projektowaniem murowych konstrukcji zespolonych, czyli głównie murowo-betonowych oraz murowo-żelbetowych. Przygotowując w 1999 r. nowelizację tych norm, oparto się na projekcie murowej normy europejskiej ENV 1996-1-1:1995 Eurokod 6. Jednak wówczas z przyczyn formalnych nie można było ustanowić jednej murowej normy pomostowej, która tak jak Eurokod 6, obejmowałaby tematykę projektowania murów niezbrojonych i zbrojonych oraz zespolonych. W efekcie opracowano dwie, uzupełniające się normy, czyli PN-B-03002:1999 dotyczącą murowych konstrukcji niezbrojonych oraz PN-B-03340:1999 obejmującą zagadnienia projektowania murowych konstrukcji zbrojonych i zespolonych. Wtoku dalszych prac, po ukazaniu się w listopadzie 2005 r. zmienionej wersji Eurokodu 6, przystąpiono do opracowania i wdrożenia do stosowania w praktyce projektowej, ostatniej, przed wprowadzeniem polskiej wersji normy europejskiej, normy pomostowej, tym razem już jako pojedynczej, obejmującej pełną tematykę zawartą w Eurokodzie 6, czyli mury niezbrojone oraz zbrojone i zespolone. Stało się to w 2007 r., gdy weszła do stosowania PN-B-03002:2007. Natomiast od marca 2010 r. została wprowadzona PN-EN 1996:2010, polska wersja Eurokodu 6, obejmująca wszystkie jego części składowe oraz zawierająca Załączniki Krajowe. Warto podkreślić, że chociaż w ciągu ostatnich 16 lat normy dotyczące projektowania konstrukcji murowych ulegały dość znacznym modyfikacjom, to metoda stanów granicznych jest już obecna od wprowadzenia norm PN-87/B-03002 oraz PN-89/B-03340. Zgodnie z zasadąogólnąmetody stanów granicznych (SG) sumaryczny poziom bezpieczeństwa konstrukcji (dawnyglobalnywspółczynnik [...]
 
Próbne obciążenie mostu sposobem na uniknięcie awarii
 
Piotr Olaszek  Marek Łagoda  
Próbne obciążenia są jedną z najskuteczniejszych metod oceny poziomu bezpieczeństwa pracy konstrukcji pod obciążeniami zmiennymi. Stosowane są do oceny nośności istniejącychmostów i do odbioru nowych konstrukcji przed ich przekazaniemdo eksploatacji.Wartykule przedstawimy przykład próbnego obciążenia, wykonywanego jako badanie odbiorcze. Pokazuje on, jak ważne jest właściwe przeprowadzenie badania ze szczególnym uwzględnieniem metod pomiarowych umożliwiających analizę zachowania się konstrukcji. Charakterystyka konstrukcji Badano most drogowy z trzech swobodnie podpartych przęseł rozpiętości 29,00 + 21,20 + 29,00 m. Ze względu na zniszczony drewniany pomost oraz ograniczoną nośność do 3,5 t,most został poddany remontowi (fotografia 1). Przęsła skrajne mostu złożone są z trzech stalowych dźwigarów dwuteowych wysokości 750 mm, do których dodano pasy dolne i krzyżulce tworzące kratownice. Rozstaw osiowy dźwigarów wynosi 2,80 m. Dźwigary główne połączone są stężeniami wykonanymi z dwuteowników wysokości 400mm. Podczas remontu, na stalowych dźwigarach przęseł skrajnych wykonano zespoloną płytę żelbetową grubości 21 cm ze skosami nad dźwigarami. Na fotografii 2 pokazano jedno z przęseł skrajnych. Przęsło środkowe mostu złożone jest z pięciu stalowych dźwigarów dwuteowych wysokości 750 mm wzmocnionych przez dodanie od dołu dwóch nakładek stalowych o wymiarach 30 x 360mmi długości 16680mm górna i 11640 mm dolna. Dźwigary przęsła połączone są stężeniami z dwuteowników wysokości 400 mm. Wszystkie połączenia[...]
 
Przydomowe oczyszczalnie ścieków i osadniki gnilne wykonane z tworzyw sztucznych
 
Ewa Sudoł  Paweł Sulik  
Oprzydatności przydomowych oczyszczalni ścieków oraz osadników gnilnych decydują parametry zapewniające ich odpowiednią wytrzymałość i trwałość, co biorąc pod uwagę długotrwałość eksploatacji tego typu rozwiązań jest podstawą osiągnięcia oczekiwanego sukcesu. Do ich produkcji, ze względu na dużą odporność na oddziaływania chemiczne, dużą wytrzymałość, małą masę oraz możliwość zapewnienia powtarzalności produkcji, szczególnie rozpowszechnione są tworzywa sztuczne. Trwałość Tworzywo sztuczne, z którego wykonany jest zbiornik zarówno oczyszczalni, jak i osadnika gnilnego, a także wszystkie elementy wewnętrzne, powinno mieć właściwości odpowiednie do stosowania w środowisku danego rodzaju ścieków. W odniesieniu do oczyszczalni zakres cechpodlegającychsprawdzeniuorazodnośnych wymagań został jednoznacznie określony w PN-EN 12566-3+A1:2009, odpowiedniodospecyfikiposzczególnych rodzajów tworzywa. Właściwości te zestawionowtabelach 1-4.Należy jednocześnie zauważyć, iż zgodnie z zapisami ww. normy, w przypadku stosowania przez producenta oczyszczalni materiałów, których właściwości zostały potwierdzone, np. przez dostawcę surowca, nie jest konieczne prowadzenie badań dla potwierdzenia trwałośc[...]
 
Realizacja "Porozumienia dla bezpieczeństwa pracy w budownictwie"
 
Jak wynika z danych Państwowej Inspekcji Pracy, w budownictwie zdarza się zdecydowanie więcej wypadków niż w górnictwie, uważanym za najbardziej niebezpieczną branżę w Polsce.W2008 r. na budowach zginęło 127 osób, w 2009 r. - 117, a w 2010 r. - 112 osób, a więc praktycznie co trzeci dzień traci życie pracownik firmy budowlanej, nie mówiąc już o poszkodowanych w wypadkach dotkniętych ciężkim kalectwem (w 2010 r. takich osób było aż 269). Rozmiar tragedii jest ogromny i dotyka nie tylko rodziny, ale również firmy, w których pracowali ci, którzy odeszli lub ulegli wypadkom. O tym, że czas zmienić tę smutną statystykę zdecydowało siedemnajwiększych firm budowlanych działających na polskim rynku, a mianowicie: Bilfinger Berger; Budimex; Hochtief Polska; Polimex Mostostal; Skanska;Warbud i MostostalWarszawa, które w sierpniu 2010 r. podpisały "Porozumienie dla bezpieczeństwa pracy w budownictwie", aby wspólnie działać na rzecz ogranicze[...]
 
Rola krajowych aprobat technicznych i dokumentów aplikacyjnych w Europie w świetle rozporządzenia nr 305/2011
 
Anna Kukulska-Grabowska  
Jednolity rynek europejski tworzą dyrektywy harmonizacyjne, których celemjest zbliżanie przepisów prawnych państw członkowskich Unii, tak aby nie stanowiły one barier w swobodnym przepływie towarów, w tymwyrobów budowlanych.Wobszarze wyrobów budowlanych aktemharmonizacyjnymjest Dyrektywa 89/106/EWG w sprawie zbliżenia ustaw i aktów wykonawczych Państw Członkowskich dotyczących wyrobów budowlanych, która obecnie funkcjonuje w polskim systemie prawnym w zakresie określonym w ustawie z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. nr 92/2004, poz. 881, z późniejszmi zmianami). 4 kwietnia 2011 r.wDziennikuUrzędowymUnii Europejskiej opublikowane zostało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 9marca 2011 r., ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające Dyrektywę 89/106/EWG. Rozporządzenie to musi być bezpośrednio stosowane w każdym kraju członkowskim i nie wymaga odrębnego wprowadzenia do krajowego systemu legislacyjnego.Większość postanowień rozporządzenia nr 305/2011 zacznie obowiązywać od 1 lipca 2013 r., a ich pełne wdrożenie zakłada przejście od wymagań dyrektywy do przepisów rozporządzenia, z uwzględnieniempraw nabytych przez producentów. Rozporządzenie nr 305/2011 ustala nowe warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i modyfikuje zasady oznakowania CE, które ma obowiązkowy charakter w przypadku, gdy istnieje zharmonizowana norma wyrobu. Normy zharmonizowane pozwalają na określenie typu wyrobu, klasy i poziomu wymagań, w sposób ogólny określają objęte normą zamierzone zastosowania, jednak nie określają warunków stosowania wyrobu. Oznakowanie CE nie oznacza, że wyrób budowlany może być stosowany bez ograniczeń (wbudowany w każdy obiekt budowlany) w dowolnym państwie członkowskim UE. O zakresie stosowania wyrobu z oznakowaniem CE decyduje porównanie zadeklarowanych właściwości wyrobu z wymaganiami przepisów krajowych, dotyczących obie[...]
 
Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w okresie dziesięciu miesięcy 2011 roku
 
W październiku 2011 r. notowano niższy niż w poprzednich miesiącach wzrost sprzedaży produkcji budowlano- montażowej zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób. W porównaniu z październikiem 2010 r. była ona wyższa o 8,9% (wobec wzrostu przed rokiem o 9,4%), a w odniesieniu do września 2011 r. niższa o 4,3%. Wzrost w skali roku dotyczył przedsiębiorstw, których podstawowym rodzajem działalności jest budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej - o 24,9% oraz wykonywanie robót o charakterze specjalistycznym - o 18,0%. W jednostkach specjalizujących się we wznoszeniu budynków odnotowano natomiast spadek - o 10,2%. W jednostkach tych produkcja była o 16,7% niższa w porównaniu z wrześniem 2011 r. W stosunku do września spadek odnotowano również w firmach, których podstawowym rodzajem działalności jest prowadzenie robót specjali[...]
 
Statystyczny opis rozkładu włókien w drobnokruszywowym kompozycie mineralnym
 
Wiesława Głodkowska  Janusz Kobaka  
Włókna stalowe dodawane do kompozytu mineralnego pełnią rolę wzmocnienia i w istotny sposób poprawiają niektóre jego właściwości mechaniczne, np. wytrzymałość na rozciąganie, wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu, odporność na ścieranie i uderzenia mechaniczne, trwałość przy cyklach zamrażania i rozmrażania.Korzystnewłaściwości kompozytu z dodatkiemwłókien stalowych sprawiają, że materiał ten jest stosowany do budowy tuneli, nawierzchni mostów, posadzek przemysłowych lub wzmacniania wyrobisk kopalnianych. W okresie przeszło stu trzydziestu lat stosowania kompozytów mineralnych wielu autorów podejmowało próby opisu rozkładuwłókien. Jest to zagadnienie złożone, ponieważ włókna ułożone są pod różnymi kątami oraz w różnej odległości między sobą i ścianami formy. W artykule zaproponowano model rozkładu włókien stalowych w przestrzeni kompozytu oparty na podstawach statystycznych. Model ten zakłada losowość rozkładu włókien w przestrzeni kompozytu zgodnie z przyjętym rozkładem prawdopodobieństwa. W modelu uwzględniono osiadanie włókien spowodowane warunkami technologicznymi wykonania kompozytu oraz jego konsystencją. Zaproponowany model statystyczny porównano z innym opisanym w literaturze, bazującym na podstawach geometrycznych rozkładu włókien (model geometryczny). Statystyczny model rozkładu włókien W modelu statystycznym założono, że włókna stalowe w przestrzeni kompozytu rozłożone są w sposób losowy. Prawdopodobieństwo występowania włókien określono rozkładem statystycznym Kumaraswamy, zwanym także rozkłademMinimax. Rozkład ten pozwala namodelowanie kształtu jego gęstości przy zmianie parametrów rozkładu &#945; i &#946;. Rozkład Kumaraswamy jest rozkładem statystycznym określonym w przedziale <0, 1>. Funkcja gęstości prawdopodobieństwa opisana jest następującą zależnością: f(x) = f(x; &#945;, &#946;) = &#945;&#946;x&#945; - 1(1 - x&#945;)&#946; - 1 , 0 &#8804; x &#8804; 1 W przypadku wa[...]
 
Stosowanie żużli stalowniczych w budownictwie drogowym
 
Marta Majka  Katarzyna Maruszczak  
Żużle stanowią produkty uboczne (odpady) w procesach metalurgicznych, w tymtakże w hutnictwie żelaza i stali. Żużle wielkopiecowe powstają na skutek stopienia skały płonnej, topników, rudy żelaza i popiołu koksu w wielkim piecu, natomiast żużle stalownicze w procesie wytapiania stali. Żużle te przypominają z wyglądu bazalt,mają dużą gęstość właściwą i objętościową, dużą wytrzymałość na ściskanie i szorstkość oraz niską nasiąkliwość. Żużle stalownicze mają strukturę chropowatą, sześcienną i kanciastą, dzięki czemu mogą być stosowane w budownictwie drogowym. Klasyfikacja odpadów żużlowych Zgodnie z rozporządzeniemMinistra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1206) dokonano klasyfikacji odpadówżużlowych (tabela). Pomimo tak wielu rodzajów żużli powstających w procesach metalurgicznych, tylko niektóre z nich, m.in. żużle z procesó[...]
 
System EKO AB czyli śmieci w ekosieci
 
Andrzej Bartoszkiewicz  
System EKO AB zapewnia odbiór i segregację odpadów komunalnych od mieszkańców. Jest to oferta dla gmin, które muszą sprostać wymaganiom unijnym lub płacić kary, czyli składać się na kary dobowe. Sieciowe zarządzanie odpadami, surowcami wtórnymi i innymi frakcjami znajdującymi się w odpadach komunalnych prowadzi do zminimalizowania opłat dla mieszkańców. Moje praktyczne doświadczenia i firmy EKO-Maz z Płocka pokazują, że Polska może być w bardzo krótkim czasie liderem w gospodarce odpadami w Europie.WSystemie EKOAB wysegregowuje się najwyższej jakości surowce wtórne w długich i ciągłych seriach, nie ma kłopotu z elektrośmieciami i innymi odpadami niebezpiecznymi oraz z biomasą[...]
 
Wariantowanie technologiczno-materiałowe w zarządzaniu kosztami inwestycyjnymi
 
Mariusz Gaertner  Aneta Kończak  Jerzy Pasławski  
Podczas realizacji inwestycji wielokrotnie okazuje się, że rzeczywiste koszty daleko odbiegają od zakładanych. Przyczyn należy doszukiwać się w rozbieżności między planowanym (z reguły bazującym na założeniach deterministycznych) a rzeczywistym przebiegiem realizacji inwestycji. Te z kolei powstają na skutek ryzyka i niepewności dotyczącej m.in. zmiany cen materiałów, najmu sprzętu itp. Ponadto istotne znaczenie może mieć też: brak dostępu do niezbędnych informacji, zaniechanie dogłębnych analiz na etapie projektowania, słabe przygotowania ze strony wykonawcy lub/i inwestora oraz zła jakość zarządzania projektem. Problemy te zmuszają wykonawcę do poszukiwania nowych rozwiązań, które pozwolą ograniczyć wzrost kosztów inwestycji, także w trakcie realizacji.Wariantowanie na etapie realizacji jest pomocne w zarządzaniu ryzykiem operacyjnym (wysoki jego poziom jest jednym z elementów specyfiki budownictwa). Strategia ta polega namożliwości zmiany decyzji w wykonaniu danego procesu, służących dopasowaniu się do panującyc[...]
 
Zakaz obrotu określoną partią wyrobu budowlanego
 
Grzegorz Skórka  
Zgodnie z treścią artykułu 30 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 881 z późn. zm.), właściwy organ nadzoru budowlanego, w wyniku kontroli dotyczącej sprzedawcy wyrobów budowlanych, gdy stwierdzi, że wyrób budowlany nie spełnia wymagań określonych w ustawie, orzeka w drodze decyzji o zakazie dalszego przekazywania określonej partii wyrobu budowlanego przez sprzedawcę przy nałożeniu na producenta/upoważnionego przedstawiciela/importera zakwestionowanej partii wyrobu budowlanego obowiązku usunięcia w wyznaczonym terminie określonych nieprawidłowości. Stosowanie tej regulacji prawnej przez organy nadzoru budowlanego wywołuje w praktyce wątpliwości interpretacyjne zarówno u sprzedawców wyrobów budowlanych, u których znajduje się partia wyrobu budowlanego, jak i organów nadzoru budowlanego orzekających na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o wyrobach budowlanych. Wątpliwości interpretacyjne istotne z punktu widzenia sprzedawcy wyrobów budowlanych Sprzedawca wyrobu budowlanego, któremu zostanie doręczona decyzja zakazująca obrotu partią wyrobu budowlanego, ma wątpliwości, co faktycznie ten zakaz oznacza. Wątpliwości dotyczą następujących spraw: &#9679; czy zakaz obrotu określoną partią wyrobu budowlanego dotyczy tylko oferowania tego towaru innym konsumentom lub użytkownikom, czy też obejmuje zakaz zwrotu wadliwej partii wyrobu budowlanego do producenta; &#9679; czy zakaz obrotu określoną partią wyrobu budowlanego oznacza nakaz jego zniszczenia lub utylizacji; &#9679; czy decyzja zakazująca obrotu partią wyrobu budowlanego może być podstawą do wysunięcia roszczeń cywilnoprawnych przez sprzedawcę wobec producenta wadliwego wyrobu budowlanego. Czy po orzeczeniu zakazu obrotu określoną partią wyrobu budowlanego można zwrócić wadliwą partię wyrobu budowlanego do producenta? To, że orzeczenie zakazu obrotu oznacza niemożność oferowania tego wyrobu konsumentom lub użytk[...]
 
Zasady wprowadzania na rynek przydomowych oczyszczalni ścieków
 
Monika Lipska  Robert Geryło  
Ogłoszony przezNFOŚiGW program "Dofinansowanie przydomowych oczyszczalni ścieków" umożliwia rozwiązanie trudnej sytuacji kanalizacyjnej na obszarach o zabudowie rozproszonej. Wykorzystanie przyznawanych środków jest uzależnione od posiadanych dokumentóworaz aktualnych badań potwierdzających, że urządzenia przed wprowadzeniemdo obrotu zostały przebadane w jednostkach akredytowanych. WPolsce nadal funkcjonują błędnie wystawione dokumenty przez jednostki nieupoważnione do przeprowadzania badań typumałych oczyszczalni.Obecniewnaszymkrajumożemy przeprowadzić badania na zgodność z normami: PN-EN 12566-1:2004+A1:2006 Prefabrykowane osadniki gnilne oraz PN-EN 12566-3:2007+A1:2009 Małe oczyszczalnie ścieków dla obliczeniowej liczby mieszkańców (OLM) do 50 - część 3: Kontenerowe i/lub montowane na miejscu budowy domowe oczyszczalnie ścieków.Wyroby objęte tymi normami wykorzystuje się w rozwiązaniach technicznych indywidualnych oczyszczalni ścieków przedstawionych na rysunku. Aktem prawnym uszczegóławiającym warunki wprowadzenia wyrobu do obrotu jest Ustawa o wyrobach budowlanych (Dz.U. nr 92, poz. 881) oraz Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. nr 137 poz. 984 z 24 lipca 2006 r.). Polskie przepisy regulują najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszc[...]
 
Źródła zagrożeń zawodowych w robotach budowlanych
 
Bożena Hoła  
Wcelu zapewnienia bezpiecznych warunków pracy na placu budowy bardzo ważne jest właściwe przygotowanie robót. Aby zadanie to wykonać prawidłowo, należy już na etapie wykonania informacji o bezpieczeństwie i ochronie zdrowia oraz planu bioz ustalić źródła i rodzaje zagrożeń, które mogą wystąpić w trakcie realizacji inwestycji, jak również określić możliwe rozwiązania w zakresie profilaktyki zapobiegające tymzagrożeniom[Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz.U. nr 120, poz. 1126)]. W artykule przedstawiono metodykę identyfikacji zagrożeń związanych z realizacją robót budowlanych. Zwrócono uwagę na źródła generujące zagrożenia na placu budowy oraz zmienność zbioru zagrożeń związaną z przebiegiem robót. Elementy funkcjonalne procesu produkcyjnego w budownictwie W procesie produkcyjnym wyróżnić można następujące elementy funkcjonalne: czynniki materialne produkcji, działania techniczne oraz zasady główne i porządkujące proces. Czynnikami materialnymi są: podmioty pracy, a więc zespół ludzi konieczny do przeprowadzenia procesu; środki pracy, a więc wyposażenie techniczne procesu produkcyjnego; przedmioty pracy, czyli surowce, wyroby, półfabrykaty. Działania techniczne dzielą się na: przetwarzanie, transportowanie, kontrolowanie, magazynowanie oraz utrz[...]
 
Żelbetowe zbiorniki oczyszczalni ścieków po 20 latach eksploatacji
 
Tadeusz Godycki-Ćwirko  Paweł Piotrkowski  
Analizowane zbiorniki żelbetowe stanowią element linii procesu technologicznego oczyszczalni ścieków, w których następuje napowietrzanie i oczyszczanie biologiczne. Betonowanie płaszczy zbiornika nr 1wykonywano latem 1989 r., a zbiornika nr 2 rok później. Zbiornikiwykorzystywanowprocesie technologicznym jako tzw. biooxybloki. W 1998 r. nastąpiła zmiana technologii oczyszczania ścieków, aw2010 r.wykonywane były prace projektowe związane z kolejną zmianą technologicznąmającą na celu zwiększenie efektywności oczyszczalni ze względu na coraz większe zrzuty ścieków z sąsiadujących miejscowości. Zbiorniki wykonano jako cylindryczne o konstrukcji żelbetowej monolitycznej. Ściany płaszcza połączono monolitycznie z płytą denną zbiornika. Geometria obu zbiorników jest jednakowa. Średnica wewnętrzna wynosi 24 m, a wewnętrzna wysokość użytkowa 7,2 m, co daje pojemność jednego zbiornika 3257 m3. Powyżej poziomu 7,2 m na części obwodu zbiornikanadbetonowanopobocznicewysokości ok. 0,7mi grubości ścian 0,38÷0,40m. Kołowa płyta denna średnicy 25,2mi grubości 0,5 m posadowiona została na betonowej poduszce grubości 0,15 m izolowanej papą na lepiku z betonową warstwą dociskową grubości 0,05 m. Wewnętrzną powierzchnię zbiornika pokryto bitumiczną warstwą izolacyjną. Zgodnie z projektemdo wykonania całej konstrukcji przyjęto beton klasy B20 z dodatkiem "Hydrobetu" w ilości 1,5% w stosunku do masy cementu. Ściany zbiornika mają zbrojenie ze stali kl.A-II znaku 18G2 w następującej ilości: obwodowe obustronnie pręty &#966; 16 m co 12,5 cm (&#961;l = 0,85%), pionowe pręty wzdłuż pobocznicy obustronnie &#966; 16 m co 20 cm. Stan techniczny Stan techniczny zbiorników budził zastrzeżenia bezpośrednio po wykonaniu. Dowodem tego było zlecenie orzeczenia technicznego jeszcze przed uruchomieniem oczyszczalni. Autorzy opracowania wykonanego w 1991 r. stwierdzili, że beton obu zbiorników nie osiągnął projektowanej klasy B20. Jako przyczynę[...]